Aralıq oruç xərçəngdən qoruyur? ARAŞDIRMA

Aralıqlı oruc tutmaq ən populyar arıqlama üsullarından birinə çevrilib. 

Onun tərəfdarları iddia edirlər ki, yemək saatlarının məhdudlaşdırılması yalnız əlavə kiloların itirilməsinə kömək etmir. O, həm də maddələr mübadiləsinin yaxşılaşdırılması, xəstəlik riskinin azalması və idrak geriləməsi və xərçəngdən qorunma da təmin edə bilər. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, yeni dəlillər bu iddiaların bəzilərinin şişirdilmiş ola biləcəyini göstərir.

Aralıqlı oruc günün müəyyən saatlarında qidalanma, qalan saatlarda isə ac qalamnı nəzərdə tutur. Bəzi tədqiqatlar bu yanaşmanın arıqlamağa kömək etdiyini göstərsə də, digərləri standart kalori məhdudiyyətindən başqa faydası olmadığını deyir. Bundan əlavə, alimlər qeyd edirlər ki, insan tədqiqatlarının nəticələri laboratoriya heyvan tədqiqatlarının nəticələrindən az inandırıcıdır.

Qidalanma üzrə tədqiqatçı Krista Varadinin sözlərinə görə, aralıqlı oruc adətən təxminən 5% arıqlamağa səbəb olur. Bu, digər pəhriz strategiyalarının nəticələri ilə təxminən müqayisə edilə bilər. Hətta bu nisbətən kiçik arıqlama belə xolesterol səviyyəsi və qan təzyiqi daxil olmaqla bəzi metabolik göstəriciləri yaxşılaşdırar.

Aralıqlı orucun polikistik yumurtalıq sindromu simptomlarının şiddətini azalda biləcəyinə dair dəlillər var. Lakin alternativ günlük oruc kimi daha sərt rejimlər əzələ itkisi də daxil olmaqla, mənfi nəticələrə səbəb ola bilər.

Heyvan və insan üzərində aparılan tədqiqatların nəticələri arasındakı fərq xüsusilə diqqət çəkir. Siçanlarda aparılan təcrübələr göstərib ki, oruc bədəni qlükoza istifadəsindən yağ yandırmağa keçməyə məcbur edə bilər. Bu proses hüceyrələrin zədələnmiş komponentləri parçaladığı və təkrar emal etdiyi bir mexanizm olan autofagiyanı aktivləşdirr. Heyvanlar üzərindəki təcrübələr göstərib ki, bu cür proseslər daha sağlam yaşlanmaya səbəb olur və müəyyən xəstəliklərdən qoruyur.

Lakin insanlar üzərində aparılan tədqiqatlar daha az qəti nəticələr verib. Aralıqlı orucun idrak funksiyasına təsiri ilə bağlı məlumatlar ziddiyyətli olaraq qalır. 
Aralıqlı orucun xərçəngin qarşısının alınmasında mümkün rolu ilə bağlı tədqiqatlar da maraqlı nəticələr ortaya qoyub. 
Uzunmüddətli orucun bioloji təsirlərini yoxlamaq üçün hazırlanmış bir yanaşma siçanlarda ümidverici nəticələr göstərib, lakin insanlarda gözlənilən metabolik reaksiyanı əldə edə bilməyib.
Bununla belə, bəzi ümidverici nəticələr də var. 5:2 pəhriz metastatik döş xərçəngi olan bəzi qadınlara kimyaterapiyaya daha yaxşı dözməyə kömək edə, potensial olaraq həyat keyfiyyətini yaxşılaşdıra və xəstəliyin irəliləməsini yavaşlada bilər. Lakin bu, aralıqlı orucun xərçəngdən qoruduğu anlamına gəlmir.

Pəhrizlərin öyrənilməsindəki əsas çətinliklərdən biri zahirən sadə bir məsələdən qaynaqlanır: elm adamları çox vaxt insanların nə yediyini dəqiq müəyyən edə bilmirlər.

Heyvan təcrübələrində isə bu problem yoxdur, çünki tədqiqatçılar hər yeməyi və hər kaloriyi izləyir. Tədqiqatlarda iştirak edən insanlardan adətən pəhrizi gündəlik anketlərində qeyd etmələri istənir. Bu cür məlumatlar natamam və ya qeyri-dəqiq ola bilər: insanlar nə yediklərini unudurlar, porsiyaların ölçüsünü səhv qiymətləndirirlər və ya müəyyən qidaları qəsdən yazmırlar.

2025-ci ildə dərc edilmiş bir araşdırma göstərib ki, insanlar gündə təxminən 400-800 və ya daha çox kilokalori qida qəbulunu az qiymətləndirə bilərlər. Bəzi hallarda iştirakçılar tərəfindən bildirilən qida miqdarı əslində yazılandan az və ya çox olub. Bu da nəticəyə təsir edib.

Yeni texnologiyalar gələcəkdə qidalanma tədqiqatlarını daha dəqiq edə bilər. Alimlər eynəklərə və ya boyunbağılara bərkidilmiş kameraları, qida qəbulunu izləyən ağıllı çəngəlləri və qida qəbulunu aşkar edə bilən dişlərə yerləşdirilmiş sensorları sınaqdan keçirirlər. Qan və sidik testləri də bədənin hansı maddələri emal etdiyi barədə daha obyektiv məlumat verə bilər.

Beləliklə, indiyə qədər mövcud araşdırmalar göstərir ki, fasiləli oruc çəki idarəçiliyi üçün faydalı bir strategiya ola bilər və müəyyən metabolik faydalar təmin edə bilər. Lakin onun insanlarda təsiri heyvan tədqiqatlarında müşahidə edilənlərdən xeyli az olub. Bundan əlavə, fasiləli orucun ömrü uzada biləcəyi və ya ciddi xəstəliklərin qarşısını ala biləcəyi qənaətinə gəlmək üçün kifayət qədər dəlil yoxdur.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin