Zəngəzurla bağlı 100 illik plan aktivləşdi Birbaşa hərbi müdaxilə?

ABŞ və Ermənistan arasında imzalanan strateji tərəfdaşlıq sazişinin məzmunu ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Ermənistanın Avropa İttifaqına üzvlük prosesinin rəsmən başladıldığını elan etməsindən qısa zaman sonra ABŞ-la saziş imzalaması fərqli istiqamətlərdə dəyərləndirilir. Bir çox erməni ekspert bu sənədin elə də əhəmiyyətli olmadığını bildirir və icrasının yeni seçilmiş prezident Donald Trampdan asılı olacağını deyir.

Ermənistanın “təhlükəsizlik” gözləntisi ilə imzaladığı saziş Azərbaycana qarşı razılaşmadır? Tramp İrəvan üçün xüsusi əhəmiyyət kəs edən sazişin icrasını hansı çərçivədə yerinə yetirə bilər?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Zaur Məmmədov deyib ki, Azərbaycan üçün bu sazişin hərbi elementləri daha çox maraq kəsb edir:

“Saziş Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanmasına birbaşa zərbədir. Əgər Vaşinqton doğrudan da Qafqazda sülhü hədəfləsəydi, Bakı və İrəvan arasında sənədin imzalanmasını gözləyər, daha sonra haylarla istədiyini edərdi.

Yeri gəlmişkən, Prezident Co Bayden administrasiyası ötən ilin sonuna qədər yarımçıq sülh müqaviləsinin imzalanmasına çalışırdı.

Ümumilikdə, bu saziş ABŞ və Ermənistan dialoqu nəticəsində iki dövlətin siyasi elitaları arasında son illərdə əldə edilən razılıqların davamı mahiyyəti daşıyır. Ermənistan Silahlı Qüvvələri üçün hərbi təlimlərin təşkili və hərbi-texniki imkanlarının artırılmasına yardım da Vaşinqtonun üzərinə götürdüyü funksiyalardan biridir. Həmçinin Ermənistanda güc strukturlarına amerikalı mütəxəssislər tərəfindən təlimlərin keçirilməsi də diqqətçəkəndir”.

Politoloq bildirib ki, belə tərəfdaşlıq vasitəsilə hərbi və iqtisadi islahatlarda ABŞ-dan maliyyə yardımının alınması nəzərdə tutulur:

“Bu, mümkün hər hansı münaqişəyə ABŞ ordusunun birbaşa müdaxiləsi mənasına gəlmir. Lakin Ermənistanın dünyanın iqtisadi, siyasi və hərbi imkanlarına görə nəhəng dövləti ABŞ ilə strateji tərəfdaşlıq haqqında sənədi imzalamasının siyasi-mənəvi statusu əhəmiyyətlidir.

1919-cu ildə ABŞ üçün xüsusi maraq kəsb etməyə başlayan Qərbi Zəngəzur torpaqlarının təhlükəsizliyinin qorunması, oradakı kommunikasiya-nəqliyyat xətlərinin gələcək aqibəti Vaşinqtonun birbaşa çətiri altına keçə bilər.

Zaur Məmmədov

Ümumiyyətlə, Ermənistanın sərhədlərdə ABŞ və NATO hərbçilərinin yerləşdirilməsi, kibertəhlükəsizlik, sputnik və kəşfiyyat texnologiyaları ilə haylara yardım və s. kimi hallar Türkiyə və Azərbaycan da daxil olmaqla bütün region dövlətləri üçün təhdiddir.

İrəvan arxasında Qərbin monitorinq missiyasının olması və ABŞ ilə məlum sazişin imzalanmasından istifdə edərək şərti sərhədlərdə təxribat törədib Azərbaycandan revanş almaq üçün hərəkətə keçə bilər”.

Z.Məmmədovun sözlərinə görə, ehtimal müharibədə Ermənistana hərbi-texniki dəstək və maliyyə yardımının edilməsi mümkündür:

“ABŞ Tramp dövründə olmasa belə, gələcəkdə erməni diasporunun təsiri və öz milli maraqlarını əsas gətirərək Cənubi Qafqazda Ermənistanın genişləndirilməsi üçün bütün variantlara əl ata bilər. Bunların baş verməməsi üçün İrəvan başını qaldırmamış dərsini almalıdır.

Hər bir halda, baş verənlər bütün region üçün risk və imkanlar yaradır. İndiki birinci dərəcəli məsələ risklərin bizim üçün yeni imkanlara çevrilməsi istiqamətində həll yolu tapmaqdır”.