Avropanın enerji qalxanı Ukraynada yaranır...

...Avropa enerji sistemi, xüsusilə məlumat mərkəzlərinin və süni intellekt infrastrukturunun genişlənməsi səbəbindən sürətlə artan istehlak fonunda artan tutum çatışmazlığı ilə üzləşir.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Atlantic Council yazır.

AB-də mövcud şəbəkələr bu cür yüklərin daşınması üçün nəzərdə tutulmayıb və bəzi ölkələrdə yeni tutumların qoşulma müddəti illər keçdikcə uzanır.

Bu fonda Ukrayna Avropa enerji sisteminin potensial gələcək elementi kimi qəbul edilir.

Ölkə tarixən Avropaya əsas elektrik enerjisi ixracı mərkəzi kimi yaradılmış Sovet enerji məkanının bir hissəsi idi.

Onun infrastrukturuna güclü ötürmə xətləri və ixrac axınları üçün nəzərdə tutulmuş böyük generator qurğuları daxil idi. 2014-cü ildən və eləcə də 2022-ci ildə tammiqyaslı müharibənin başlamasından sonra Ukrayna enerji sistemi sürətlənmiş transformasiyaya məruz qaldı.

Ukrayna Rusiya və Belarus enerji sistemlərindən ayrıldı və Avropa ENTSO-E şəbəkəsi ilə sinxronizasiya edildi, bu da ona AB-dən dəstək almağa və infrastrukturuna hücum zamanı belə enerji təchizatını sabitləşdirməyə imkan verdi.

Rusiyanın hücumları generasiyada əhəmiyyətli dərəcədə pozuntulara səbəb oldu, lakin bu, sistemin mərkəzləşdirilməməsini sürətləndirdi.

Ukrayna paylanmış enerjiyə - söndürülməsi daha çətin olan çoxsaylı, daha kiçik generasiya mənbələrinə keçidə başladı. Eyni zamanda, əsas şəbəkə infrastrukturu toxunulmaz qaldı və bu da gələcəkdə bərpa və tutumun genişləndirilməsi üçün potensial yaratdı.

Eyni zamanda, Ukrayna elektrik enerjisi bazarında islahatlar aparır və onu Avropa bazarına inteqrasiyaya hazırlayır.

Yazda qəbul edilən yeni qanunvericilik paketi Ukrayna spot bazarını Aİ bazarı ilə birləşdirməyi və sektorda şəffaflığı artırmağı hədəfləyir.

Növbəti illərdə tam inteqrasiya gözlənilir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Ukrayna yalnız daxili tələbatı ödəməklə yanaşı, həm də yeni generasiyaya genişmiqyaslı investisiya qoyuluşu şərtilə Avropaya əlavə elektrik enerjisi təchizatçısı ola bilər. Potensial ümumi Avropa bazarı üçün 5-10 faiz əlavə həcmdə qiymətləndirilir.

Maliyyələşdirmə artıq bərpa proqramları və özəl kapital fondları da daxil olmaqla Avropa və beynəlxalq mexanizmlər vasitəsilə təmin edilir.

Qaz, bərpa olunan enerji və şəbəkənin modernləşdirilməsi sahələrində layihələr nəzərdən keçirilir. Uzunmüddətli perspektivdə müharibə və AB ilə inteqrasiya üçün yenidən qurulmuş Ukrayna enerji sistemi Avropanın enerji təhlükəsizliyinin vacib elementinə çevrilə və regionun xarici amillərdən asılılığını azalda bilər.

Əli Babayev