Zülalın azaldılması ömrü uzada bilər alimlər yeni mexanizm aşkarlayıb

Sağlam qidalanma ilə bağlı elmi yanaşmalar zamanla dəyişir. Bir vaxtlar yağlar əsas təhlükə hesab olunurdu, sonradan onların faydalı xüsusiyyətləri də üzə çıxdı. İndi isə zülalla zəngin qidalanmaya üstünlük verilməsi tendensiyası da yenidən nəzərdən keçirilə bilər.

ABŞ-ın Pennington Biotibbi Tədqiqat Mərkəzinin alimləri Cell Metabolism jurnalında dərc etdikləri araşdırmada zülal qəbulunun məhdudlaşdırılmasının orqanizmə təsir mexanizmlərini araşdırıblar. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, zülal çatışmazlığı orqanizmdə bir-birindən ayrı proseslər deyil, vahid adaptiv fizioloji proqram işə salır.

Bu proses amin turşularının səviyyəsini müəyyən edən hüceyrə sensorları ilə başlayır. Siqnallar daha sonra hormonal və sinir sistemləri vasitəsilə bütün orqanizmə ötürülür.

Məməlilərdə əsas rolu FGF21 hormonu oynayır. Zülal çatışmazlığı zamanı qaraciyərdə yaranan bu hormon beyinə təsir edərək qidalanmanı, enerji sərfiyyatını və maddələr mübadiləsini tənzimləyir.

Alimlərin siçanlar üzərində apardığı müşahidələrə görə, FGF21 hormonu olmayan erkək siçanlarda zülalın məhdudlaşdırılması ömrü uzatmır. Bu isə hormonun prosesdə mühüm rol oynadığını göstərir. Dişilərdə isə mexanizmin fərqli ola biləcəyi ehtimal edilir.

Maraqlıdır ki, meyvə milçəklərində FGF21 hormonu olmasa da, oxşar funksiyanı yerinə yetirən başqa hormonal sistem mövcuddur. Bu fakt müxtəlif növlərdə zülal çatışmazlığına reaksiyanın təkamül baxımından qədim mexanizm ola biləcəyini göstərir.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, zülalın məhdudlaşdırılması avtomatik olaraq ömrü uzatmır. Əsas məsələ orqanizmin bu məhdudiyyətə cavab olaraq bütöv adaptiv proqramı işə salmasıdır.

Alimlərin fikrincə, zülala olan iştahanın səviyyəsi və FGF21 hormonunun miqdarı bu adaptiv reaksiyanın effektivliyini göstərən biomarkerlər kimi istifadə oluna bilər.

Araşdırma zülal qəbulunun azaldılmasının müxtəlif insanlarda niyə fərqli nəticələr verdiyini də izah edə bilər. Bu təsir cins, genetika, yaş və sağlamlıq vəziyyətindən asılı ola bilər.

Qeyd: Bu nəticələr zülal qəbulunu özbaşına azaltmağın sağlamlıq və ya ömür uzunluğu baxımından faydalı olduğu anlamına gəlmir. Tədqiqat əsasən bioloji mexanizmləri və gələcək araşdırmalar üçün istiqamətləri müəyyənləşdirir.

XQ