Yuxular niyə tez unudulur?

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

İnsanlar hər gecə yuxu görsə də, səhər oyandıqdan bir neçə dəqiqə sonra həmin yuxunun böyük hissəsini xatırlaya bilmirlər. Alimlər uzun müddətdir bu prosesin necə baş verdiyini və bəzi insanların yuxularını niyə daha yaxşı xatırladığını araşdırırlar.

Tədqiqatlar göstərir ki, yuxunu xatırlamaq sadəcə yuxu görməkdən fərqli prosesdir. Yuxu zamanı beynin fəaliyyəti ilə yanaşı, yuxu məzmununun yaddaşa necə “yazılması” və oyanarkən yenidən əldə edilməsi də mühüm rol oynayır. EEG araşdırmalarında müəyyən beyin dalğalarının oyanışdan sonra yuxunun xatırlanması ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib.

Xüsusilə REM (Sürətli Göz Hərəkəti) yuxusu zamanı yuxuların daha uzun və canlı olması, həmin mərhələdən oyanan insanların yuxularını xatırlama ehtimalının yüksək olması müşahidə edilib. Araşdırmalarda REM yuxusu zamanı yuxu xatırlanması ilə əlaqəli beyin fəaliyyətində dəyişikliklər də qeydə alınıb.

Alimlər yuxuda gördüyümüz görüntülərin yaddaşla əlaqəsini də araşdırırlar. Bir araşdırmada iştirakçılara gündəlik həyatla bağlı vizual və digər sensor məlumatlar təqdim edilib, daha sonra onların yuxuları qeydə alınıb. Nəticələr yuxularda əvvəlki təcrübələrdən bəzi elementlərin ortaya çıxa bildiyini və bunun vizual-məkan yaddaşının möhkəmlənməsi ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərib.

Daha yeni tədqiqatlarda isə alimlər yuxudan oyandıqdan sonra verilən cavablarla kifayətlənməyərək, yuxunun özündə baş verən vizual təcrübələri real vaxtda izləməyə çalışıblar. 13 iştirakçının yer aldığı araşdırmada şüurlu yuxu görən insanlar yuxu zamanı müəyyən siqnallarla öz təcrübələri barədə məlumat veriblər. Bu yanaşma alimlərə yuxu görüntülərinin beyində hansı proseslərlə əlaqəli olduğunu daha dəqiq öyrənmək imkanı verir.

Beləliklə, hazırkı elmi məlumatlara görə, yuxuların xatırlanması beyin fəaliyyətinin, yaddaş mexanizmlərinin və oyanma anının qarşılıqlı təsiri ilə bağlı mürəkkəb prosesdir. Alimlər isə yuxu zamanı yaranan görüntülərin necə formalaşdığını və niyə bəzilərinin yaddaşda qaldığını, digərlərinin isə saniyələr ərzində itdiyini hələ də araşdırırlar.

Hazırladı:
Səadət Rzayeva
XQ