Zelenskinin ABŞ la faydalı qazıntılarla bağlı sazişi imzalamaması Ağ Evi acıqlandırdı

ABŞ prezidenti Donald Trampın administrasiyası Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin ölkənin mineral ehtiyatlarının 50%-nə sahiblik hüququnu Amerika hərbi yardımının davam etdirilməsi müqabilində təhvil vermək barədə sazişi imzalamaqdan imtina etməsini "uzaqgörənlikdən uzaq” qərar kimi qiymətləndirib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Ağ Evin Milli Təhlükəsizlik Şurasının nümayəndəsi Brayn Hyuz Associated Press (AP) agentliyinə açıqlamasında bildirib.

Onun sözlərinə görə, ABŞ artıq Kiyevə əlavə yardım göndərməkdən "yorulub" və faydalı qazıntıların hasilatı üzrə razılaşma amerikalı vergi ödəyicilərinə Ukraynaya yatırılan vəsaitləri "geri qaytarmağa” imkan verəcək. "ABŞ-la bağlanacaq məcburi iqtisadi əlaqələr gələcək aqressiyaya qarşı ən yaxşı zəmanət olacaq və dayanıqlı sülhün ayrılmaz hissəsinə çevriləcək”, – deyə Hyuz Ukrayna hakimiyyətini bunu qəbul etməyə çağırıb.  

Zelenski isə Münhendə ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens ilə görüşdə sazişi imzalamaqdan imtina edərək bildirmişdi ki, bu razılaşma çərçivəsində Vaşinqton Kiyevə təhlükəsizlik zəmanətləri verməlidir. "Bizə bu sərvətləri qorumaqda kömək edin, birlikdə bundan qazanc əldə edək. Əgər ABŞ-dan təhlükəsizlik zəmanəti almasaq, hesab edirəm ki, bu iqtisadi razılaşma işləməyəcək. Hər şey ədalətli olmalıdır”, – deyə Zelenski vurğulayıb. 

AP-nin Ukrayna rəsmilərinə istinadən verdiyi məlumata görə, Münhendə aparılan danışıqlarda Tramp administrasiyasının nümayəndələri "müqavilə əsasında” hərəkət edir və müharibənin davam etdiyi şəraitdə yataqların necə qorunacağı məsələsini nəzərə almırdı.  

Faydalı qazıntıların hasilatına girişin ABŞ hərbi yardımı və təhlükəsizlik zəmanətləri müqabilində verilməsi təklifini ilk dəfə Zelenskinin özü irəli sürmüşdü. 13 fevralda o, ABŞ-ın maliyyə naziri Skot Bessentə belə bir tərəfdaşlıq sazişi təqdim edib. 14 fevralda Vaşinqton bu memorandumun yenidən işlənmiş variantını Kiyevə təqdim etsə də, Zelenski sənəddə təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı heç bir müddəa olmadığını əsas gətirərək onu imzalamaqdan imtina edib. O, bildirib ki, Vaşinqton və Kiyev sənəd üzərində işi davam etdirmək barədə razılığa gəliblər.  

Reuters mənbələrinin məlumatına görə, ABŞ Kiyev rəhbərliyinin sənədi "kor-koranə” imzalamasını istəyib, bu isə Zelenskidə narazılıq doğurub. O vurğulayıb ki, Kiyevdə "həmişə əvvəlcə hər şeyi oxuyurlar”. Daha əvvəl Tramp bəyan etmişdi ki, Ukraynaya hərbi yardım pulsuz olmamalıdır. O, ABŞ-ın artıq bu məqsədlər üçün milyardlarla dollar xərclədiyini xatırladaraq, gələcək dəstəyin davamı üçün 500 milyard dollar dəyərində nadir metallar yataqlarına çıxışın kompensasiya kimi təmin edilməsini tələb edib. "Belə bir saziş olmadan Ukrayna Rusiyanın nəzarəti altına düşmək riski ilə üzləşir”, – deyə Tramp xəbərdarlıq edərək, Kiyevin artıq bu şərtləri qəbul etməyə faktiki razılıq verdiyini bildirib.  

Zelenski isə qeyd edib ki, Ukrayna ehtiyatlarını ABŞ-a pulsuz vermək niyyətində deyil, lakin yataqların birgə işlənilməsinə hazırdır. O, həmçinin vurğulayıb ki, ölkənin mineral ehtiyatlarının təxminən 20%-i, o cümlədən nadir torpaq elementlərinin demək olar ki, yarısı hazırda Rusiyanın işğalı altındadır və buna görə də tərəfdaşlar Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə daha güclü dəstək verməlidirlər. Əks halda, Moskvanın bu strateji əhəmiyyətli resursların bir hissəsini Şimali Koreya və İran kimi müttəfiqlərinə ötürmə riski var.

Alpər