Ukrayna sülhündə yeni oyunçu: CIA nın rolu nə olacaq?

ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CIA)direktoru Con Retkliff Ukrayna münaqişəsinin sülh yolu ilə nizamlanması üzrə danışıqların bütün aspektlərindən məlumatlıdır. Bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp deyib.

CIA-nın Ukrayna münaqişəsinin həlli prosesinə cəlb olunması ABŞ diplomatiyasının artıq yalnız siyasi nümayəndələr vasitəsilə aparılmadığını göstərir. Müharibənin uzanması ilə təhlükəsizlik, kəşfiyyat və məxfi diplomatiya məsələləri bir-birinə daha çox bağlanıb. Vaşinqton Moskvanın real niyyətlərini yalnız rəsmi bəyanatlar əsasında deyil, xüsusi xidmət kanalları vasitəsilə də öyrənməyə çalışır.

CIA direktoru Con Retkliffin Moskvaya səfəri bu baxımdan mühüm hadisədir. Onun Rusiya Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Sergey Narışkinlə görüşməsi iki ölkənin xüsusi xidmət orqanları arasında birbaşa rabitə kanalının mövcud olduğunu göstərir. Belə kanallar rəsmi diplomatik münasibətlərin zəiflədiyi dövrlərdə daha böyük əhəmiyyət qazanır.

CIA-nın əsas funksiyalarından biri Rusiyanın həqiqətən sülhə hazır olub-olmadığını müəyyənləşdirməkdir. Kəşfiyyat məlumatları Rusiyanın hərbi hazırlıqları, yeni hücum planları və mümkün atəşkəsdən hansı məqsədlə istifadə edə biləcəyi barədə ABŞ rəhbərliyinə qiymətləndirmə təqdim edə bilər. Bu məlumatlar olmadan Vaşinqtonun Moskvanın təkliflərinə nə dərəcədə etibar etməli olduğunu müəyyənləşdirməsi çətin olar.

CIA həmçinin tərəflərin “qırmızı xətləri”nin və mümkün güzəşt sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsində rol oynaya bilər. Nüvə təhlükəsizliyi, strateji obyektlərə zərbələr, əsir mübadiləsi və hərbi eskalasiyanın qarşısının alınması kimi həssas məsələlər çox vaxt açıq diplomatik kanallardan deyil, məxfi danışıqlardan keçir. Retkliffin missiyası bu baxımdan siyasi danışıqlar üçün təhlükəsizlik zəmini hazırlamaqdan ibarət ola bilər.

Con Retkliffin danışıqlarda daha geniş rol alacağı barədə məlumatlar yayılsa da, CIA sözçüsü bunu təkzib edib. Buna görə onun Stiv Uitkoff və Cared Kuşneri əvəz edəcəyini söyləmək hələ tezdir. Daha real bölgü ondan ibarətdir ki, Uitkoff və Kuşner siyasi danışıqları aparır, Retkliff isə kəşfiyyat məlumatlarının toplanmasını və məxfi əlaqələrin saxlanılmasını təmin edir.

Bununla belə, CIA münaqişənin siyasi həllini müəyyənləşdirən və ya Ukraynanın adından qərar verən qurum deyil. Gizli danışıqlar Kiyev və Avropa dövlətləri ilə əlaqələndirilməsə, Ukraynanın iştirakı olmadan mümkün razılaşmaların hazırlanması barədə şübhələr yarana bilər. Deməli, CIA-nın əsas rolu sülh sazişini bağlamaq deyil, siyasi rəhbərliyin qərar verməsi üçün yoxlanılmış informasiya, məxfi rabitə və risk qiymətləndirməsi təmin etməkdir.

Alim Nəsirov