Xəyanət edən insana yenidən güvənmək olarmı?

İnsan həyatında ən çətin suallardan biri budur: bir neçə dəfə xəyanət etmiş insana yenidən inanmaq mümkündürmü? Bu sualın tək və hamı üçün doğru olan cavabı yoxdur. Çünki xəyanət təkcə bir hərəkət deyil, insanın qarşısındakı adamın etibarını, təhlükəsizlik hissini və bəzən də özünə inamını sarsıdan dərin bir yaradır.

Bəzən elə insanlar olur ki, etdikləri səhvin böyüklüyünü zaman keçdikcə anlayırlar. Onlar peşman olurlar, üzr istəyirlər, davranışlarını dəyişməyə çalışırlar, hər addımları ilə səhvlərini qəbul etdiklərini göstərirlər. Hətta aylarla, illərlə həmin dəyişimi sübut etməyə çalışırlar. Belə hallarda istər-istəməz insanın ağlına gələn sual budur: görəsən, dəyişmək həqiqətən mümkündürmü?

Əslində insanlar dəyişə bilər. Amma hər peşman olan insan dəyişmir. Dəyişiklik sözlə deyil, zamanla və davranışlarla ölçülür. Çünki “məni bağışla” demək asandır, amma eyni səhvi bir daha təkrarlamamaq çox çətindir.

Digər tərəfdən, xəyanətin bir dəfə deyil, bir neçə dəfə baş verməsi məsələni daha mürəkkəb edir. Təkrar olunan səhv artıq təsadüf kimi görünmür. İnsan eyni davranışı dəfələrlə seçibsə, qarşısındakı insanın hisslərini dəfələrlə ikinci plana atıbsa, bu, sadəcə zəif anın nəticəsi deyil, verilmiş qərardır. Məhz buna görə də “bir dəfə aldadan yenə aldadar” fikri cəmiyyətdə geniş yayılıb.

Ancaq həyat hər zaman atalar sözləri qədər sadə olmur. Bəzən insan böyük itki yaşadıqdan sonra özünü tanıyır, səhvlərini anlayır və həqiqətən dəyişmək üçün mübarizə aparır. O zaman sual artıq onun dəyişib-dəyişməməsi yox, zərər görmüş insanın yenidən inanmağa hazır olub-olmamasıdır.

Çünki bağışlamaq başqa, yenidən güvənmək tamam başqa anlayışdır. Bağışlamaq insanın daxilindəki yükü azaltmaqdır. Güvən isə illərlə qurulan, saniyələr içində dağılan və bəzən ömür boyu əvvəlki halına qayıtmayan bir hissdir.

Bir insan bütün səhvlərini etiraf edə, peşmanlığını göstərə, dəyişdiyini sübut edə bilər. Amma qarşı tərəfin ürəyində yaranmış qorxunu, şübhəni və qırılmış inamı dərhal bərpa edə bilməz. Çünki etibar yalnız qarşı tərəfin istəyilə deyil, zamanın, səbrin və ardıcıl davranışların nəticəsində yenidən formalaşır.

Bəzən insanlar sevgi naminə ikinci, hətta üçüncü şans verirlər. Bəzən isə anlayırlar ki, sevgi hər şeyi həll etmir. Çünki sevginin yaşaması üçün hörmət, dürüstlük və etibar da lazımdır. Etibar olmayan yerdə isə sevgi tədricən qorxuya, şübhəyə və yorğunluğa çevrilə bilər.

Ən vacib sual isə budur: insan dəyişə bilərmi, yoxsa sən hər dəfə eyni ağrını yaşamağa razı olursan? Əgər dəyişiklik yalnız sözlərdədirsə, cavab aydındır. Yox əgər illər keçsə belə, davranışları ilə sadiqliyini, məsuliyyətini və dürüstlüyünü sübut edibsə, o zaman qərar yalnız ürəyin deyil, ağlın da iştirakı ilə verilməlidir.

Çünki həqiqi sevgi insanı alçaltmır, daim şübhə içində saxlamır və hər gün öz dəyərini sübut etməyə məcbur etmir. Həqiqi sevgi güvən hissi yaradır.

Bəzən ikinci şans yeni bir başlanğıc olur. Bəzən isə ikinci şans sadəcə eyni hekayənin təkrarından başqa bir şey olmur. Hansının sizin həyatınız olacağını isə yalnız verilən vədlər deyil, zamanın göstərdiyi həqiqətlər müəyyən edir.

Unutmayaq ki, sevgi insanı bağışlamağa sövq edə bilər. Amma etibar yalnız dürüstlüyün, məsuliyyətin və dəyişməyin uzunmüddətli sübutu ilə yenidən qazanılır. Hər kəs ikinci şansı istəyə bilər, amma hər kəs ikinci etibarı qazana bilmir.