Ukraynada savaşın yeni fazası: Cəbhədə təzyiq, diplomatiyada aktivlik

Ukrayna müharibəsində son günlər baş verən hadisələr həm cəbhə xəttində, həm də diplomatik və siyasi müstəvidə mühüm dəyişikliklərin yaşandığını göstərir.

ABŞ administrasiyasının sülh sazişinə dair nikbin açıqlamaları fonunda Rusiya ordusunun yeni hücum dalğası, Ukraynanın hərbi-siyasi rəhbərliyində müşahidə olunan gərginlik və Zelenskiyə qarşı artan daxili təzyiq münaqişənin yeni fazaya keçdiyini ortaya qoyur.

Amerika rəsmilərinin verdiyi məlumata əsasən, Vaşinqton müharibənin dayandırılması istiqamətində görülən işləri “məqsədli diplomatiya” kimi qiymətləndirir. Ağ Evin sözçüsü Kerolayn Levitt bildirib ki, ABŞ administrasiyası mümkün sülh sazişinin əldə olunmasına çox nikbin yanaşır. Onun sözlərinə görə, sazişin əsas bəndləri artıq kağız üzərindədir və hazırda yalnız bəzi detallar üzrə müzakirələr davam edir. Bu, Vaşinqtonun həm Moskva, həm də Kiyevlə paralel danışıqlar apardığını və müəyyən razılaşmaya yaxınlaşmaq istədiyini göstərir. Bu gün - 2 dekabrda Moskvada keçiriləcək yüksək səviyyəli görüş də həmin prosesin mühüm elementidir. Kreml sözçüsü Dmitri Peskovun açıqlamasına görə, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidentinin xüsusi elçisi Stiven Uitkoff günortadan sonra görüşəcək və Rusiya-Amerika təmaslarına hazırlıq çərçivəsində qapalı müşavirələr də nəzərdə tutulub.

Bu diplomatik fəallığın fonunda Rusiya cəbhədə təzyiqi artırır. Son məlumatlara görə, Rusiya ordusu Donetsk vilayətinin Dmitriyev (Mirnoqrad) şəhərinin böyük hissəsini nəzarətə götürüb. Bundan başqa, Zaporojye istiqamətində Hulyapole şəhərinə qarşı hücumlar genişlənir. Vladimir Putinin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin komanda məntəqələrindən birinə baş çəkərək Pokrovsk və Volçanskla bağlı hesabat alması Kremlin sahədəki əməliyyatlara şəxsən nəzarəti gücləndirdiyini göstərir. Bu, həm də danışıqlar öncəsi Rusiyanın üstün mövqe qazanmaq məqsədi kimi şərh olunur.

Ukrayna daxilində isə siyasi gərginlik artır. Valeriy Zalujnının Britaniyadan geri dönməsi Zelenski-Zalujnı xəttindəki gərginliyi yenidən aktuallaşdırıb. Analitik Vladimir Petrova görə, Zelenski müharibənin davam etməsinin yükünü izah etməkdə çətinlik çəkir və istefa barədə düşünür. Bu iddialar rəsmi şəkildə təsdiqlənməsə də, Ukrayna cəmiyyətində yorğunluq və narazılığın artdığı aydın görünür. Zalujnının qayıdışı mümkün komanda dəyişiklikləri ehtimalını da gücləndirir.

Zelenski bəyan edir ki, Rusiya heç bir əməliyyatda real uğur qazanmayıb və Kupyansk daxil olmaqla bir çox istiqamətdə nəzarət Ukraynanın əlindədir. Lakin sahədəki faktlar göstərir ki, Rusiya müxtəlif cəbhələrdə paralel təzyiqi artıraraq mümkünsə danışıqlarda öz mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışır.

Bütün bu proseslər birlikdə göstərir ki, Ukrayna müharibəsi 2025-ci ilin sonuna doğru yeni mərhələyə qədəm qoyur: Rusiya sahədə maksimal təzyiq yaratmağa cəhd edir, Kiyevdə siyasi və hərbi koordinasiya problemləri kəskinləşir, ABŞ isə diplomatik səyləri genişləndirir. Bu vəziyyət həm cəbhədə, həm də danışıqlar masasında taleyüklü qərarların yaxınlaşdığından xəbər verir.

Bu yeni şəraitdə əsas sual budur: cəbhədəki təzyiq və siyasi gərginlik sülh sazişinə zəmin yaradacaq, yoxsa münaqişə daha mürəkkəb və qeyri-müəyyən fazaya keçəcək? Hazırkı dinamikanı nəzərə aldıqda görünür ki, qarşıdakı aylarda danışıqlar masası daha real alətə çevriləcək. ABŞ-nin sülh sazişi üzrə nikbin mövqeyi, Rusiyanın sahədə təzyiqi artırması və Ukrayna daxilində siyasi yorğunluğun dərinləşməsi bu prosesi sürətləndirən əsas faktorlardır. Lakin bu, dərhal tammiqyaslı sülh demək deyil. Mümkün ssenari cəbhənin müəyyən xətt üzrə “dondurulması”, tərəflərin mövqelərini möhkəmləndirməsi və mərhələli danışıqlar prosesinin başlamasıdır. 2026-cı ilə doğru münaqişənin daha aşağı zəif, amma tam başa çatmamış formatda davam etməsi ehtimalı güclənir.

Alim Nəsirov