29 iyun Beynəlxalq Tropiklər Günüdür

Bu, BMT-nin qətnaməsi ilə 2014-cü ildə xüsusi tarixlər təqviminə əlavə edilib

Beynəlxalq Tropiklər Günü (International Day of the Tropics) hər il iyunun 29-da qeyd olunur. BMT tərəfindən təsis edilən bu günün əsas məqsədi tropik zonaların fövqəladə müxtəlifliyini qeyd etmək, bu regionların qarşılaşdığı unikal çağırışları vurğulamaq və onların qlobal inkişafdakı mühüm rolunu ictimaiyyətə çatdırmaqdır. 

Beynəlxalq Tropiklər Günü özünəməxsus ekosistemi olan iqlim zonasına, insanların həyatının mürəkkəbliyinə və təbiətin tarazlığının qorunması çətinliklərinə diqqət çəkməyi hədəfləyir.

Proqnozlara görə, 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin 50 faizə qədəri və uşaqların 60 faizi tropiklərdə yaşayacaq. Tropiklər Yer kürəsinin Xərçəng Tropiki ilə Oğlaq Tropiki arasında yerləşən bölgəsidir. Topoqrafiya və digər amillər iqlim dəyişikliyinə təsir etsə də, tropik bölgələr adətən isti hava və gündəlik temperaturda az mövsümi dəyişikliklər yaşayır. Tropiklərin əsas xüsusiyyəti ekvator yaxınlığındakı rütubətli daxili bölgələrdə yağıntının üstünlük təşkil etməsi və ekvatordan uzaqlaşdıqca yağıntının mövsümiliyinin artmasıdır. 

Qlobal miqyasda ekvatora paralel yerləşən yağış meşələri torpaq sahəsinin təxminən 6 faizini tutur. Onların sahəsi ağac yığımı və otlaq sahələrinin yaradılması səbəbindən əvvəlki 14 faizdən azalıb. Bu təbii zona dünyanın bərpa olunan su ehtiyatlarının 54 faizini təşkil edir. Tropik meşələr su dövranında iştirak edir, atmosferə müntəzəm olaraq nəm əlavə edir. Onlar həmçinin yağıntını saxlayaraq onu yeraltı su anbarlarında saxlayırlar. Hər ağac atmosferə ildə 760 litrə qədər su buraxır, meşələrdə isə ildə 200 sm-dən çox yağıntı düşür. 

Tropik meşələrə Antarktida istisna olmaqla, bütün qitələrdə rast gəlinir. Onlar təkcə Afrika və Cənubi Amerikada deyil, həm də Avstraliyada bitir. Dünyanın ən qədim tropik yağış meşəsi olan Daintree Avstraliyada yerləşir. Alimlər onun yaşının 180 milyon il olduğunu təxmin edirlər. Şimali Amerika və Cənub-Şərqi Asiyanın Sakit okean sahili boyunca meşələr daha gəncdir.

M.MİRZƏ

XQ