100 yaş klubu na necə daxil olmaq olar? Mavi bölgələr in sirri

Bir anlıq təsəvvür edin səhər oyanırsınız və 95 yaşınız var. Amma hələ də bağçanızda tərəvəz yetişdirir, nəvələrinizə hekayələr danışırsınız, dostlarınızla gülüş dolu süfrələrdə görüşürsünüz. Əlinizdə əsa ola bilər, amma zehniniz aydın, qəlbiniz isə hələ də həyata sevgi ilə bağlıdır. Bu, dünyada "mavi bölgələr" adlanan yerlərdə yaşayan insanların reallığıdır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "mavi bölgələr" dünyanın ən çox 100 yaş və yuxarısı insanlara sahib olan əraziləridir. Prof. Dr. İsmet Tamer bildirir ki, Yaponiyadakı Okinava, İtaliyanın Sardiniya adası, Kosta Rikanın Nikoya yarımadası, Yunanıstanın İkariya adası və ABŞ-ın Kaliforniya ştatındakı Loma Linda bölgəsində yaşayan insanlar ortalamadan xeyli uzun, sağlam və aktiv ömür sürürlər. Bu bölgələrin sirri bizə daha uzun və keyfiyyətli həyatın qapılarını açır.

Doyana qədər yeməyin!

Prof. Dr. İsmet Tamer genetik irsin önəmini vurğulayaraq bildirir ki, bəzi insanlar doğuşdan bioloji üstünlüyə sahibdir. Lakin Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və National Institute on Aging tərəfindən aparılan geniş tədqiqatlara görə, genetik faktorlar insan ömrünün cəmi 20-25 faizini müəyyən edir, qalan hissə isə həyat tərzi, ətraf mühit və fərdi seçimlərlə bağlıdır.

Məsələn, Sardiniyada zeytun yağı, tam taxıllar və təzə tərəvəzlər; Okinavada şirin kartof, soya məhsulları və yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər; Nikoyada isə paxlalılar, qarğıdalı və tropik meyvələr gündəlik qidalanmanın əsas hissəsini təşkil edir. British Medical Journal"da dərc edilən bir araşdırma, bitki əsaslı Aralıq dənizi tipli qidalanmanın ürək-damar xəstəlikləri riskini 30 faizədək azaltdığını göstərir.

Okinavada tətbiq edilən "mədənizin yalnız 80 faizi dolana qədər yemək" fəlsəfəsi - hüceyrə səviyyəsində qocalmanı ləngidir. Başqa sözlə, süfrəmizdə etdiyimiz seçimlər təkcə mədəmizi deyil, bioloji saatımızı da formalaşdırır.

İdman zalı yanlışlığı

"Mavi bölgələr"də yaşayan insanlar idman zallarında saatlarla məşq etmir. İsmet Tamerin sözlərinə görə, onların fiziki fəaliyyəti gündəlik həyatın təbii hissəsidir: tarlada işləmək, pilləkən qalxmaq, qonşuya piyada getmək, bağda tərəvəz yetişdirmək. Harvard Tibb Fakültəsinin uzunmüddətli tədqiqatları göstərir ki, gündə 7-8 min addım atan insanların ölüm riski, hərəkətsiz həyat tərzi sürənlərə nisbətən 40 faiz azdır.

Zehnin qocalmasına "dayan" deyin!

Prof. Dr. İsmet Tamer vurğulayır ki, yaşlanma təkcə bədənlə bağlı deyil, həm də zehni bir prosesdir. Okinavada "ikigai” adlanan "həyat məqsədi” anlayışı insanların hər səhər oyanmaq üçün bir səbəbinin olmasını təmin edir. "Psychosomatic Medicine" jurnalında yayımlanan bir tədqiqat göstərir ki, həyat məqsədi güclü olan insanlarda ürək-damar xəstəlikləri və depressiya riski əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır.

"Harvard Adult Development Study" isə 75 ildən çox davam edən araşdırmaların nəticəsində uzunömürlülüyün ən mühüm amilinin güclü sosial əlaqələr olduğunu ortaya qoyur. Məsələn, Okinavadakı "moai” adlı sosial qruplar, üzvlərinə ömürlük dostluq və sosial dəstək təmin edir. Bu sayədə insanlar heç vaxt tənha qalmır və özlərini bir icmanın üzvü kimi hiss edirlər.

Uzun ömrün açarı haradadır?

İsmet Tamerin fikrincə, 100 yaş klubuna daxil olmağın sirri yalnız genetik mirasda deyil: "Əsl sirr təbiətlə uyğun qidalanmaqda, hərəkəti həyat tərzinə çevirməkdə, zehni marağı və həyat məqsədini qorumaqda, güclü sosial bağlar qurmaqda və çətinliklər qarşısında dözümlü qalmaqda gizlidir. Ömrümüzü uzatmaq qədər, onun keyfiyyətini artırmaq da öz əlimizdədir. Əgər bu gündən süfrəmizə bir az daha çox tərəvəz, həyatımıza bir az daha çox hərəkət, qəlbimizə bir az daha çox sevgi və zehnimizə bir az daha çox maraq əlavə edə bilsək, bəlkə də hamımız 100 yaş klubunun dəvətliləri arasına qatıla bilərik".

Aydın