Icma.az
close
up
RU
Yeni model hesabatlılığı və şəffaflığı ciddi artırar

Yeni model hesabatlılığı və şəffaflığı ciddi artırar

Newscenter.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.


Hesablama Palatasının Azərbaycanda dövlət sektorunda yuxarıdan aşağı planlaşdırma modelinə keçidin zəruri olduğunu açıqladığı bildirilir.
Suallar var ki, bu model nədir?
Nəzərdə tutulan model ənənəvi sifariş əsaslı büdcə yanaşmasından fərqli olaraq xərclərin sadəcə bölgüsünə deyil, strateji məqsədlərə və nəticə göstəricilərinə əsaslanır. Bu yanaşma dövlət qurumlarından sadəcə xərclərin icrasını tələb etmir, o həm də nəticələrin planlaşdırılmasını və ölçülməsini tələb edir.
Ənənəvi modeldə isə dövlət qurumları adətən əvvəlki ilin xərclərini əsas götürərək növbəti il üçün büdcə təklifləri formalaşdırırlar. Yeni yanaşmada isə prioritetlər əvvəlcədən müəyyən edilir və resurs bölgüsü həmin məqsədlərə uyğun aparılır.
Nəzəri cəhətdən də yeni modelin mahiyyəti fərqlidir. Burada məsələ ondan ibarətdir ki, dövlətin prioritetləri və strateji məqsədləri əvvəlcə mərkəzi qaydada müəyyən olunmalıdır. Sonra isə bu prioritet və məqsədlərə çatmaq üçün lazım olan büdcə müzakirə olunur. Nə qədər vəsaitin ayrılması hesabına bu məqsədlərə çatmaq olar? Bu suallara cavab tapandan sonra artıq resurs bölgüsü aparılır.
Amma bir məsələ var ki, bu yeni modelə keçid o qədər də asan deyil. Burada ən böyük problemlərdən biri illərlə formalaşmış və daşlaşmış idarəetmə vərdişləridir. Çünki, uzunmüddətli oxşar davranışlar sərgiləyəndə bu artıq vərdişə çevrilir. Buna görə də bu tip xərclərin icrasına fokuslananda artıq effektiv idarəetmə prosesi ilə bağlı müəyyən suallar yaranır, risklər artır.
Eyni zamanda ənənəvi modelin dəyişməsi zamanı daşlaşmış vərdişlərdən sonra strateji planlaşdırma bacarıqlarının məhdudluğu da çətinlikləri yaradır. Çünki nəticə əsaslı modeldə bacarıq indikatorları doğru müəyyən edilməlidir. Bir çox qurumda isə bilavasitə nəticə indikatorlarının qurulma metodologiyası zəif inkişaf etdiyindən bu bir qədər çətin görünür.
Yeni modelin tətbiqini çətinləşdirən əsas amillərdə biri də keyfiyyətli məlumat bazasının yetərsizliyidir. Adətən, belə modelin formalaşması üçün məlumat bazası keyfiyyətli, analitik alətlər və ümumi informasiya sistemi mükəmməl olmalıdır ki, bu uğurla tətbiq olunsun.
Digər bir riskli məqam isə koordinasiya çətinlikləri ilə bağlı ola bilər. Ona görə ki, məsələn, bir qurum bu modelə uyğun öz strateji hədəfini məqsədlərə uyğun formalaşdıra bilirsə də, onun digər qurumlarla qarşılıqlı fəaliyyəti mütləqdir. Deməli, bu zaman digər qurumlar da adekvat olaraq buna peşəkar məlumatlar təqdim etməlidir. Yəni proses institusional səviyyədə koordinasiya şəraitində keçməlidir. İnstitusional koordinasiya zəif olduqda bu modelin effektivliyi azala bilir.
Amma bütün hallarda yeni yanaşmanın tətbiqi və uğurlu icrası asan olmasa da, bu dövlət vəsaitlərinin daha səmərəli istifadəsinə ciddi təsir göstərə bilər. Beynəlxalq təsisatlarının, o cümlədən Dünya Bankının araşdırmalarında bununla bağlı real təsdiqlər var.
İlk növbədə bu zaman resursların prioritet istiqamətlərə yönəldilməsi ilə bu səmərəlilik öz təsirini göstərər. Bundan başqa, effekt verməyən proqramlar var ki, onların identifikasiyası mümkün olar. Həm də düşünürəm ki, yeni model hesabatlılığı və şəffaflığı da ciddi artırar.
Əlqərəz, sözügedən model düzgün və koordinasiyalı şəkildə tətbiq olunarsa, bu büdcə idarəçiliyinin və ümumilikdə dövlət sektorunda real nəticələrin əldə edilməsinə mühüm töhfə verə bilər.
Eldəniz Əmirov, iqtisadçı
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:132
embedMənbə:https://newscenter.az
archiveBu xəbər 19 Fevral 2026 22:45 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri