Ağ evin xaos STRATEGİYASI

Avrasiyanın enerji çıxmazı

ABŞ-ın İrandakı hərbi əməliyyatlarının uzanması və Fars körfəzindən karbohidrogen ixracının dayanması bir çox analitiklər tərəfindən Vaşinqtonun "məğlubiyyəti" kimi qiymətləndirilir. Lakin hadisələrə daha dərindən nəzər salanda bu xaosun ABŞ üçün deyil, onun əsas rəqibləri – Çin, Rusiya və Avropa üçün strateji bir tələ olduğu üzə çıxır.

Vaşinqton üçün savaşın nəticəsi yox, onun Avrasiya qitəsini zəiflətməsi önəmlidir.

Çünki münaqişə nə qədər qanlı və uzun sürərsə, Amerikanın rəqibləri bir o qədər çox itirir.

Çinin zəif nöqtəsi: Enerji asılılığı

Dünyanın ən böyük neft idxalçısı olan Çin üçün Fars körfəzi həyat yoludur. Pekin neftinin yarısından çoxunu, mayeləşdirilmiş təbii qazın (MTQ) isə üçdə birini məhz bu regiondan alır.

Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, BƏƏ və Küveyt Çinə gündəlik 6 milyon barel neft verir. Bu həcmi Avstraliya və ya Kanada hesabına kompensasiya etmək fiziki cəhətdən qeyri-mümkündür.

Çin bərpa olunan enerjiyə böyük sərmayə qoysa da bu keçid onilliklər tələb edir. Böhran Pekinin tam hazır olmadığı bir vaxtda qapını döyüb.

Böhranın ən ağır zərbəsi Yaponiya, Cənubi Koreya və Hindistana dəyəcək. Hörmüz boğazından asılı olan bu ölkələr üçün boru kəməri alternativi yoxdur.

Yaponiya və Cənubi Koreya üçün qlobal bazarda neft qiymətləri astronomik hədlərə qaldırılır.

Hindistan Rusiya nefti üçün ABŞ-la razılaşmalı, ya da bazarda həddindən artıq baha qiymət ödəməli olacaq.

Pakistan və Banqladeş Qətər qazından (müvafiq olaraq 99% və 72%) tam asılıdırlar. Qətər ixracının dayanması bu ölkələrdə enerji deyil, birbaşa humanitar böhrana səbəb ola bilər.

Avropa və Rusiya: Kim Udur?

Avropa Qətər qazının kəsilməsi ilə qiymət artımı yaşasa da, Rusiyadan qopma prosesini artıq keçdiyi üçün bu vəziyyət onlar üçün "ölümcül" deyil.

Rusiya üçün isə vəziyyət ikitirəlidir:

Rusiyanın boru kəmərləri dəniz blokadalarından asılı olmadığı üçün həm Çin, həm də Avropa üçün unikal əhəmiyyət kəsb edir. Rusiya neftinin 60%-i hələ də dəniz yolu ilə daşınır. Yeni kəmərlərin tikintisi isə illər və böyük vəsait tələb edir ki, hazırda Moskvanın bu resursları məhduddur.

Vaşinqtonun Böyük Oyunu

ABŞ-ın məqsədi aydındır: Rusiyanı Çin bazarından qoparmaq və onun ixracatında pay sahibi olmaqla Moskvanı öz orbitinə çəkmək. Ankric danışıqları da məhz bu gizli razılaşmaların bir hissəsi kimi görünür. Bu yolda ən böyük maneə isə İran deyil, Ukrayna düyünüdür.