16 sentyabr Limfoma ilə mübarizə günü Xəstəlik necə başlayır?

Limfoma, limfatik sistemdə başlayan bir xərçəng növüdür. Limfatik sistem bədəndə infeksiyalarla mübarizə aparmaq üçün limfa hüceyrələrini (limfositlər) və limfa düyünlərini istifadə edən bir müdafiə sistemidir.

Limfoma zamanı anormal limfositlər nəzarətsiz şəkildə çoxalır, bədənin müxtəlif nahiyələrində limfa düyünlərinin böyüməsinə və xəstəliyin digər orqanlara yayılmasına səbəb olur.

Medicina.az limfomanın əsas növlərini təqdim edir:

Hodgkin Limfoma (Hodgkin Xəstəliyi)

Non-Hodgkin Limfoma (NHL)

Limfoma, immun sisteminin mühüm hissəsi olan limfatik sistemdə yaranan xərçəng növüdür. Tibbi praktikada limfoma əsasən iki geniş kateqoriyaya bölünür. Bu təsnifat həm xəstəliyin gedişatını, həm də tətbiq olunacaq müalicə protokolunu müəyyən edir.

Hodgkin Limfoma (Hodgkin Xəstəliyi)

Bu, xüsusi bir limfoma növü olub, mikroskopik müayinə zamanı "Reed-Sternberg" adlanan anormal hüceyrələrin varlığı ilə xarakterizə olunur. Hodgkin limfoma, digər növlərə nisbətən daha az rast gəlinən bir patologiyadır. Sevindirici haldır ki, bu xəstəlik müasir müalicə üsullarına olduqca yaxşı cavab verir.

Non-Hodgkin Limfoma (NHL)

Daha geniş bir xəstəlik qrupunu əhatə edən Non-Hodgkin limfomalar, çox sayda fərqli alt növə malikdir. Bu qrup limfomalar müxtəlif növ limfositlərdən (B hüceyrələri və ya T hüceyrələri) qaynaqlana bilər. Statistik olaraq, Non-Hodgkin limfomalara klinik mühitdə daha tez-tez təsadüf edilir.

Limfomanın Əlamətləri: Hansı Simptomlara Diqqət Edilməlidir?

Limfomanın klinik mənzərəsi xəstəliyin növündən, mərhələsindən və bədəndəki yayılma dərəcəsindən asılı olaraq fərqlilik göstərir. Ən çox müşahidə olunan əlamətlər aşağıdakılardır:

Şişmiş limfa düyünləri:

Boyun, qoltuqaltı və qasıq nahiyələrində ağrısız şişkinliklərin yaranması ən bariz əlamətdir.

Daimi yorğunluq:

Xəstələrdə keçməyən halsızlıq və enerji çatışmazlığı hissi müşahidə olunur.

Qızdırma və gecə tərləmələri: Səbəbsiz yüksək hərarət və xüsusilə gecələr yaranan şiddətli tərləmələr xəstəliyin göstəricisi ola bilər.

Çəki itkisi: Pəhriz və ya idman olmadan, qısa müddətdə nəzərəçarpan çəki itkisi ciddi siqnaldır.

Qaşınma: Bədənin müxtəlif nahiyələrində, xüsusən də ətraflarda (qollar və ayaqlar) qaşınma hissi yarana bilər.

Nəfəs darlığı və öskürək: Döş qəfəsindəki limfa düyünlərinin böyüməsi ağciyərlərə təzyiq edərək tənəffüs çətinliyinə yol açır.

Dalağın və ya qaraciyərin böyüməsi: Bu orqanların böyüməsi qarın nahiyəsində ağrı və ya dolğunluq hissi ilə özünü büruzə verir.

Limfomanın Səbəbləri və Risk Faktorları

Limfomanın dəqiq yaranma səbəbi hələ də tam məlum olmasa da, müəyyən amillər xəstəliyin inkişaf riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Aşağıdakı cədvəldə əsas risk faktorları qeyd edilmişdir:

Yaş Hodgkin limfoma əsasən 20-30 və 55+ yaşlarda, NHL isə yaşlılarda daha çox görülür.

Cinsiyyət Kişilərdə limfoma yaranma ehtimalı bəzi hallarda daha yüksəkdir.

İmmun Sistem HİV/AİDS və ya orqan transplantasiyası səbəbindən zəifləmiş immun sistemi riski artırır.

Autoimmun Xəstəliklər Lupus və revmatoid artrit kimi xəstəliklər limfoma riskini tətikləyə bilər.

İnfeksiyalar

Epstein-Barr (EBV) və Helicobacter pylori kimi infeksiyalar xəstəliklə əlaqəlidir.

Aygün Musayeva

medicina.az