Aldım qoz, satdım qoz... Azərbaycanın çayı özünə bəs etmir: İdxal ixracdan 20 dəfəyə yaxın çoxdur

Dəfələrlə xaricdə yaşayan azərbaycanlılardan eşitmişik, onların müxtəlif şəbəkələrdə rəyini oxumuşuq ki, yaşadıqları ölkədə marketlərdə gözü həm də bizim çayı axtarır. Həmvətənlər Azərbaycandan ixrac olunan məhsula böyük ehtiyac duyurlar. Hətta xaricə qonaq gedən yerli adamlar pay kimi çay aparmağı xoşlayırlar. Amma idxal-ixrac statistikasına nəzər salanda böyük suallarla üz-üzə qalmamaq mümkün deyil.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, 2024-cü ilin yanvar-noyabr ayları ərzində Azərbaycanın çay idxalı əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həcm baxımından 3,3 faiz artaraq 12 min 893 ton, dəyər baxımından isə 4,5 faiz artaraq 67 milyon 715 min dollar təşkil edib. Bu müddətdə Azərbaycanın çay ixracı illik müqayisədə həcm baxımından 4,5 faiz artaraq 679,4 ton, dəyər baxımından isə 1,6 faiz artaraq 5 milyon 998 min dollar olub. Yəni idxalın ixracdan 20 dəfəyə yaxın çox olması göz qabağındadır.

Nədir böyük suallar? Odur ki, niyə belə böyük həcmdə çay idxalına ehtiyac yaranıb? İdxal və ixrac arasında bu cür nəhəng fərq şübhələr yaradır. Xaricdə yaşayan azərbaycanlılardan iddia edən var ki, orada alıb içdikləri heç də Azərbaycan çayı deyil. Həqiqətən də, şübhələrə əsas var. Məsələn, 2019-cu ildə 2,7 min ton çay idxal etmişik. İxrac həcmi çox aşağı olub. Nə baş verib ki, beş il ərzində idxalı 4,5 dəfə artırmağa ehtiyac duymuşuq? Əhalinin kəskin artımı olmayıb. İnsanların seçiminin ciddi mənada dəyişdiyini demək də əsassız görünür. Bəlkə elə doğrudan da ixracı idxalın hesabına həyata keçiririk?

Azərbaycanda çay plantasiyalarının əhatə ediyi coğrafi ərazi geniş deyil. Əsasən, cənub zonasında çay toplanır. “Azərsun Holdinq” açıqlamaların birində Hindistan, Vyetnam və Keniyadan xammal üçün çay aldığını bildirmişdi. Belə çıxır ki, çay sənayesi təsvir edildiyi kimi heç də inkişafda deyil, əksinə, yerli məhsul görüntüsü yaratmaq üçün idxalla baş aldadırıq.

Aytən, Bizimyol.info