“ABŞ və Avropa arasında fikir ayrılığı: Rusiyanın dondurulmuş aktivləri uğrunda mübarizə“ “Bloomberg“

"Avropa planının uğuru indi həm hüquqi əsasların, həm də Vaşinqtonun siyasi iradəsinin necə formalaşacağından asılı olacaq..."

ABŞ administrasiyası Avropa İttifaqının (Aİ) Ukraynaya dəstək məqsədilə Rusiyanın dondurulmuş aktivlərindən istifadə planına qoşulmaqdan imtina edib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Bloomberg" nəşri məlumat yayıb.

ABŞ-ın etirazı və bazar riski arqumenti

Bu məsələ Beynəlxalq Valyuta Fondunun Vaşinqtonda keçirilən toplantısının kuluarlarında müzakirə olunarkən, amerikalı rəsmilər avropalı həmkarlarına "bazar sabitliyi üçün risklər" arqumentini əsas gətirib.

ABŞ-ın bu qərarı Avropa üçün xoşagəlməz sayılır, çünki Aİ "Yeddilər qrupu" (G7) çərçivəsində planı genişləndirməyə çalışıb. Layihəyə əsasən, mərkəzi banklara məxsus Rusiya aktivlərinin dəyəri girov kimi istifadə olunaraq Ukraynaya 140 milyard avroya qədər kredit ayrılması nəzərdə tutulub. Lakin Vaşinqtonun tərəddüdü Brüsselin təşəbbüsünə zərbə vurub.

Amerika rəsmiləri məsələ ilə bağlı konkret öhdəlik götürməkdən yayınır. Avropa tərəfi isə məyusluğunu gizlətmir, çünki əvvəllər Donald Trampın administrasiyası məhz Avropanı Rusiya aktivlərindən daha fəal istifadə etməyə çağırıb.

Avropa İttifaqının mövqeyi və yeni mexanizm planı

"Politico" nəşri yazır ki, Aİ ölkələrinin daimi nümayəndələri artıq prinsipial razılığa gəlib: Rusiya aktivlərindən istifadə hesabına Ukraynaya yeni kredit veriləcək. Belçikanın təklifi "siyasi siqnal" kimi qiymətləndirilib və Avropa Komissiyasına bu istiqamətdə hüquqi mexanizm hazırlamaq tapşırığı verilib.

Qərarın rəsmi təsdiqi oktyabrın 23-də Brüsseldə keçiriləcək Avropa Şurasının iclasında gözlənilir. Bu, Ursula fon der Lyayyenin sentyabr ayında irəli sürdüyü təşəbbüsün davamıdır - məqsəd, dondurulmuş aktivləri Kiyevin maliyyələşdirilməsinə yönəltməkdir.

Aİ-nin planı xüsusilə ABŞ-ın tərəddüdü fonunda daha çox siyasi simvolizm daşıyır. Lakin Böyük Britaniya və Kanada artıq bu təşəbbüsə qoşulacaqlarını bəyan edib. Yaponiya isə ABŞ kimi ehtiyatlı yanaşmanı seçir.

Hüquqi çətinliklər və gələcək addımlar

Brüsseldəki mənbələrin bildirdiyinə görə, Aİ liderləri Avropa Komissiyasına aktivlərin istifadəsinə dair hüquqi əsas hazırlamağı rəsmi şəkildə tapşıracaqlar. Bununla belə, sənədin yekun forması bir neçə həftəlik mürəkkəb danışıqlardan sonra müəyyənləşəcək. Belçika nın razılığı ilə planın reallaşması üçün siyasi maneələr azalsa da, hüquqi tərəf hələ də mübahisəlidir: Rusiya aktivlərinin müsadirəsi beynəlxalq hüquqla ziddiyyət təşkil edə bilər.

Buna baxmayaraq, Avropa liderləri - Fransa prezidenti Emmanuel Makron, Almaniya kansleri Fridrix Mers və Britaniya baş naziri Kir Starmer birgə bəyanatda bildiriblər: "Biz Rusiyanın dondurulmuş suveren aktivlərinin dəyərindən Ukraynanın silahlı qüvvələrinə dəstək məqsədilə istifadə etməyə və bununla da Rusiyanı danışıqlar masasına gətirməyə hazırıq".

Avropa planının uğuru indi həm hüquqi əsasların, həm də Vaşinqtonun siyasi iradəsinin necə formalaşacağından asılı olacaq. ABŞ olmadan mexanizm işləsə belə, onun təsir gücü məhdud qala bilər. Lakin Avropa üçün bu, artıq sadəcə maliyyə məsələsi deyil - bu, həm də geosiyasi iradə testidir.