Bering boğazı altından keçəcək tünel: Xəyaldan real layihəyə?

Rusiya Federasiyasının İnvestisiya Fondu rəhbəri və ABŞ ilə danışıqlar aparan nümayəndə Kirill Dmitriev, Çukotka və Alyaska arasında qurulması təklif olunan tünelin əyani planını paylaşdı.

Bizimyol.info xəbər verir ki, bu layihə əvvəllər SSRİ dövründə ABŞ-ın Daq Sandstrem tərəfindən təqdim edilib və "Kennedi-Xruşçev Dünyası Barış Körpüsü" adlandırılmışdı. Bu ideya indi "Putin-Tramp Tüneli" kimi xatırlanır. Lakin bu tünel tikintisinin mümkünlüyü və məqsədəuyğunluğu hələ də müzakirə mövzusudur.

Bering boğazı üzərindən tunel qurulması ideyası XIX əsrə qədər gedir. İlk dəfə 1890-cı ildə Uilliam Gilpin tərəfindən irəli sürülən bu layihə, "Kosmopolit Dəmir Yolu" olaraq bütün dünyanı birləşdirmək məqsədini güdürdü. 1906-cı ildə Çar II Nikolay da bu ideyaya müsbət yanaşdı, lakin Birinci Dünya Müharibəsi başlayanda layihə dayandırıldı.

1950-ci illərdə isə, Soyuk Müharibə dövründə, ABŞ mühəndisi Tüng-Yen Lin, Bering boğazından bir tunel inşa etməyi təklif etdi və bu layihəni daha çox sülh və ticarət məqsədləri ilə əlaqələndirdi. 1990-cı illərdə bu ideya yenidən aktuallaşdı və yeni bir beynəlxalq koalisiyanın yaradılması ilə daha da irəliləyən texniki araşdırmalar başladı.

Tünel inşaatı texniki cəhətdən mümkündür, deyə IBSTRG-nin baş direktoru Viktor Razbegin bildirir. Bering boğazından çəkiləcək tünel təxminən 100 km uzunluğunda olacaq və dərinlik 30-60 metr arasında dəyişəcək. Mühəndislər, bu şərtlər altında tünel qurmağın həm mümkün, həm də texniki olaraq reallaşdırıla biləcəyini qeyd edirlər.

İlk addım isə Çukotka və Alyaska arasında dəmir yolu infrastrukturunun genişləndirilməsidir. Bunun üçün, Çukotka-dan Uelenə qədər 3,700 km dəmir yolu çəkilməli, Alyaskada isə 2,000 km əlavə yol tələb olunur. Lakin, bu tünelin istifadəyə verilməsi ilə əlaqədar təxmini xərc 15-20 milyard dollar arası qiymətləndirilir.

Ekspertlər, bu cür böyük layihələrin həyata keçirilməsinin ən böyük maneəsinin iqtisadiyyatdan çox, siyasi olduğunu vurğulayırlar. ABŞ və Rusiya arasında mövcud olan etimadsızlıq və çətin diplomatik vəziyyətlər bu layihəni həyata keçirməkdə böyük bir problem yaradır. Lakin, yeni texnologiyalar və müxtəlif beynəlxalq tərəfdaşların iştirakı ilə, bu layihə maliyyə və siyasi baxımdan daha real ola bilər.

Tünel layihəsinin həyata keçirilməsi, yalnız Rusiya və ABŞ üçün deyil, bütöv bir qlobal nəqliyyat şəbəkəsi üçün faydalı olacaq. Bu layihə, Asiya ilə Amerika arasında qısa bir dəmir yolu bağlantısı yaradaraq, təchizat zəncirlərini asanlaşdıracaq və ticarət xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldacaq.

Bering boğazı altından çəkiləcək tünel, nəinki iqtisadi əlaqələri gücləndirəcək, həm də Asiya, Avropa və Şimali Amerika arasında yeni və sürətli bir əlaqə yaradacaq. 2-3 ildən sonra illik daşımaların 100 milyon tona çatacağı proqnozlaşdırılır.

Bering boğazında tünel qurulması layihəsi, həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan böyük risklərə malik olsa da, əgər bu layihə reallaşarsa, yeni bir qlobal nəqliyyat sistemi qurulacaq. Bu, dünya iqtisadiyyatını və beynəlxalq əlaqələri köklü şəkildə dəyişdirə bilər.

Qadir, Bizimyol.info