“Yeni qlobal sağlamlıq çağırışları: Çikunqunya təhlükəsi və maymunçiçəyi ilə bağlı ümidverici xəbər“ ÜST

"İqlim dəyişikliyi fonunda bəşəriyyət daha tez-tez yeni epidemiya dalğaları ilə üzləşə bilər və hazır olmaqdan başqa yol yoxdur..."

Yay aylarından etibarən Cənubi Çinin Quandonq əyalətində çikunqunya qızdırmasının kütləvi yayılması ölkədə pandemiya xofu yaradıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının rəhbəri Tedros Qebreyesus bəyan edib.

Çində çikunqunya epidemiyası

O, qeyd edib ki, indiyə qədər 10 mindən çox yoluxma qeydə alınıb ki, bu da Çin tarixində ən böyük epidemiya sayılır. Əsas ocaq isə sənaye şəhəri Foşan olub - burada gündəlik yoluxma halları yüzlərlə insana çatıb.

Xəstəlik ağcaqanadlar vasitəsilə yayılır və xüsusilə də sümüklərdə və oynaqlarda kəskin ağrılarla müşayiət olunur. Çində vəziyyətin miqyası əvvəlki illərlə müqayisədə misilsizdir: 2010-2019-cu illərdə bütün ölkə üzrə cəmi 519 yoluxma qeydə alınmışdı.

Hökumət COVID-19 dövrünü xatırladan sərt tədbirlərə əl atıb:
küçələrdə və həyətlərdə kütləvi dezinfeksiya, xəstələrin məcburi izolyasiyası, hətta evlərdə pəncərələrə qoruyucu torların quraşdırılması. Qaydalara əməl etməyənlər cərimə ilə üzləşə bilər. Cəmiyyət iki yerə bölünüb: bir qrup tədbirləri həddən artıq sərt adlandırır, digərləri isə bunun yeganə çıxış yolu olduğuna inanır.

Mütəxəssislər bildirir ki, epidemiyanın səbəbi həm anormal isti hava, həm də virusun yeni ştammlarının yayılmasıdır. İqlim dəyişikliyi isə bu kimi xəstəliklərin coğrafiyasını genişləndirir. Artıq dünyanın müxtəlif yerlərində - Amerikada, Avropada və Asiyada on minlərlə yoluxma halı qeydə alınıb.

Hazırda çikunqunyaya qarşı xüsusi dərman yoxdur, müalicə əsasən simptomları yüngülləşdirməyə yönəlib. Peyvənd isə yalnız ABŞ-da mövcuddur. Çin hakimiyyəti avqustun sonlarına doğru yoluxma tempinin azaldığını açıqlasa da, alimlər xəbərdarlıq edirlər: iqlim dəyişdikcə yeni epidemiyalar qaçılmaz olacaq.

Maymunçiçəyi artıq "qlobal təhlükə" sayılmır

Bununla yanaşı, başqa bir yoluxucu xəstəliklə bağlı nikbin xəbər gəlib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının baş direktoru elan edib ki, maymunçiçəyi (mpox) artıq beynəlxalq səviyyədə "fövqəladə təhlükə" kimi qiymətləndirilmir. Bir il öncə, 2024-cü ilin avqustunda sürətli yayılma və mutasiyalar səbəbindən ÜST bu virusu qlobal həyəcan vəziyyətində elan etmişdi. Lakin son aylarda xəstəlik ocağı olan Afrikada yoluxma və ölüm hallarında ciddi azalma müşahidə olunub.

Yalnız bu ilin əvvəlindən iyulun sonuna qədər dünyada 34 mindən çox yoluxma qeydə alınsa da, onların böyük əksəriyyəti Afrika ölkələrinin payına düşüb. Konqoda 15 minə yaxın yoluxma halı və 30 ölüm qeydə alınıb, digər hallara isə əsasən Uqanda, Syerra-Leone və Burundidə rast gəlinib. Afrika kənarında isə yalnız xaricdən gələn insanlar vasitəsilə yoluxma halları olub.

ÜST qərarı ümidverici adlandırsa da, Afrikada virusun tamamilə yox olmadığını və mübarizənin davam etməli olduğunu vurğulayıb. Beləliklə, dünya bir tərəfdən yeni bir virus - çikunqunya ilə mübarizə aparmağa hazırlaşır, digər tərəfdən isə maymunçiçəyi ilə bağlı təhlükənin zəifləməsi ümid yaradır. Mütəxəssislər isə xəbərdarlıq edir: iqlim dəyişikliyi fonunda bəşəriyyət daha tez-tez yeni epidemiya dalğaları ilə üzləşə bilər və hazır olmaqdan başqa yol yoxdur.