Zərifə xanım Əliyeva çoxillik səmərəli fəaliyyəti ilə Azərbaycan tibb elminə mühüm yeniliklər gətirib

Görkəmli ictimai xadim, akademik Zərifə xanım Əliyeva xalqa və Vətənə misilsiz xidmətlər göstərmişdir. O, ən mürəkkəb əməliyyatlar apararaq görmə qabiliyyəti zəif olanların və ya tamamilə görməyənlərin qaranlıq dünyasını işıqlandırmışdır.

2023-cü ildə ölkəmizdə və onun hüdudlarından çox uzaqlarda Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının 100-cü ildönümü böyük ehtiram və minnətdarlıqla qeyd olunmuşdur. Tibb elminə verdiyi mühüm nailiyyətləri ilə yanaşı, onun mənəvi kamilliyi və elmə sədaqəti hər zaman nümunə kimi dəyərləndirilmişdir. O, eyni zamanda nəcib Azərbaycan qadını, vəfalı ömür-gün yoldaşı, fədakar ana kimi də tanınırdı.
Zərifə xanımın yüksək intellekti, dərin biliyi, insanpərvərliyi, Vətənə və xalqına olan bağlılığı onun portretində əsas cizgilər kimi öz əksini tapır. Sıravi həkimlikdən akademikliyə qədər yüksəlmiş alim oftalmologiya elminin inkişafına əvəzsiz töhfələr vermiş, yüksək ixtisaslı kadrların yetişdirilməsinə böyük əmək sərf etmişdir.
Akademik Zərifə Əliyevanın zəngin irsi, apardığı elmi tədqiqatlar və yazdığı fundamental əsərlər Azərbaycan tibb elminin parlaq səhifələrini təşkil edir. Səmimiyyəti və insanlara sevgisi ilə böyük hörmət qazanan Zərifə xanım, doğma ocağa, xalqa və Vətənə bağlılığı ilə seçilən ziyalı bir nəslin davamçısı idi.
1942-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olan Zərifə xanım 1947-ci ildə oranı əla qiymətlərlə bitirmişdir. Oftalmologiya sahəsinə marağı onu Moskvaya aparmış, Ümumittifaq Mərkəzi Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda ikiillik ixtisasartırma kursu keçərək həkim-oftalmoloq ixtisasına yiyələnmişdir.
O, peşə xəstəliklərinə dair apardığı fundamental tədqiqatlarla və onların effektiv müalicə üsullarını işləyib hazırlamaqla bu sahədə mühüm irəliləyişlərə nail olmuşdur. Elmi fəaliyyətinə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Göz Xəstəlikləri İnstitutunda başlayan Zərifə xanımın ilk elmi araşdırmaları traxomanın müalicəsinə həsr olunmuşdur. 1959-cu ildə "Traxomanın digər terapiya üsulları ilə birlikdə sintomisinlə müalicəsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Onun təklif etdiyi müalicə üsulu ölkədə geniş tətbiq olunmuş və nəticədə traxoma xəstəliyi aradan qaldırılmışdır.
Eyni zamanda, Zərifə xanım onlarla iri sənaye müəssisəsində geniş elmi-tədqiqat işləri aparmış, bu işlərin nəticələri "Şin istehsalında gözün peşə patologiyası", "Xroniki yod intoksikasiyası zamanı oftalmologiya" və "Yod sənayesində gözün peşə xəstəliyinin profilaktikası" kimi dəyərli monoqrafiyalarda əksini tapmışdır.
1981-ci ildə görmə orqanının peşə patologiyası sahəsindəki elmi tədqiqatlarının nəticələrinə və oftalmologiyanın inkişafına verdiyi töhfələrə görə akademik Zərifə Əliyeva SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının M.İ.Averbax adına mükafatına layiq görülmüşdür. Bu nüfuzlu mükafata layiq görülən ilk qadın alim o olmuşdur.
Zərifə xanım bir sıra dərs vəsaiti və monoqrafiyaların müəllifi olmuşdur. Onun "Kəskin virus konyunktivitləri", "Keratitlər", "Qlaukoma və gözün hipertenziyası", "Görmə orqanının zədələnməsi", "Göz yaşı axmasının fiziologiya və histologiyası", "Şəkərli diabetdə göz xəstəlikləri", "Gözün mikrocərrahiyyəsi", "Göz bəbəyi haşiyəsinin adaptasiya və müdafiə funksiyası" kimi əsərləri bu gün də oftalmologiya sahəsində əhəmiyyətli yer tutur.
Görkəmli alimin göz yaşı xəstəliklərinə dair tədqiqatları da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. "Yaşaparıcı yolların fiziologiyası", "Yaşaparıcı yolların cərrahi müalicəsi", "Göz yaşı yollarının qoruyucu cərrahiyyə üsulları" və digər əsərləri tibb ictimaiyyəti tərəfindən dəyərli elmi mənbə kimi qəbul edilir. O, həmçinin iridodiaqnostika və iridoterapiya kimi nadir sahələrlə də dərindən məşğul olmuş, bu sahələrə dair iki əhəmiyyətli monoqrafiya yazmışdır.
Zərifə xanım Əliyeva ömrünün 62-ci baharında, 1985-ci il aprelin 15-də Moskva şəhərində dünyasını dəyişmişdir. 1994-cü ildə Zərifə xanım Əliyevanın cənazəsi Bakıya gətirilərək Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.
3 noyabr 2022-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının 100-cü ildönümünün qeyd olunması ilə bağlı Sərəncam imzalamışdır.

Abbas Əliyev
YAP Abşeron rayon təşkialtının sədri