Uşaqları nə vaxt tərifləmək lazımdır: düzgün tərbiyənin sirri

Psixoloqlar uzun illərdir uşaqları necə düzgün tərifləmək barədə mübahisə edirlər. Bəziləri hesab edir ki, tərif daim olmalıdır, digərləri isə onun həddindən artıq olmasının zərərli ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, tərif yalnız layiq olduğu zaman təsirli olur. Uşaq səmimiyyəti hiss edir və buna uyğun reaksiya verir.

Lent.az xəbər verir ki, uşağı yalnız nəticəyə görə deyil, göstərdiyi səylərə görə də tərifləmək vacibdir. Bu yanaşma uşağın özünə inamını artırır və daha çox çalışmaq istəyi yaradır. Psixoloqlar izah edirlər ki, tərif konkret olmalıdır. Məsələn, “tapşırığı düzgün həll etdiyin üçün afərin” kimi ifadələr ümumi “yaxşıdır” sözündən daha təsirlidir. Bu zaman uşaq əməyin dəyərini anlamağa başlayır və səylərin nəticə qədər vacib olduğunu dərk edir. Pedaqoqlar qeyd edirlər ki, səbəbsiz və davamlı tərif zamanla mənasını itirir və boş sözlərə çevrilir. Ona görə də real nailiyyətlərə görə tərifləmək daha məqsədəuyğundur. Bu, sağlam özünəqiymətin formalaşmasına kömək edir.

Psixoloqlar xatırladırlar ki, uşağın yaşı da nəzərə alınmalıdır. Kiçik yaşlı uşaqlara daha tez-tez dəstək lazımdır, yeniyetmələr isə daha az, lakin daha dəqiq və yerində tərifə ehtiyac duyurlar. Tərif eyni zamanda etimadın formalaşmasında mühüm rol oynayır. Uşaq özünə göstərilən diqqət və qayğını hiss edir. Pedaqoqlar vurğulayırlar ki, tərifi manipulyasiya vasitəsinə çevirmək olmaz. O, mütləq səmimi olmalıdır. Düzgün tərif uşağın narahatlığını azaldır və özünə inamını gücləndirir. Bununla yanaşı, tənqidi də unutmaq olmaz. Tənqid yumşaq və konstruktiv formada olmalıdır. Pedaqoqlar tərifi izahla birgə verməyi tövsiyə edirlər. Bu, uşağa konkret olaraq nəyi düzgün etdiyini anlamağa kömək edir. Tərif vaxtında verilməlidir. O, ən yaxşı effekti məhz davranışdan dərhal sonra göstərir. Beləliklə, uşaq səylə nəticə arasındakı əlaqəni görür və bu, onun motivasiyasını formalaşdırır. Düzgün tərif tərbiyə prosesini daha effektiv edir və uşağın sağlam şəkildə inkişafına kömək göstərir.