Avropanın ilk müsəlmanları:

Avropa tarixində İslamın gəlişi həm siyasi, həm də mədəni dəyişikliklərin başlanğıcı olub. Əksər tarixçilər hesab edir ki, qitədə İslamın ilk izləri VIII əsrdə, ərəb və bərbər ordularının İspaniyaya daxil olması ilə başlayıb.

AzPost bildirir ki, həmin dövrdə Qərbi Avropanın böyük bir hissəsi müsəlman idarəçiliyinə keçmiş və bu proses min ildən çox davam edən qarşılıqlı təsirlərə yol açmışdır.

Tarixi mənbələrə görə, 711-ci ildə Tərik ibn Ziyadın başçılıq etdiyi qoşunlar Qiblər boğazından keçərək İberiya yarımadasına daxil olmuşdu. Bu hadisə yalnız hərbi fəth deyildi, həm də Avropada yeni dini və mədəni mərhələnin başlanğıcı idi. Müsəlmanların İspaniyada yaratdığı Əndəlüs dövləti elm, mədəniyyət və incəsənət baxımından orta əsrlərin ən mühüm mərkəzlərindən birinə çevrildi.

İslamın Avropaya təsiri təkcə İspaniya ilə məhdudlaşmadı. Balkanlarda isə bu proses daha çox Osmanlı imperiyasının genişlənməsi ilə bağlı idi. XV əsrdən etibarən Bosniya, Albaniya, Kosovo və Makedoniya ərazilərində islamlaşma başladı. Bu bölgələrdə islamın yayılması həm hərbi-siyasi, həm də sosial-iqtisadi amillərlə əlaqəli idi.

Avropada İslamın izləri mədəni irsdə də özünü göstərir. İspaniyanın Kordova məscidi, Qranada Alhambrası və Sevilya minarələri müsəlman memarlığının parlaq nümunələri sayılır. Eyni zamanda Avropa dillərinə ərəb mənşəli yüzlərlə söz keçmişdir. Elm sahəsində də İslam dünyasının təsiri güclü olub: astronomiya, riyaziyyat, tibb və fəlsəfə sahəsində ərəb alimlərinin əsərləri əsrlərlə Avropada dərs kitabı kimi istifadə olunub.

Bununla yanaşı, İslamın yayılması Avropada həmişə birmənalı qarşılanmayıb. Səlib yürüşləri, Reconquista hərəkatı və dini qarşıdurmalar bu təsirin qarşısını almağa çalışsa da, mədəni və elmi əlaqələri tamamilə kəsmək mümkün olmayıb.

Müasir dövrdə Avropada müsəlman icmaları əsasən immiqrasiya və demoqrafik dəyişikliklərlə bağlı olaraq daha da böyüyüb. Lakin tarixi baxımdan bu qitədə islamın izi min ildən artıq yaşı olan ənənəyə söykənir.

AzPost.az

Paylaş