Icma.az
close
up
RU
Yayda uşaqlarda telefon asılılığı niyə artır? PSİXOLOQ AÇIQLADI

Yayda uşaqlarda telefon asılılığı niyə artır? PSİXOLOQ AÇIQLADI

Sia Az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Yay tətili başlayandan sonra uşaqların gününün böyük hissəsi telefon və planşet qarşısında keçir. Valideynlər isə həm ekran vaxtının artmasından, həm də bunun uşaqların davranışına və sağlamlığına təsirindən narahatdır. Bəs valideynlər nə etməlidir ki, uşaqlar telefonla deyil, yay tətili ilə məşğul olsun? Yayda uşaqlarda telefon asılılığı niyə artır? Valideynlər telefonu qadağan etməlidir, yoxsa məhdudlaşdırmalıdır ?

Məsələ ilə bağlı psixoloq Vüsalə Əmiraslanova SİA-ya açıqlamasında bildirib ki, uşaqları nə ilə tanış ediriksə, buna diqqət etməliyik:

“Əgər əvvəlcə onu telefonla tanış ediriksə, sonradan telefonu cəza məqsədilə əlindən almaq və ya “heç vaxt oynamayacaqsan, baxmayacaqsan” demək düzgün deyil.

Əlbəttə ki, uşağı telefonla tanış edərkən onu müəyyən qaydalarla da tanış etməliyik ki, sonradan problem yaşamayaq. Əsas məsələlərdən biri budur.

Amma təəssüf ki, indi bunu etmək çətindir. Çünki bütün valideynlər eyni problemlə müraciət edirlər. Deyirlər ki, yay gələndə uşaqlar sevinir, biz isə narahat oluruq. Mən də həmişə soruşuram ki, niyə belə olur? Çünki məktəb vaxtı uşağa gündə bir saat telefon verilirdisə, yayda artıq buna nəzarət edə bilmirlər.

Bilirsiniz ki, elə valideynlər var, yay boyu işləyirlər. Bəziləri isə cəmi bir həftə məzuniyyət götürə bilir. Nəticədə uşaq nəzarətsiz qalır və bütün gününü telefonda keçirir.

Əlbəttə ki, yay tətili əvvəlcədən planlaşdırılmalıdır. Yay tətilini planlaşdırmaq üçün uşağı mütləq hazırlığa, kursa və ya müəllim yanına göndərmək lazım deyil. Onsuz da orada bir-iki saat qalıb evə gələcək və yenə nəzarətsiz qalacaq. Onun üçün yay tətili elə yay tətilidir.

Düşünürəm ki, uşaqlar üçün ən gözəl fəaliyyətlərdən biri valideynlərlə vaxt keçirməkdir. Amma işləyən valideynlər üçün bunun çətin olduğunu da başa düşürəm. Nə qədər desəm də, hər zaman mümkün olmur.

Valideynlər bunu növbəli şəkildə edə bilərlər. Məsələn, bir müddət ata ilə, sonra ana ilə vaxt keçirsin. Tək valideynli ailələrdə də ata və ya ana öz vaxtını düzgün bölüşdürə bilər.

Ən vacibi uşaqları faydalı fəaliyyətlərə cəlb etməkdir. Biz bəzən uşaqlarımızı həddindən artıq qoruyuruq. “Həyətə düşməsin, çölə çıxmasın, nəsə olar” deyə narahat oluruq. Amma biz də həyətə çıxmışıq. Uşaq həyətə çıxmalıdır, dostları olmalıdır, öz çevrəsi formalaşmalıdır. Bu da onu telefondan müəyyən qədər uzaqlaşdıracaq.

Artıq bir çox ölkələrdə rəqəmsal təhlükəsizliklə bağlı müəyyən qaydalar tətbiq olunur. Məsələn, bəzi yerlərdə 16 yaşa qədər uşaqlar üçün sosial şəbəkələrə giriş məhdudlaşdırılır, məktəblərdə telefon istifadəsi qadağan edilir. Bunlar artıq problemin mövcud olduğunu göstərir.

Amma bir şeyi də nəzərə almalıyıq. Bəzi uşaqların dərsləri də, sosial həyatı da müəyyən qədər rəqəmsal mühitdədir. Ona görə də onları birdən-birə bundan uzaqlaşdırmaq düzgün deyil.

Uşağa axşam bir saat telefon vermisinizsə, mütləq nəzarət edin. Telefonu nə vaxt kənara qoyduğunu izləyin. Özünüz yatmağa tələsməyin, yanında oturun, telefonu əlindən alın, sonra yatın. Çünki uşaqlar ən çox gecə saatlarında telefondan istifadə edirlər.

Valideynlərin şikayətlərindən bunu tez-tez müşahidə edirəm. Gün ərzində telefona baxır, oynayır, qoyur. Amma axşam telefonu əlinə alır və səhərə qədər istifadə edir. Telefonu yataqda, hətta yastığının altında saxlamaq düzgün deyil. Üstəlik, səhər oyanan kimi ilk gördüyü də telefon olur.

Tibb sahəsində oxuyan tələbələrim də deyirlər ki, yuxudan oyananda beynimiz dopamin istəyir. Telefonu əlimizə götürəndə dopamin artır, amma bir müddət sonra enerji yenidən kəskin şəkildə düşür. Bu da orqanizmə mənfi təsir göstərir.

Tətilə çıxanlara da, tətildən qayıdanlara da eyni tövsiyəni verirəm. Tətilə gedənə qədər özümüzü həddindən artıq yormamalıyıq ki, istirahətimiz keyfiyyətli olsun. Tətil bitəndən sonra da iş rejiminə tədricən qayıtmalıyıq. Keçid birdən-birə olmamalıdır.

Uşaqlarda da eyni qayda keçərlidir. Gün ərzində cəmi beş-on, iyirmi dəqiqə hər hansı faydalı fəaliyyətlə məşğul olmaq onların bacarıqlarını qorumaq üçün kifayətdir. Amma uşağı saatlarla hazırlığa və ya kurslara göndərmək düzgün yanaşma deyil.

Məsələn, yay məktəbləri var. Açığı, dərs yükü olan yay məktəblərini bəyənmirəm. Uşaq onsuz da doqquz ay ərzində kifayət qədər yorulur. Tədris proqramı ağırdır. İndiki uşaqlar bizim dövrümüzdəki kimi rahat oxumurlar”.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:139
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 09 İyul 2026 17:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see397

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see381

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see314

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see296

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see293

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see284

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see271

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see265

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see264

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see251

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see235

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see234

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see229

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see228

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see227

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see224

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see221

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see215

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see215

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see208
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri