Icma.az
close
up
RU
Alimlər Arktikada sürətlənən istiləşmənin səbəbini açıqlayıblar

Alimlər Arktikada sürətlənən istiləşmənin səbəbini açıqlayıblar

Icma.az bildirir, Oxumeni.az portalına istinadən.

Alimlər Arktikada sürətlənən istiləşmənin səbəbini açıqlayıblar


Pensilvaniya Dövlət Universitetinin alimləri Arktikada istiləşməni gücləndirən mühüm zəncirvari reaksiyanı aşkar ediblər. Tədqiqat göstərib ki, dəniz buzundakı çatlaqlar və neft hasilatı zamanı yaranan çirklənmə buz itkisini və bölgədəki temperaturun artmasını qarşılıqlı olaraq sürətləndirir.
Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə "Science Daily" jurnalı məlumat yayıb.
Tədqiqat qrupu Arktikada iki ay davam edən sahə tədqiqatı aparıb, xüsusi avadanlıqla təchiz edilmiş təyyarələr və yerüstü cihazlardan istifadə edib. Məqsəd, Şimali Amerikadakı ən böyük neft yatağına yaxın ərazilər də daxil olmaqla, iki Arktika bölgəsində atmosferi öyrənmək olub.
Nəticələr üç əsas səbəbi ortaya qoyub: dəniz buzundakı çatlaqlar ("lidlər" kimi tanınan) atmosfer kimyasına və buludların əmələ gəlməsinə güclü təsir göstərir; neft hasilatı zamanı yaranan çirklənmə havanın tərkibini dəyişir. Bu amillər buz itkisini sürətləndirən və istiləşməni gücləndirən qapalı bir zəncirvari reaksiyaya səbəb olur.
"Bu sahə tədqiqatı, planetin səthinə ən yaxın atmosfer təbəqəsi olan sərhəd təbəqəsindəki kimyəvi dəyişiklikləri öyrənmək və insan təsirinin bu mühüm bölgədə iqlimi necə dəyişdirdiyini anlamaq üçün misilsiz bir imkan yaradır. Əldə edilən məlumatlar dəniz duzunun aerozolları, səthlə əlaqəli buludlar, neft yataqlarından yayılan emissiyalar və yeni Arktikada çox fazalı halogen kimyası arasındakı qarşılıqlı əlaqəni daha yaxşı başa düşməyə imkan verir," - deyə məqalənin aparıcı müəllifi, Meteorologiya və Atmosfer Elmləri Departamentinin meteorologiya professoru Xose D. Fuentes bildirib.
Bundan əlavə, tədqiqat göstərib ki, neft yataqlarından yayılan emissiyalarla qarşılıqlı təsirə girən duzlu qarlı örtüklərdəki kimyəvi maddələr, atmosferdə ozonu dağıdan və daha çox günəş işığının keçməsinə səbəb olaraq qarın əriməsini sürətləndirən bromun əmələ gəlməsinə səbəb olur. Nəşrə görə, bu, bölgədə dumanın əmələ gəlməsinə və çirklənmə səviyyəsinin artmasına kömək edir ki, bu da uzaqlığına baxmayaraq, böyük şəhərlərin çirklənmə səviyyəsi ilə müqayisə oluna bilər.
Alimlər vurğulayıblar ki, gələcək tədqiqatlar bu kimyəvi reaksiyaların daha geniş Arktika bölgəsinə necə təsir etdiyini və bunun qlobal ekologiya üçün hansı uzunmüddətli nəticələrə səbəb ola biləcəyini daha yaxşı başa düşməyə kömək edəcək.
Almaz Həsənli

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:132
embedMənbə:http://oxumeni.az
archiveBu xəbər 30 Dekabr 2025 16:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri