Yeni nəşr: Zəngəzur dəhlizi və Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinə elmi baxış

Tükiyənin Egey Universiteti Türk Dünyası Araşdırmaları İnstitutunun kafedra müdiri professor Vəfa Qurbanın  redaktoru olduğu “Qərbi Azərbaycan və Zəngəzur Dəhlizi: Tarix, İqtisadiyyat, Hüquq və Regional Güc Mübarizəsi” adlı fundamental tədqiqat əsəri İngiltərənin nüfuzlu Cambridge Scholars Publishing nəşriyyatında işıq üzü görüb. Beynəlxalq arenada tqdim edilən  kitab həm elmi dairələr, həm də Cənubi Qafqaz məsələləri ilə məşğul olan siyasi araşdırma mərkəzləri üçün əhəmiyyətli mənbəədir.

Monoqrafiyada Cənubi Qafqazın geosiyasi baxımdan ən həssas məkanlarından biri olan Qərbi Azərbaycan bölgəsi çoxşaxəli elmi yanaşma ilə təhlil olunur. Əsərin əsas məqsədlərindən biri Qərbi Azərbaycan həqiqətlərini beynəlxalq ictimaiyyətə elmi, faktlara əsaslanan və anlaşılan şəkildə təqdim etməkdir. Bu istiqamətdə xüsusilə Rusiya arxiv mənbələrinə söykənən araşdırmalar bölgənin tarixi-siyasi mənzərəsini daha da aydınlaşdırır. Kitabda Qərbi Azərbaycan torpaqlarında yürüdülən demoqrafik dəyişiklik siyasəti, əhalinin məcburi köçürülməsi prosesi və Ermənistan adlı dövlətin bu ərazilər üzərində necə formalaşdırıldığı geniş faktoloji baza əsasında izah olunur.

Tədqiqatın digər mühüm istiqaməti Zəngəzur Dəhlizinin tarixi, siyasi və iqtisadi əhəmiyyəti ilə bağlıdır. Müxtəlif sahələr üzrə ixtisaslaşmış alimlərin araşdırmaları nəticəsində Zəngəzur bölgəsinin tarixi mahiyyəti, bölgənin türkdilli xalqlar üçün strateji və regional güc balansındakı rolu ətraflı şəkildə araşdırılır. Kitabda  dəhlizin gələcək inkişaf perspektivləri, regiondakı geosiyasi riskləri və imkanları da elmi əsaslarla dəyərləndirilir.

2020-ci il Qarabağ Zəfərindən sonra bölgədə yaranmış yeni reallıqlar fonunda kitabın təqdim etdiyi hüquqi, demoqrafik və geostrateji təhlillər həm akademik ictimaiyyət, həm də digər qurumlar üçün dəyərli mənbə rolunu oynayır. Əsər torpaq hüquqları, etnik-siyasi proseslər və beynəlxalq hüququn tətbiqi ilə bağlı müasir yanaşmaları özündə birləşdirir.

Kitabın müəllifləri sırasında həm Azərbaycanda, həm də Türkiyədə çalışan elm adamları - professor Cavid Abdullazadə, dosentlər Hamit Özman, Oğuzhan Ergün, elmi tədqiqatçlar Nur Çümən Aşçı, Berrin Sarı və hüquqşünas Burçin Oğuz yer alır. 

Namiq Qədimoğlu

XQ