Ayda nüvə reaktoru tikiləcək

NASA və ABŞ Energetika Nazirliyi Ay səthində nüvə parçalanması reaktoru qurmaq planlarını rəsmi şəkildə təsdiqləyib.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, bu barədə kosmik agentliyin açıqlamasında deyilir.

Bildirilib ki, iki qurum reaktorun hazırlanması və Yer üzərində sınaq mərhələlərini 2030-cu ilə qədər tamamlamağı hədəfləyir.

Planlaşdırılan reaktor Ay missiyaları üçün illərlə fasiləsiz enerji təmin edəcək və Yerdən davamlı yanacaq daşınması ehtiyacını aradan qaldıracaq.

Yer üzündə təhlükəsiz və etibarlı nüvə reaktoru inşa etmək onsuz da mürəkkəb bir prosesdir. Ayın ekstremal ətraf mühit şəraiti isə bu çətinlikləri daha da artırır. Əsas problemlərdən biri tullantı istiliyinin idarə olunmasıdır.

Yer üzündə reaktorlar artıq istiliyi soyutma qüllələrindəki su və buxar vasitəsilə atmosferə buraxır. Lakin Ay faktiki olaraq atmosferə malik olmayan vakuum mühitidir. Bu səbəbdən istiliyin yayılması xeyli çətinləşir. Mümkün həll yolları kimi bərk hal keçiriciliyi və ya maye metal əsaslı soyuducu sistemlər nəzərdən keçirilir.

Ay səthi Günəş radiasiyasının təsiri ilə elektrostatik yüklənmiş, son dərəcə incə və aşındırıcı tozla örtülüdür. Hər yerə yapışan bu tozun mexaniki sistemlərin işinə mane olmaması üçün xüsusi qoruyucu dizaynlar tələb olunur.

Reaktor ətrafında işləyəcək astronavtların təhlükəsizliyi üçün radiasiya qalxanları kifayət qədər möhkəm və davamlı olmalıdır.

Alimlər bu texniki problemlər üzərində uzun illərdir çalışırlar. Mövcud planlara əsasən, ən azı 40 kilovatt enerji istehsal edə bilən və təxminən 30 ev təsərrüfatını 10 il ərzində fasiləsiz elektrik enerjisi ilə təmin etməyə qadir bir reaktorun hazırlanması nəzərdə tutulur.

İlkin dizayn mərhələsi başa çatsa da, maliyyələşdirmə, normativ tələblər və mühəndislik çətinlikləri səbəbindən bu konsepsiyaların uçuşa hazır sistemlərə çevrilməsinin uzun zaman alacağı gözlənilir.

Ayda nüvə parçalanması reaktoru kosmik tədqiqatlar üçün böyük potensiala malik olsa da, son açıqlamalar bu layihənin yaxın gələcəkdən daha çox uzunmüddətli bir məqsəd olduğunu göstərir.