Icma.az
close
up
RU
Menu

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Alimlər Arktikada sürətlənən istiləşmənin səbəbini açıqlayıblar

Alimlər Arktikada sürətlənən istiləşmənin səbəbini açıqlayıblar

Icma.az bildirir, Oxumeni.az portalına istinadən.

Alimlər Arktikada sürətlənən istiləşmənin səbəbini açıqlayıblar


Pensilvaniya Dövlət Universitetinin alimləri Arktikada istiləşməni gücləndirən mühüm zəncirvari reaksiyanı aşkar ediblər. Tədqiqat göstərib ki, dəniz buzundakı çatlaqlar və neft hasilatı zamanı yaranan çirklənmə buz itkisini və bölgədəki temperaturun artmasını qarşılıqlı olaraq sürətləndirir.
Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə "Science Daily" jurnalı məlumat yayıb.
Tədqiqat qrupu Arktikada iki ay davam edən sahə tədqiqatı aparıb, xüsusi avadanlıqla təchiz edilmiş təyyarələr və yerüstü cihazlardan istifadə edib. Məqsəd, Şimali Amerikadakı ən böyük neft yatağına yaxın ərazilər də daxil olmaqla, iki Arktika bölgəsində atmosferi öyrənmək olub.
Nəticələr üç əsas səbəbi ortaya qoyub: dəniz buzundakı çatlaqlar ("lidlər" kimi tanınan) atmosfer kimyasına və buludların əmələ gəlməsinə güclü təsir göstərir; neft hasilatı zamanı yaranan çirklənmə havanın tərkibini dəyişir. Bu amillər buz itkisini sürətləndirən və istiləşməni gücləndirən qapalı bir zəncirvari reaksiyaya səbəb olur.
"Bu sahə tədqiqatı, planetin səthinə ən yaxın atmosfer təbəqəsi olan sərhəd təbəqəsindəki kimyəvi dəyişiklikləri öyrənmək və insan təsirinin bu mühüm bölgədə iqlimi necə dəyişdirdiyini anlamaq üçün misilsiz bir imkan yaradır. Əldə edilən məlumatlar dəniz duzunun aerozolları, səthlə əlaqəli buludlar, neft yataqlarından yayılan emissiyalar və yeni Arktikada çox fazalı halogen kimyası arasındakı qarşılıqlı əlaqəni daha yaxşı başa düşməyə imkan verir," - deyə məqalənin aparıcı müəllifi, Meteorologiya və Atmosfer Elmləri Departamentinin meteorologiya professoru Xose D. Fuentes bildirib.
Bundan əlavə, tədqiqat göstərib ki, neft yataqlarından yayılan emissiyalarla qarşılıqlı təsirə girən duzlu qarlı örtüklərdəki kimyəvi maddələr, atmosferdə ozonu dağıdan və daha çox günəş işığının keçməsinə səbəb olaraq qarın əriməsini sürətləndirən bromun əmələ gəlməsinə səbəb olur. Nəşrə görə, bu, bölgədə dumanın əmələ gəlməsinə və çirklənmə səviyyəsinin artmasına kömək edir ki, bu da uzaqlığına baxmayaraq, böyük şəhərlərin çirklənmə səviyyəsi ilə müqayisə oluna bilər.
Alimlər vurğulayıblar ki, gələcək tədqiqatlar bu kimyəvi reaksiyaların daha geniş Arktika bölgəsinə necə təsir etdiyini və bunun qlobal ekologiya üçün hansı uzunmüddətli nəticələrə səbəb ola biləcəyini daha yaxşı başa düşməyə kömək edəcək.
Almaz Həsənli

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:141
embedMənbə:http://oxumeni.az
archiveBu xəbər 30 Dekabr 2025 16:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see340

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see332

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see330

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see329

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see281

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see269

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see266

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see262

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see255

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see254

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see232

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see230

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see221

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see215

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see212

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see212

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see200

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see196

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see189

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see185
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri