Ağcaqanadlar insan qanına meyllənir: Xəstəlik riski artır

Braziliyada Atlantik meşəsinin qalıqlarında yaşayan ağcaqanadların getdikcə daha çox insan qanı ilə qidalanması alimləri narahat edir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu tendensiya təhlükəli yoluxucu xəstəliklərin yayılma riskini artırır.

Redaktor.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Frontiers in Ecology and Evolution" elmi jurnalında dərc olunub.

Braziliya sahilləri boyunca uzanan Atlantik meşəsi dünyanın ən zəngin biomüxtəlifliyə malik regionlarından biri hesab olunur. Lakin meşələrin qırılması və insan məskənlərinin genişlənməsi nəticəsində bu ərazinin ilkin sahəsinin cəmi təxminən üçdə biri qorunub saxlanılıb. Alimlər hesab edirlər ki, təbii mühitin məhv edilməsi heyvanları, o cümlədən ağcaqanadları davranışlarını dəyişməyə və yeni qida mənbələri axtarmağa məcbur edir.

Osvaldu Kruz İnstitutundan Jeronimu Alenkarın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu Rio-de-Janeyro ştatındakı iki təbiət qoruğunda ağcaqanad populyasiyasını araşdırıb. İşıqlı tələlər vasitəsilə 52 növə aid 1700-dən çox ağcaqanad tutulub. Qanla qidalanmış dişi fərdlərdən götürülən nümunələrdə qalan qan izləri üzərində DNT analizi aparılaraq “genetik barkod” metodu ilə hansı onurğalıya məxsus olduğu müəyyən edilib.

Qan izi aşkarlanan 145 dişi ağcaqanaddan yalnız 24-də qida mənbəyini dəqiqləşdirmək mümkün olub. Onlardan 18 halda ağcaqanadların insan qanı ilə qidalandığı müəyyən edilib. Digər nümunələr isə suda-quruda yaşayanlar, quşlar, gəmiricilər və başqa heyvanlara məxsus olub. Bəzi hallarda bir qan qidalanması zamanı bir neçə mənbənin, o cümlədən insanın qanının qarışdığı da müşahidə edilib.

Tədqiqatın həmmüəllifi, Rio-de-Janeyro Federal Universitetindən Serjiu Maşadu bildirib ki, Atlantik meşəsində potensial “sahiblərin” çoxluğuna baxmayaraq ağcaqanadların insana üstünlük verməsi patogenlərin ötürülməsi riskini kəskin şəkildə artırır.

Alimlər bu davranış dəyişikliyini ekosistemlərin dağılması ilə əlaqələndirirlər. Vəhşi heyvanların sayının azalması fonunda ağcaqanadlar insanlarla daha tez-tez qarşılaşır və onları daha əlçatan qan mənbəyi kimi seçirlər. Bu isə xüsusilə narahatedicidir, çünki bölgədə sarı qızdırma, denge, Zika, çikungunya və digər virus xəstəliklərinin törədiciləri dövriyyədədir.

Ağcaqanadların qan mənbəyinin müəyyən edildiyi nümunələrin payı nisbətən az olsa da, tədqiqat müəllifləri bunu epidemioloji nəzarət üçün mühüm siqnal hesab edirlər. Yerli ağcaqanadların əsasən insana yönəlməsinin anlaşılması infeksiyaların qarşısının alınması və nəzarəti üçün daha dəqiq tədbirlərin hazırlanmasına kömək edə bilər.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, uzunmüddətli perspektivdə bu cür məlumatlar ekosistemlərin qorunmasının vacibliyini bir daha önə çıxarır. Təbii tarazlığın bərpası insanla təhlükəli xəstəlik daşıyıcıları arasında təmas ehtimalını azalda bilər.

Nuriyyə NATİQQIZI