Xocalı İstintaq Qrupunun rəhbərindən ŞOK AÇIQLAMA: “Köçəryan və Sərkisyan etiraf edib ki…” KONKRET

Bu gün Xocalı faciəsinin 33-cü ildönümüdür. 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri keçmiş sovet ordusunun 366-cı motoatıcı alayının zirehli texnikası və şəxsi heyətinin dəstəyi ilə Xocalı şəhərini işğal edərək dinc əhaliyə qarşı amansız qətliam törədiblər. Həmin gecə 2500 Xocalı sakini Ağdam şəhərinə doğru hərəkət edərək qaçmağa cəhd edib. Amma pusquda dayanan erməni silahlı dəstələri dinc insanları odlu silahdan atəşə tutublar. Rəsmi məlumatlara görə, Xocalı şəhərinin qanunsuz erməni silahlı birləşmələri tərəfindən işğalı, dövlət və şəxsi əmlakın dağıdılması və talanması nəticəsində Azərbaycan dövlətinə və vətəndaşlarına 170 milyon dollar məbləğində ziyan dəyib.

2005-2009-cu illərdə Xocalı İstintaq qrupuna rəhbərlik edən, keçmiş hərbi prokuror İlham Məmmədov KONKRET.az-a açıqlamasında bildirib ki, 1992-ci ildə Xocalıda Srebrenitsada olduğu kimi soyqırım törədilib. Onun sözlərinə görə, Xocalıda beynəlxalq konvensiyalara uyğun, soyqırımı kimi təsnif edilməsinə imkan verən qanlı hadisə baş verib:

”Xocalı qətliamından 33 il ötsə də, bu faciənin acısı indi də hər birimizin qəlbində təzədir. Xocalıda 613 müdafiəsiz Azərbaycan vətəndaşı, o cümlədən 106 qadın, 70 qoca və 63 uşaq xüsusi amansızlıqla öldürülüb. Biz hesab edir ki, Xocalıda baş verənlər 1949-cu il Cenevrə Konvensiyasının, eləcə də BMT-nin Soyqırım Cinayətinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında Konvensiyasının, Mülki və Siyasi Hüquqlar haqqında Paktın, İşgəncələrə və digər qəddar, qeyri-insani və ya ləyaqəti alçaldan rəftara qarşı Konvensiyanın ciddi şəkildə pozulmasıdır.

Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin 22 aprel 2010-cu il tarixli qərarında Xocalıda baş verənlər hərbi və ya insanlığa qarşı cinayətlər kimi qiymətləndirilib. Bu günə kimi 18 ölkənin parlamenti və ABŞ-ın 24 ştatının parlamenti Xocalı hadisələrini pisləyən və soyqırım kimi tanıyan qətnamələr qəbul edib. Qırğın qurbanları arasında qarınları yarılmış, çoxunun başları kəsilmiş və ya diri-diri yandırılmış hamilə qadınlar da olub. Həmin vaxt çəkilən şəkillər və fotoşəkillər qırğınların miqyasını ortaya qoyur. Məhkəmə ekspertizasının nəticələri və şahid ifadələri Xocalı sakinlərinin baş dərisinin soyulması, burnunun, cinsiyyət orqanlarının kəsilməsi, gözlərinin çıxardılması kimi inanılmaz işgəncələrə məruz qaldığını əyani şəkildə sübut edir. Xocalı hadisələri ilə bağlı Azərbaycan Hərbi Prokurorluğu tərəfindən başlanmış istintaq müəyyən nəticələr çıxarsa da, bir sıra sübutlar toplasa da, proses hələ də davam edir. Bu günə qədər bu işdə 30 mindən çox adam ifadə verib. Təxminən 28 500 nəfər zərərçəkmiş və ya qurbanların hüquqi varisləri kimi tanınıb. Azərbaycan Prokurorluğu qətliamda iştirak edən 40 nəfərin adını müəyyən edib. Onların Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin “soyqırım”, “insanların məcburi köçürülməsi” və “işgəncə” kimi cinayətlər üzrə istintaqa cəlb olunması qərara alınıb”.

Daha sonra İlham Məmmədov əlavə edib ki, Xocalıda törədilən cinayət ideoloji mərkəzdən idarə olunub. Ona görə də, Ermənistanın keçmiş prezidentləri Serj Sarkisyan və Robert Köçəryan Xocalıda baş verənlərə görə birbaşa məsuliyyət daşıyırlar və cavab verməlidirlər: “Üstəlik, həmin vaxt ərazidə olan keçmiş sovet ordusunun 366-cı motoatıcı alayının komandirləri də qırğında bilavasitə iştirak ediblər və onlar da məsuliyyətə cəlb olunmalıdırlar. Xocalıda törədilmiş cinayətlərin nəticələri bizə bu faciəni soyqırım kimi qələmə vermək üçün hüquqi əsas verir. Planlaşdırma, mülki əhalinin hədəfə alınması, milli-etnik motivlər, müdafiəsiz insanların qətlə yetirilməsi kimi məqamlar Xocalıda baş verənləri soyqırım kimi qələmə verməyə imkan yaradır. Xocalıda törədilən cinayətə ideoloji mərkəzdən nəzarət olunması etiraf edilib. Ermənistanın keçmiş siyasi liderləri etiraf ediblər ki, cinayəti məhz oradakı insanların azərbaycanlı olduqları üçün törədiblər”.

Vəli Həsənoğlu,

KONKRET.az