Yarımçıq qalan ilahi zəriflik Uzun boyunlu Madonna

Bu gün tanınmış italyan rəssam Parmicaninonun anım günüdür.
Kulis.az “Palitra” rubrikasında boyakarın “Uzun boyunlu Madonna” əsəri haqqında materialı təqdim edir.

İntibah dövrünün sonlarında yetişən italyan rəssam və qravür ustası Parmicanino Parma şəhərində anadan olub və fırçasının virtuoz zərifliyi ilə malyerizm cərəyanının öncülünə çevrilib.
Erkən yaşlarından böyük istedad nümayiş etdirən rəssam, Mikelancelo və Rafaellin ideallaşdırılmış sənət dili ilə tanış olduqdan sonra klassik harmoniyanı pozaraq daha mürəkkəb, uzadılmış və ekspressiv formalara üstünlük verib.
Həyatı boyu kimyagərlik həvəsi və emosional gərginliklərlə mübarizə aparan sənətkar, zərif işıq-kölgə keçidləri və qeyri-adi fiqur proporsiyaları ilə dövrünün estetikasını kökündən dəyişdirib.
O, sadəcə rəngkarlıqda deyil, həm də İtaliyada qravür sənətinin yayılmasında və inkişafında müstəsna rol oynayan ilk ustadlardan biridir.
Qısa, lakin son dərəcə məhsuldar ömür sürən Parmicanino 37 yaşında vəfat etsə də, İntibahın ciddi qaydalarına meydan oxuyan vizual üslubu ilə sənət tarixində dərin iz buraxıb.

"Uzun boyunlu Madonna"

Parmicaninonun yaradıcılığının zirvəsi sayılan bu əsər 1534-cü ildə Parmadakı San-Françesko dei Servi kilsəsində yerləşən Elena Bayardi kapellası üçün sifariş edilmişdi.
Rəssam ömrünün son illərini bu kətan üzərində işləyərək keçirmiş, lakin psixoloji gərginliyi və kimyagərlik axtarışları səbəbindən əsəri tam bitirə bilməmişdir.
1540-cı ildə onun qəfil ölümündən sonra kətan emalatxanasında yarımçıq halda tapılmış və elə bu şəkildə də sənət kilsəsinə təhvil verilmişdir.
Fondakı tamamlanmamış sütunlar və sağ tərəfdəki yarımçıq fiqur kətanın bu dramatik yaranma tarixçəsindən xəbər verir.
"Uzun boyunlu Madonna" yüksək intibahın nizamlı və rasional harmoniyasından imtina edən malyerizm stilinin ən parlaq manifestidir.
Əsərdə diqqəti ilk cəlb edən məqam Məryəmin anatomik proporsiyalarının qəsdən uzadılmasıdır.
Onun qu quşunu xatırladan uzun boynu, nazik uzun barmaqları və geniş maili çiyinləri anatomik reallıqdan uzaq olsa da, fövqəladə bir zəriflik və kübarlıq hissi yaradır.
Parmicanino burada orta əsr bədii ədəbiyyatındakı "Sənin boynun fil sümüyündən bir qüllə kimidir" dini poeziya alleqoriyasına vizual olaraq istinad etmişdir.
Məryəmin qucağında yatan körpə İsa isə sanki huşunu və ya həyatını itirmiş kimi təsvir edilib.
Bu elastik və uzun bədən quruluşu, körpənin gələcəkdə çəkəcəyi xaç əzablarına açıq işarədir.
Kompozisiyanın sol tərəfində sıx şəkildə toplanmış mələklər Məryəmə böyük vurğunluqla baxır, sağ tərəfdəki dərin məkanda isə kiçik ölçülü Müqəddəs İyeronim əlindəki perqamentlə peyğəmbərlik mətni oxuyur.
Kətanın rəng palitrası soyuq, parlaq və ipək fakturalıdır.
İşıq bədənlərin üzərində dalğalanaraq sürreal mühit yaradır.
Parmicanino bu şah əsəri ilə təbiəti olduğu kimi kopyalamaqdan imtina etmiş, rəssam təxəyyülünün və stilizasiyanın qüdrətini insanlığa nümayiş etdirmişdir.