ABŞ Suriyadan çıxır: Kim qazanacaq, kim nə itirəcək?

ABŞ-nin Suriyadakı hərbi qüvvələrini azaldacağı və mərhələli şəkildə ölkədən çıxaracağı xəbəri artıq təsdiqlənib.

Aprelin 16-da ABŞ əsgərləri Deyr-əz-Zordakı böyük neft yataqlarını, Koniqo və Ömər bölgələrini tərk edib. Bu, sadəcə bir hərbi dəyişiklik deyil. Dəyişikliklər bir sıra yenilikləri nəzərdə tutur.

İsrail isə bu vəziyyətdən narahatdır. Çünki amerikalılar gedərsə, bölgədə boşluq yaranacaq və böyük ehtimlla boşluğu Türkiyə dolduracaq. İsrail isə Türkiyənin Suriyada daha da güclənməsini istəmir. Elə bu səbəbdən israilli və türkiyəli rəsmilər son vaxtlar Azərbaycanda bir araya gəlib bu mövzunu müzakirə ediblər. 

İsrail açıq şəkildə bildirib ki, Suriyada yeni türk hərbi bazalarının yaradılması onların “qırmızı xəttidir”.

Bəs kürdlər? Uzun illər ABŞ-nin dəstəyinə arxalanan kürd qüvvələri indi çətin vəziyyətdədir. Amerikalılar çıxırsa, onları kim qoruyacaq?

Məhz buna görə də Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ) artıq rəsmi Dəməşqlə razılaşma imzalayıb. Suriya dövlətinə sığınıblar. Digər tərəfdən Vaşinqtonun Suriya rəhbərliyi ilə dolayısı danışıqlara başlamaq istədiyi də deyilir. Amma Tramp administrasiyası hələlik daha geniş siyasi dialoqa açıq görünmür.

Bunun əvəzində bir neçə şərt irəli sürüb: "Suriyada kimyəvi silahlar tam ləğv edilməlidir, terrorçularla mübarizə aparılmalıdır və 12 ildir itkin olan amerikalı jurnalist Ostin Tays tapılmalıdır".

Bəs ABŞ Suriyadan çəkilərsə, bölgədə nələr baş verəcək?

Bu barədə "Cebheinfo.az"-a danışan türkiyəli general, hərbi ekspert Yücel Karauz söyləyib ki, beynəlxalq münasibətlərdə yeni yaranan əlaqələr həm riskləri, həm də fürsətləri özündə ehtiva edir.

Onun sözlərinə görə, risk nə qədər yüksəkdirsə, fürsət də bir o qədər çoxdur:

"ABŞ əslində uzun illərdir Suriyada daha böyük hərbi güc saxlamır, bu Türkiyənin təhlükəsizliyinə ciddi bir risk yaratmır. Tramp hakimiyyətə gəldikdən sonra Suriyaya baxışı dəyişdi və əsas istiqamət isə Türkiyə olmalı idi. Hətta bu günə qədər Türkiyənin bu mövqeyə gəlməsində Trampın ciddi təsirləri olduğunu qeyd etmək olar.

Bu baxımdan, başda İŞİD-lə mübarizə olmaqla, Suriyanın sabitləşməsi prosesində Türkiyə öz üzərinə düşən vəzifə və rolları yerinə yetirəcək. ABŞ-nin Suriyadan çəkilməsi isə İranın bölgədə yenidən fəallaşmasına və bu kontekstdə Türkiyə ilə dialoqa girməsinə səbəb ola bilər".

O qeyd edib ki, Suriyada Türkiyə ilə Rusiyanın maraqları fərqlidir:

“Türkiyənin uğuru Moskva tərəfindən həzm olunmur. Rusiya hazırda Laskiyə və Tartusdakı hərbi bazalarını bağlayıb, lakin təxminən 40 ildir Suriyada varlığını davam etdirən, kəşfiyyat və güvənlik baxımından infrastrukturunu formalaşdırmış bir dövlətdir.

Nüsəyrilərin üstünlük təşkil etdiyi, keçmiş rejim tərəfdarlarının cəmləşdiyi bölgələrdə Rusiyanın təsiri artacaq. Düşünürəm ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin təsiri azaldıqca və ya atəşkəs əldə olunarsa, Rusiyanın Suriyadakı nüfuzu daha da arta bilər.

Çünki rusların tarixi olaraq "isti dənizlərə enmək" arzusu olub və bu kontekstdə Suriyada  konkret olaraq Aralıq dənizində əldə etdiyi üstünlüyü asanlıqla itirmək istəməyəcək. Hətta bu məsələni ABŞ ilə aparılan danışıqlarda da dilə gətirəcəyini düşünürəm.

Bu mənada Türkiyə hazırda Suriyada həyata keçirdiyi siyasətləri həm ABŞ, həm də Rusiya ilə koordinasiyalı şəkildə aparır. Amerikanın Suriyadan çıxması və Rusiyanın təsirinin artması Türkiyə üçün birbaşa təhlükə yaratmaz. 

Əgər PKK silahı yerə qoymasa, mövcud sistemə inteqrasiya etməsə və vahid Suriya ordusuna dəstək verməsə, bu Türkiyə üçün ciddi narahatlıq yaradan bir sahə olacaq.Türkiyənin də buna qarşı çıxması və bu məsələyə qarşı mübarizə aparması onun milli maraqlarına uyğundur".

Səbinə Uğur
"Cebheinfo.az"

Açar sözlər: ABŞ Suriya Yücel Karauz