Amazon meşələrinin altında gizlənən qədim dünya üzə çıxdı

Amazon yağış meşələrinin sıx bitki örtüyü altında aparılan yeni araşdırma bölgənin qədim tarixi ilə bağlı təsəvvürləri dəyişə biləcək nəticələr ortaya qoyub. LIDAR texnologiyasından istifadə edən beynəlxalq alimlər qrupu meşələrin altında yüzlərlə qədim torpaq strukturunu aşkar edib.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələrinə görə, eramızdan əvvəl 600-cü ildən eramızın 850-ci illərinə qədər Amazonun cənub-qərbində mövcud olmuş Akiri mədəniyyəti əvvəllər güman ediləndən daha geniş əraziyə yayılıb və burada çoxsaylı yaşayış məntəqələri, yollar və nəhəng həndəsi torpaq strukturları yaradılıb.

Helsinki Universitetinin arxeoloqu Martti Parssinenin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu LIDAR vasitəsilə 4497 kvadratkilometr ərazini havadan skan edib. Araşdırma zamanı ümumilikdə 432 torpaq strukturu müəyyənləşdirilib. Onlardan 396-sı daha əvvəl elmə məlum olmayıb.

Alimlərin diqqət çəkdiyi məqam isə tədqiq edilən ərazinin bütün Amazon hövzəsinin 3 faizindən də azını təşkil etməsidir. Bu fakt qədim mədəniyyətin əsl miqyasının daha böyük ola biləcəyinə işarə edir.

Tədqiqatçıların hesablamalarına əsasən, Akiri mədəniyyəti təxminən eramızın 200-cü ili ətrafında 183 min kvadratkilometr əraziyə yayılıb. Həmin dövrdə bölgədə 24 mindən 30 minə qədər torpaq strukturunun mövcud olduğu, əhalinin isə 1,2 milyondan 3 milyona qədər ola biləcəyi ehtimal edilir.

Alimlər Akiri mədəniyyətinin vahid krallıq və ya imperiyadan çox, ortaq adət-ənənələrə malik bir-biri ilə əlaqəli icmalar şəbəkəsi olduğunu düşünürlər.

Taxtadan tikilən yaşayış evləri zaman keçdikcə məhv olsa da, mərasim və siyasi toplantılar üçün istifadə edilən məkanlar, onları birləşdirən yollar və dərin xəndəklər bu günə qədər izlərini qoruyub.

Tədqiqatın ən mühüm nəticələrindən biri Amazonun keçmişi ilə bağlı formalaşmış təsəvvürlərə aiddir. LIDAR məlumatları göstərir ki, bölgə min illər əvvəl də genişmiqyaslı insan fəaliyyəti ilə formalaşıb.

Alimlər eramızın 200-cü illərində ərazidə qarğıdalı, maniok, balqabaq və pambıq sahələri ilə əhatələnmiş yaşayış məntəqələrinin olduğunu müəyyənləşdiriblər. Ətrafdakı meşələrin də tamamilə vəhşi olmadığı, insanların meyvə və qoz ağaclarını qoruyub idarə etdiyi ehtimal edilir.

Bu baxımdan, yeni tapıntılar Amazonun yalnız “toxunulmamış təbiət” kimi təqdim edilməsinin düzgün olmadığını göstərir. Yağış meşələrinin altında qədim insanların yaratdığı böyük və mürəkkəb yaşayış sistemlərinin izləri gizlənir.

Akiri mədəniyyətinin təxminən eramızın 850-ci illərində niyə yoxa çıxdığı isə hələ də tam aydın deyil. Alimlər sivilizasiyanın süqutundan sonra, xüsusilə eramızın 1000-ci ilinə qədər bölgədə baş verən dəyişiklikləri araşdırmağa davam edirlər.

Tədqiqatın nəticələri “Nature” jurnalında dərc olunub.