ABŞ İran xəttində pauza: hərbi variant niyə təxirə düşür? DETALLAR

ABŞ prezidenti Donald Tramp ABŞ-nin İrana qarşı uzunmüddətli müharibəyə səbəb olmayacaq sürətli və qətiyyətli bir zərbə endirməsini istəyir. Ölkə.Az xəbər verir ki, “NBC News” bu barədə mənbələrə istinadən məlumat yayıb.

"Əgər o, bir şey edərsə, bunun son qərar olmasını istəyəcək", - mənbə bildirib.

Lakin Trampın müşavirləri hələlik ABŞ hərbi hücumundan sonra İran rejiminin tez bir zamanda çökəcəyinə zəmanət verə bilməyiblər. ABŞ-nin İranın qisasından qorunmaq üçün bölgədə bütün lazımi resurslara sahib olmaya biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar var.

ABŞ rəsmisi və danışıqlarla tanış olan mənbənin sözlərinə görə, bu vəziyyət ABŞ prezidentini ən azı ilkin mərhələdə İrana daha məhdud hərbi hücumu təsdiqləməyə vadar edə bilər, eyni zamanda o, hər hansı bir hərbi əməliyyat keçirmək qərarına gələrsə, eskalasiya ehtimalını qoruyub saxlaya bilər. Vəziyyət sürətlə dəyişir.

Digər tərəfdən “The New York Times” yazır ki, İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ Prezidenti Donald Trampdan İrana hücumu təxirə salmağı xahiş edib. 

Məqalədə deyilir ki, "Netanyahu Prezident Trampdan İrana qarşı Amerika hərbi hücumu planlarını təxirə salmağı xahiş edib".

Bu, 14 yanvar çərşənbə günü telefon danışığı zamanı baş verib. Həmin günün sonunda Ağ Ev rəhbəri "digər tərəfdəki çox vacib mənbələrdən" İranda etirazçıların artıq edam edilmədiyi və repressiyaların dayandırıldığı barədə məlumat aldığını açıqlayıb. Qəzetin məlumatına görə, bu, Trampın İrana hərbi hücum ideyasından imtina etdiyinin sübutu idi.

"Politico" və “Washington Post”un yazdıqları bu mənzərəni tamamlayır: ABŞ paralel olaraq Venesuela, Asiya–Sakit okean və Avropa istiqamətlərində risk idarə edir və bu, İranla genişmiqyaslı qarşıdurma üçün manevr sahəsini daraldır. Qətər, İraq, Suriya və İordaniyada yerləşən Amerika kontingentləri İran raketlərinin birbaşa əhatə dairəsindədir və bu qüvvələri qorumaq üçün kifayət qədər “tutucu” sistem mövcud deyil. Bu səbəbdən Pentaqon üçün əsas problem hücumun özü yox, hücumdan sonra baş verə biləcək cavab dalğasıdır.

Bu fon üzərində Tramp administrasiyasının Avropa müttəfiqlərindən mümkün hədəflərlə bağlı kəşfiyyat məlumatları istəməsi diqqət çəkir. Bu addım müharibəyə hazırlıqdan çox, variantları masa üzərində saxlamaq və psixoloji təzyiq yaratmaq cəhdinə oxşayır. Eyni zamanda Milli Təhlükəsizlik Şurasında Trampa “seçimlər paketi” təqdim olunması göstərir ki, Ağ Ev hələ qərar yox, ssenari mərhələsindədir. Əgər real hücum qərarı olsaydı, qoşun və texnika yerdəyişməsi, hava hücumundan müdafiə sistemlərinin bölgəyə qaytarılmasını və regional diplomatik xəbərdarlıqlar gözə dəyərdi.

Netanyahunun Trampdan hücumu təxirə salmağı xahiş etməsi açıq mesajdır. İsrail belə bir hücumun nəticələrinin nəzarətdən çıxacağından ehtiyatlanır. İsrail üçün əsas risk İranın birbaşa deyil, regional proksilər üzərindən cavab verməsidir və bu, Tel-Əviv üçün çoxcəhətli təhlükə yaradır. Trampın İran daxilində edamların dayandırılması ilə bağlı “müsbət siqnal” açıqlaması da hərbi ritorikanın geri çəkilməsinə siyasi əsas yaratmaq üçündür.

İndi əsas sual budur: yaxın zamanda hücum gözlənilirmi? Mövcud faktlara əsasən xeyr. Hazırkı mərhələdə ABŞ-nin İrana qarşı hərbi əməliyyata başlaması həm hərbi baxımdan risklidir, həm də Tramp üçün daxili siyasi nəticələri ağır ola bilər. Daha real ssenari budur ki, Vaşinqton bu təhdid kartını danışıqlarda, regional balansda və daxili auditoriyaya mesaj vermək üçün saxlayacaq. Hücum ehtimalı yalnız o halda arta bilər ki, ya İran birbaşa ABŞ hədəflərinə zərbə endirsin, ya da nüvə məsələsində kəskin, geri dönüşü olmayan addım atsın.
Qısa desək, bu gün gördüyümüz mənzərə müharibəyə hazırlıq yox, müharibə ehtimalı ilə oynanan siyasi–psixoloji oyundur.

Miri
Ölkə.Az