Yaşlanmanın yoluxucu olduğu aşkarlandı

Siçanlar və insan hüceyrələri üzərində aparılan tədqiqat, yaşlanmanın hüceyrədən hüceyrəyə “mikroskopik vampirlər” kimi yayıldığını göstərib.

Sherg.az xəbər verir ki, Cənubi Koreya və ABŞ-dən olan tədqiqatçılar yaşlanmanın yalnız fərdi hüceyrə prosesləri ilə məhdudlaşmadığını, qan vasitəsilə bədəndə yayıla bilən “yoluxucu” mexanizmin ola biləcəyini ortaya qoyub.

“Metabolism” adlı elmi jurnalda dərc olunan araşdırmada insan hüceyrələri və siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə, yaşlı fərdlərdən alınan HMGB1 adlı DNT tənzimləyici proteinin gənc hüceyrələrə inyeksiya olunması nəticəsində həmin hüceyrələrin sürətlə yaşlanma əlamətləri göstərdiyi aşkarlanıb.

Normalda hüceyrə nüvəsində yerləşən HMGB1 DNT-ni tənzimləyən protein olsa da, hüceyrə yaşlanmağa başlayanda və ya stress vəziyyətinə düşəndə nüvədən ayrılır və hüceyrənin bölünməni dayandırdığı, zədələndiyi “senesens” prosesini işə salır.

Tədqiqat qrupu bildirir ki, HMGB1-in iki forması mövcuddur:

İndirgenmiş (reduced) form oksigen azlığında yaranır və sağlam hüceyrələrə bağlanaraq onları da yaşlandırır.

Oksidləşmiş (oxidized) form isə bu təsiri göstərmir və hüceyrələr normal şəkildə bölünməyə davam edir.

İnsan böyrək, ağciyər, əzələ və dəri hüceyrələri indirgenmiş HMGB1-ə məruz qaldıqda sürətlə yaşlanma və iltihab molekulları ifraz etməyə başlayır.

Oksidləşmiş formada isə hüceyrələr sağlam qalır.

Siçan təcrübələrində də oxşar nəticələr alınıb. Gənc, sağlam siçanlara indirgenmiş HMGB1 inyeksiya edilərkən, cəmi bir həftə ərzində erkən yaşlanma əlamətləri müşahidə olunub.

70-80 yaş arası insanların qan nümunələrində indirgenmiş HMGB1 səviyyəsi 40 yaşlılara nisbətən xeyli yüksəkdir. Bu vəziyyət yaşlı laboratoriya siçanlarında da qeydə alınıb.

Koreya Universitetindən tədqiqatçı Ok Hee Jeon bildirib:

“Bu iş göstərir ki, yaşlanma siqnalları təkcə fərdi hüceyrələrə aid deyil, qan vasitəsilə bütün sistemə yayılır.”

Bu tapıntılar yaşlanmanın hüceyrədən hüceyrəyə “mikroskopik vampirlər” kimi yayıldığını ortaya qoyur və gələcəkdə yaşlanmanı ləngidən müalicələr üçün yeni hədəflər yaradır.

Tədqiqatçılar qeyd edir ki, iş hələ erkən mərhələdədir, amma yaşlanma mexanizmlərini anlamaq üçün vacib addımdır.