Antibiotiklərə qarşı müqavimət artmaqdadır Bioloqlar

Avropalı molekulyar bioloqlar son iki onillikdə 30 ölkədə bakteriyanın antibiotiklərə qarşı müqavimət səviyyəsinin necə dəyişdiyini təhlil edib və bu göstəricinin demək olar ki, həmişə yüksək səviyyəyə çatdığına dair sübutlar tapıblar.

Redaktor.az-ın məlumatına görə, tədqiqatçılar "PLOS Pathogens" elmi jurnalındakı məqalədə yazır ki, bu, bütün patogen koloniyaların sonda mövcud antibiotiklərə qarşı davamlı olacağı fərziyyəsinə qarşı çıxır.

"Avropanın müxtəlif ölkələrində mikrobların antibiotiklərə qarşı müqavimətinin inkişaf dinamikasını tədqiq etdikdə biz müəyyən etdik ki, əvvəlcə bu göstərici sürətlə artıb, sonra isə orta səviyyədə sabitləşib. Bu ölkələrdə nə qədər antibiotik istifadə olunması bu göstəricinin nə qədər sürətlə artmasına, hansı platoya çatmasına birbaşa təsir edib", - deyə PSL Universitetinin mətbuat xidmətinin əməkdaşı Fransua Blankar deyib.

Alimlər 1998-2019-cu illər arasında Avropanın 30 ölkəsində ixtisaslaşmış tibbi xidmətlər tərəfindən toplanmış məlumatları və nümunələri təhlil etdikdən sonra bu qənaətə gəliblər. Bu dəstdə bu ölkələrdə antibiotiklərə davamlı bakteriyaların nə qədər tez-tez aşkar edildiyi, onların ərazisində hansı dərmanlardan istifadə edildiyi və səkkiz əsas patogenin onlara nə dərəcədə davamlı olduğu barədə məlumatlar daxildir. Bunlara stafilokok streptokokunun müxtəlif ştammları, bağırsaq çöpləri və digər təhlükəli mikroblar daxildir.

Bu məlumatların və təxminən 3 milyon bakterial nümunənin sonrakı tədqiqi göstərib ki, hazırda tədqiq edilən ölkələrin 61%-də antibiotiklərə qarşı müqavimət artmaqdadır, baxmayaraq ki, zamanın yalnız 29%-i kifayət qədər əhəmiyyətli tendensiya olub. Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bütün səkkiz növ mikrobda spesifik antibiotiklərə qarşı müqavimət çox vaxt bu mikrobların 1990-cı illərin sonu və ya 2000-ci illərin əvvəllərində sürətli böyümədən sonra əldə etdiyi ümumi bakteriya populyasiyasının təxminən 20-40 faizini təşkil edən bir yaylada və ya yaxınlığında idi.

Bu yaylağın mövqeyi, eləcə də onun əldə olunduğu vaxt müəyyən antibiotiklərin tədqiq olunan ölkələrin xəstəxana və klinikalarında nə dərəcədə fəal istifadə olunmasından asılı idi, lakin dərmanların istifadə qaydalarında sonrakı dəyişikliklər antibiotiklərə davamlı mikrobların nisbətinin dəyişməsinə az təsir göstərmişdir. Tədqiqatçılar bu nəticəyə gəliblər ki, bu göstəriciyə təbiəti hələ açıqlanmayan çoxlu sayda digər amillər təsir edir.

Bakteriyaların antibiotiklərə artan müqaviməti haqqında son iki onillikdə bioloqlar bir və ya bir neçə antibiotikə davamlı olan bir neçə onlarla mikrob ştammının meydana çıxmasını qeyd ediblər. Bu "superböcəklər" həm tibbdə və heyvandarlıqda antibiotiklərin kütləvi şəkildə sui-istifadəsi nəticəsində, həm də dərmanların şəhər və sənaye tullantıları ilə təbii ekosistemlərə daxil olması nəticəsində yaranır.

Onların bir çoxu, o cümlədən vərəm çöpü, qızılı stafilokok və pnevmokok indi mübarizə getdikcə çətinləşən “xəstəxana” infeksiyalarının yayılmasına səbəb olur. Bu cür problemlər alimləri tez bir zamanda yeni antibiotiklər yaratmağa və onlardan istifadə üçün yeni strategiyalar hazırlamağa məcbur edir, yeni “superbağların” yaranma şansını azaldır.

Turan İSMAYIL