Yerin 5 “bacı qardaşı” var: İnsanlar orada da yaşaya bilərlər

Astronomlar minlərlə işıq ili uzaqlıqda gizlənən, öz planetimizə bənzəyən dünyaları axtarmağa davam edirlər. 

Kepler və TESS kimi teleskoplar sayəsində artıq 5000-dən çox ekzoplanet tapılıb, o cümlədən maye suyun və nəzəri olaraq həyatın mümkün olduğu "yaşayış zonası"na düşənlər də var.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bu "Yer əkizləri"nə maraq yalnız akademik deyil. İqlim dəyişikliyi və ətraf mühit problemləri fonunda alimlər getdikcə bəşəriyyətin uzunmüddətli gələcəyini düşünürlər. Başqa bir planetə köçmək xəyal olaraq qalsa da, bu dünyaları öyrənmək Yer kürəsinin nə qədər unikal olduğunu və onu necə qoruyacağımızı anlamağa kömək edir.

Aresibo Rəsədxanası tərəfindən tərtib edilən kataloqda yaşayış üçün yararlı təxminən 70 namizəd sadalanır.  Seçim prosesi ölçü, temperatur və atmosfer sabitliyini nəzərə alnaraq aparılıb. Onların arasında ən maraqlı və yaxşı öyrənilmiş beş nümunə aşağıdakılardır:

Kepler-186f

"Yerəbənzər"lər siyahısında birincidir.

Astronomların potensial “Yerin əkizi” adlandırdığı ilk ekzoplanetlərdən biridir. Kepler-186f Cygnus bürcündə 492 işıq ili uzaqlıqda yerləşir və Günəşdən daha soyuq və daha kiçik olan Qırmızı Cırtdanın ətrafında fırlanır.

Planet təxminən Yer ölçüsündədir, hər 130 gündə bir orbitini tamamlayır və Yerin günəş enerjisinin üçdə birini alır. Günorta saatlarında səthi bizimki gün batımından bir saat əvvəl olduğu qədər parlaqdır. Lakin məsafə çox böyükdür, biz yalnız onun atmosferinin və kütləsinin tərkibini təxmin edə bilərik. Orada həyat mümkündür, lakin bunu yalnız gələcək teleskoplar və ya missiyalar təsdiqləyə biləcək.

Teegarden b: 

Yerə ən yaxın namizəddir. Bu ekzoplanet ən yaxın planetlərdən biridir, cəmi 12 işıq ili uzaqlıqda yerləşir. Teegarden b də Yer ölçüsündədir və qədim qırmızı cırtdanın ətrafında fırlanır.

Ordakı problemlər ehtimal olunan qabarma-çəkilmə kilidlənməsi (bir tərəfi həmişə gündüz, digər tərəfi gecə) və atmosferi qopara bilən ulduz alovlanmaları. Lakin onun yaxınlığı onu gələcək müşahidələr üçün ümidverici edir.

Kepler-452b: 

Günəş analoqunun ətrafında fırlanır və 2015-ci ildə kəşf edilib, 1402 işıq ili uzaqlıqda olan bu planetə tez-tez "Yerin böyük bacısı" deyilir. Günəşəbənzər bir ulduzun ətrafında fırlanır, lakin 1,5 milyard il daha böyükdür.

Onun kütləsinin Yer kürəsindən beş dəfə çox olduğu təxmin edilir. Cazibə qüvvəsi iki dəfə güclüdür ki, bu da onun hərəkətini çətinləşdirərdi. Planet 10% daha çox enerji alır və bu da Veneraya bənzər istixana effekti riskini yaradır, lakin onun daha böyük kütləsi iqlimi daha yarım milyard il sabitləşdirə bilər.

Kepler-1649c: 

Demək olar ki, mükəmməldir. 2020-ci ildə Kepler məlumatlarının yenidən təhlili zamanı kəşf edilib. 300 işıq ili məsafədə Yer kürəsinin diametri ilə demək olar ki, eyni olan bu planet günəş enerjimizin 75%-ni alır. Maye suyun olması üçün şərait realdır. Mənfi cəhəti odur ki, o, atmosferini təhdid edən parıltıları olan qırmızı cırtdandır. Lakin Yerə bənzərliyi onu ən yaxşı namizədlərdən birinə çevirir.

Gliese 667 Cc: 

Mümkün "yaşayış zonası"dır, 23,6 işıq ili ilə Yerin enerjisinin 90%-ni alır. Qalın atmosferlə temperatur rahat ola bilər.

Ehtimal ki, qabarma-çəkilmələr əbədi gecə-gündüz yaradır, lakin arada mülayim iqlimi olan "yaşayış zonası" var. Atmosfer ziddiyyətləri hamarlaşdıraraq yaşayış zonasını genişləndirə bilər. Onun yaxınlığı yaxın onilliklərdə ətraflı tədqiqatlar aparmağa imkan verir.

Beləliklə, Kepler-186f, Teegarden b, Kepler-452b, Kepler-1649c və Gliese 667 Cc, maye suyun və həyatın nəzəri olaraq mümkün olduğu ən perspektivli beş Yerəbənzər ekzoplanetdir. Onlar məsafə, ulduzların yerləşməsi və şərait baxımından fərqlənirlər. Hələlik onlar sadəcə namizədlərdir, çünki məsafələr böyükdür və məlumatlar məhduddur. Ulduzlararası səyahət hələ də xəyal olaraq qalır.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: yer insan Astronomlar

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin