2900 kilometr dərinlikdə təəccüblü kəşf: 6 yeni struktur aşkarlandı

Çinli alimlər son 35 ildə qeydə alınmış 2 milyondan çox zəlzələ məlumatını maşın öyrənməsi vasitəsilə araşdıraraq nüvə-mantiya sərhədində əvvəllər sənədləşdirilməmiş 6 böyük struktur aşkar ediblər. Bu strukturların nədən ibarət olduğu hələlik məlum deyil.

Qaynarinfo xəbər verir ki, dünyanın yüzlərlə, hətta minlərlə kilometr dərinliyində nələrin baş verdiyini birbaşa görmək mümkün deyil. Buna baxmayaraq, bu bölgələrdəki proseslər səthdə baş verən zəlzələlərə, sunamilərə və vulkan püskürmələrinə əhəmiyyətli təsir göstərir. Çinli tədqiqatçıların apardığı yeni araşdırma isə planetin ən əlçatmaz bölgələrindən birində əvvəllər məlum olmayan 6 böyük strukturun mövcudluğunu ortaya çıxarıb.

Sözügedən strukturlar təxminən 2 900 kilometr dərinlikdə yerləşən nüvə-mantiya sərhədindədir. Yerin təbəqələri arasında yer qabığı, yarımmaye qayalardan ibarət mantiya və mərkəzdə maye dəmir nüvəsi yerləşir. Nüvə ilə mantiyanın qovuşduğu bu sərhəddə baş verən proseslərin öyrənilməsi planetin səthindəki geoloji hadisələri anlamaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Tədqiqatçılar bu qədər dərinliyə birbaşa çata bilmədikləri üçün araşdırmanı seysmik dalğalar üzərindən aparıblar. İnsanlığın yerin altına qazdığı ən dərin quyu olan Kola dərin qazma quyusu 12 263 metrə qədər çatsa da, bu məsafə belə yer qabığının yalnız təxminən üçdə birinə bərabərdir. Bu səbəbdən nüvə-mantiya sərhədinin araşdırılmasında zəlzələlərin yaratdığı dalğalar mühüm vasitəyə çevrilir.

Mütəxəssislər son 35 il ərzində qeydə alınmış 2 milyondan çox zəlzələ məlumatını maşın öyrənməsi modelləri ilə təhlil ediblər.

Araşdırma zamanı nüvə-mantiya sərhədindəki fərqliliklərin təsiri nəticəsində yaranan və PKP prekursorları adlandırılan 175 min xüsusi seysmik siqnal müəyyən edilib. Bu siqnalların təhlili sərhəd bölgəsinin əvvəllər düşünüldüyündən daha mürəkkəb quruluşa malik ola biləcəyini göstərib.

Əldə olunan nəticələr nüvə ilə mantiya arasındakı qeyri-bərabərliklərin yalnız bir-birindən ayrı kiçik hissələr şəklində mövcud olmadığını göstərir. Tədqiqatçılar seysmik dalğaların bu sərhəd bölgəsində hərəkətini araşdıraraq geniş zolaqlar şəklində uzanan strukturlar müəyyən ediblər.

Bu üsul sayəsində ümumilikdə 6 böyük fokus sahəsi ilk dəfə sənədləşdirilib. Lakin tədqiqatçılar bu strukturların tam olaraq hansı maddələrdən təşkil olunduğunu hələ müəyyən edə bilməyiblər.

Bu strukturların seysmik dalğaların Yer daxilində yayılmasını necə dəyişdirdiyini daha yaxşı anlamaq araşdırmanın növbəti mərhələsində mühüm əhəmiyyət daşıyacaq.

Dərinliklərdəki bu formalaşmalarla Yer səthində baş verən geoloji hadisələr arasındakı əlaqənin müəyyənləşdirilməsi gələcəkdə vulkanik aktivlik və dağıdıcı zəlzələlərlə bağlı daha dəqiq proqnozların hazırlanmasına töhfə verə bilər.

Aydın