Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Alimlər Arktikada sürətlənən istiləşmənin səbəbini açıqlayıblar

Alimlər Arktikada sürətlənən istiləşmənin səbəbini açıqlayıblar

Icma.az bildirir, Oxumeni.az portalına istinadən.

Alimlər Arktikada sürətlənən istiləşmənin səbəbini açıqlayıblar


Pensilvaniya Dövlət Universitetinin alimləri Arktikada istiləşməni gücləndirən mühüm zəncirvari reaksiyanı aşkar ediblər. Tədqiqat göstərib ki, dəniz buzundakı çatlaqlar və neft hasilatı zamanı yaranan çirklənmə buz itkisini və bölgədəki temperaturun artmasını qarşılıqlı olaraq sürətləndirir.
Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə "Science Daily" jurnalı məlumat yayıb.
Tədqiqat qrupu Arktikada iki ay davam edən sahə tədqiqatı aparıb, xüsusi avadanlıqla təchiz edilmiş təyyarələr və yerüstü cihazlardan istifadə edib. Məqsəd, Şimali Amerikadakı ən böyük neft yatağına yaxın ərazilər də daxil olmaqla, iki Arktika bölgəsində atmosferi öyrənmək olub.
Nəticələr üç əsas səbəbi ortaya qoyub: dəniz buzundakı çatlaqlar ("lidlər" kimi tanınan) atmosfer kimyasına və buludların əmələ gəlməsinə güclü təsir göstərir; neft hasilatı zamanı yaranan çirklənmə havanın tərkibini dəyişir. Bu amillər buz itkisini sürətləndirən və istiləşməni gücləndirən qapalı bir zəncirvari reaksiyaya səbəb olur.
"Bu sahə tədqiqatı, planetin səthinə ən yaxın atmosfer təbəqəsi olan sərhəd təbəqəsindəki kimyəvi dəyişiklikləri öyrənmək və insan təsirinin bu mühüm bölgədə iqlimi necə dəyişdirdiyini anlamaq üçün misilsiz bir imkan yaradır. Əldə edilən məlumatlar dəniz duzunun aerozolları, səthlə əlaqəli buludlar, neft yataqlarından yayılan emissiyalar və yeni Arktikada çox fazalı halogen kimyası arasındakı qarşılıqlı əlaqəni daha yaxşı başa düşməyə imkan verir," - deyə məqalənin aparıcı müəllifi, Meteorologiya və Atmosfer Elmləri Departamentinin meteorologiya professoru Xose D. Fuentes bildirib.
Bundan əlavə, tədqiqat göstərib ki, neft yataqlarından yayılan emissiyalarla qarşılıqlı təsirə girən duzlu qarlı örtüklərdəki kimyəvi maddələr, atmosferdə ozonu dağıdan və daha çox günəş işığının keçməsinə səbəb olaraq qarın əriməsini sürətləndirən bromun əmələ gəlməsinə səbəb olur. Nəşrə görə, bu, bölgədə dumanın əmələ gəlməsinə və çirklənmə səviyyəsinin artmasına kömək edir ki, bu da uzaqlığına baxmayaraq, böyük şəhərlərin çirklənmə səviyyəsi ilə müqayisə oluna bilər.
Alimlər vurğulayıblar ki, gələcək tədqiqatlar bu kimyəvi reaksiyaların daha geniş Arktika bölgəsinə necə təsir etdiyini və bunun qlobal ekologiya üçün hansı uzunmüddətli nəticələrə səbəb ola biləcəyini daha yaxşı başa düşməyə kömək edəcək.
Almaz Həsənli

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:133
embedMənbə:http://oxumeni.az
archiveBu xəbər 30 Dekabr 2025 16:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see323

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see292

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see287

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see238

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see237

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see235

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see230

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see228

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see220

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see216

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see211

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see207

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see198

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see188

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see184

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see184

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see183

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see179

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see174

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri