500 milyard dollar risk altında: Ukraynanın bərpası üçün pul hardan tapılacaq?

Bir çox Avropa şirkətləri artıq Ukraynada müharibə başa çatdıqdan sonra yenidənqurma zamanı onlar üçün açıla biləcək imkanlara baxır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Financial Times" yazıb.

"Müharibələrə son qoymaq asan deyil: Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin məlumatına görə, münaqişələrin 40%-i rəsmi razılaşma olmadan başa çatır. Lakin Ukraynanın müharibədən sonrakı strategiyasındakı irəliləyişlərin parıltıları investorlara ölkənin yenidən qurulmasından faydalana biləcək şirkətlərə nəzər salmağa işarə edir", deyə məqalədə qeyd edilir.

Qeyd olunur ki, Rusiyanın tammiqyaslı işğalından keçən üç ildən artıq müddətdə Ukrayna dəhşətli itkilər verib - həm insan, həm də maddi. Ukrayna hökumətinin və çoxtərəfli qurumların hesablamalarına görə, növbəti onillikdə yenidənqurma və bərpa üçün ümumi qanun layihəsi 524 milyard dollar həcmində qiymətləndirilir.

Vəsaitlərin mənbəyi hökumət və beynəlxalq donorlar, o cümlədən Avropa İttifaqı və Dünya Bankı kimi qurumlar olacaq. Artıq təmirə və digər layihələrə qoşulmuş özəl sektor 170 milyard dollara yaxın, yəni ümumi məbləğin 1/3-ni yatıra bilər.

"Şirkətin hesabatları zamanı şərhlər göstərir ki, yüzdən çox şirkət Ukraynada artıq imkanlara baxır. İnfrastrukturun - ilk növbədə enerji, nəqliyyat və mənzil-məişət sahəsinin yenidən qurulması böyük miqdarda material və avadanlıq, eləcə də dizaynerlər və mühəndislər tələb edir", deyə nəşr qeyd edir.

Bərpa olunan enerji şirkətləri də Ukraynada böyüyə və fəal inkişaf edə bilər. Axı məhv olanı daha yaxşı və ekoloji cəhətdən təmiz şəkildə bərpa etmək lazımdır. Bu, məsələn, külək enerjisinin inkişaf etdirilməsi və müharibə zamanı dağılmış çoxmənzilli binaların müasir evlərlə əvəz edilməsi deməkdir.

FT-nin məlumatına görə, Britaniya broker şirkəti "Panmure Liberum" hesab edir ki, Avropa şirkətləri böyük investisiyalardan və regional təhlükəsizlik və ətraf mühit standartlarına uyğun iş təcrübəsindən qeyri-mütənasib şəkildə faydalanacaqlar.

Digər amil coğrafi yaxınlıqdır. Sement kimi tikinti materialları ağır və ucuzdur, onların uzun məsafələrə daşınmasının mənası yoxdur. Belə ki, ən çox sifarişi Ukraynada və ya qonşu Şərqi Avropa ölkələrində fəaliyyət göstərən şirkətlər alacaq.

"Risklər göz qabağındadır. Üç illik müharibədən sonra işçi qüvvəsinin dəyəri yüksəkdir, inflyasiya tüğyan edir və sığorta xərcləri - hər bir layihənin həyati elementi, yeni hərbi əməliyyatlar riskini nəzərə alsaq, qanun layihəsini daha da artırır. İlkin işlər ləng və bahalı olacaq, çünki infrastrukturu sıfırdan bərpa etmək lazım gələcək", deyə materialda qeyd edilir.

Buna baxmayaraq, yenidənqurma üçün maliyyələşmənin bir hissəsi artıq təmin olunub və layihələrin böyük bir portfeli artıq həyata keçirilir. Belə ki, baş nazir Yuliya Svırıdenkonun rəhbərliyi ilə yenilənmiş Ukrayna hökuməti Ukraynanın yenidən qurulmasının prioritetlərdən biri olduğu Fəaliyyət Proqramını təqdim edib. Nazirlər Kabineti Ukraynada Avropa kapitalının iştirakı ilə müvafiq fondların (Recovery Facility, Ukraine Fund) istifadəyə veriləcəyini qeyd edib. Güman edilir ki, onların büdcəsi 2025-ci ilin sonuna kimi 500 milyon avro təşkil edəcək. Amerika-Ukrayna İnvestisiya Fondu da Ukraynada fəaliyyətə başlayıb və ən azı üç investisiya layihəsi planlaşdırılır.

Aydın