Azərbaycan ECO nun daha səmərəli fəaliyyətinə mühüm töhfələr verir

Ötən həftə Azərbaycan növbəti beynəlxalq tədbirə - İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (ECO) 17-ci Zirvə görüşünə evsahibliyi etdi. Lakin bu Zirvə görüşünün ölkəmizdə təşkil olunan digər beynəlxalq tədbirlərdən fərqi onda oldu ki, Qarabağda, erməni separatizmindən xilas edilən Xankəndi şəhərində keçirildi. Cənab Prezident İlham Əliyev də tədbirdəki çıxışında diqqəti məhz bu nüansa yönəldərək, Zirvə görüşünün Xankəndidə keçirilməsinin xüsusi mənasının olduğunu dedi.
Bəli, uzun illər erməni separatizminin yuvası olan Xankəndi tarixi yurd yerimiz kimi yenidən dirçəlir və Azərbaycanın Zəfərini, yüksəlişini, qətiyyətli siyasətini dünyaya bəyan edir. Cəmi 5 il əvvələ qədər Qarabağ və Şərqi Zəngəzur Ermənistanın işğalı altında idi. 2 il əvvələ qədər isə erməni separatçıları Xankəndidən Azərbaycana qarşı təhdidlər yağdırır, hərbi təxribatlar həyata keçirirdilər. Lakin cənab Prezident İlham Əliyevin Xankəndidə bəyan etdiyi kimi Azərbaycan xalqı və dövləti heç vaxt işğalla barışmadı. Dövlətimizin başçısı hələ Vətən müharibəsindən əvvəl çıxışlarında hər zaman deyirdi ki, əgər Ermənistan işğal edilmiş torpaqlarımızdan öz xoşu ilə çıxmasa, biz öz ərazi bütövlüyümüzü hərbi yolla bərpa edəcəyik. Bu xəbərdarlıqları ciddi qəbul etməyən Ermənistan və onun havadarları nəticədə Azərbaycanın «dəmir yumruğunu» hiss etdilər. Cənab Prezidentin ECO-nun 17-ci Zirvə görüşündə bildirdiyi kimi 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan Ermənistanı döyüş meydanında darmadağın edərək 300-dən çox şəhər və kəndi azad etdi. Ermənistan 2020-ci il noyabrın 10-da kapitulyasiya aktı imzalamağa məcbur oldu.
Prezident İlham Əliyev çıxışında İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin liderlərini həm də Ermənistanın vandallığı ilə bağlı məlumatlandırdı. İşğal dövründə şəhər və kəndlərimizin, mədəni və dini abidələrimizin yer üzündən silindiyi, 67 məsciddən 65-nin yerlə-yeksan edildiyi, qalan ikisindən isə donuz və inək tövləsi kimi istifadə olunduğu, qəbiristanlıqların vandalizmə məruz qalaraq, dağıdıldığı, qəbir daşlarının talanaraq Ermənistana aparıldığı, Azərbaycana vurulmuş zərərin təxminən 150 milyard ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirildiyi onların diqqətinə çatdırıldı.
ECO-nun 17-ci Zirvə görüşünə gələn dövlət və hökumət başçıları Azərbaycanın işğaldan azad etdiyi ərazilərdə həyata keçirdiyi bərpa və quruculuq işlərinə də şahidlik etdilər. Prezident İlham Əliyev bu barədə danışaraq “Böyük Qayıdış” proqramının icra edildiyini, indiyə qədər 16 şəhər və kəndə keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışının təmin olunduğunu, hazırda Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda 50 mindən çox insanın yaşadığını, çalışdığını və təhsil aldığını onların diqqətinə çatdırdı. Elə Zirvə görüşünün Xankəndidə keçirilməsi də bu şəhərin dirçəlişinin göstəricisidir. Bu mənada ECO-nun 17-ci Zirvə görüşü Azərbaycanın Zəfərinin, torpaqlarını güc yolu ilə işğaldan azad etməsinin, Ermənistanın işğalçı siyasətinin nəticələrinin və bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işlərinin növbəti beynəlxalq təqdimatı oldu.
Ümumiyyətlə, ECO artıq həllini tapmış Qarabağ məsələsində hər zaman Azərbaycanın haqlı və ədalətli mövqeyini müdafiə edib. Bu tədbirdə iştirak etmək üçün Türkiyənin, İranın, Özbəkistanın, Qırğızıstanın, Tacikisitanın, prezidentlərinin, Pakistan və Qazaxıstanın Baş nazirlərinin, Əfqanıstanın Baş nazirinin müavininin, Türkmənistanın Nazirlər Kabinetinin sədr müavininin Qarabağa səfərləri də bunu təsdiq edir. Ona görə bu mötəbər tədbirin məhz işğaldan azad edilən Qarabağda - Xankəndidə keçirilməsi, tədbirdə ECO-ya üzv ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının iştirakı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsinə və ərazi bütövlüyümüzə göstərilən növbəti böyük ehtiram və dəstək kimi xarakterizə olunmalıdır. Şuşa şəhərinin 2026-cı il üçün “ECO-nun Turizm paytaxtı” elan edilməsi də ECO-nun Azərbaycanın Zəfəri ilə həmrəyliyinin təzahürüdür.
Azərbaycan-ECO münasibətlərinə gəldikdə isə ilk növbədə qeyd edilməlidir ki, respublikamız bu təşkilatın səmərəli fəaliyyət göstərməsində maraqlıdır. Ölkəmiz artıq üçüncü dəfədir ki, ECO-nun Zirvə görüşünə ev sahibliyi edir. Əvvəlki Zirvə görüşləri 2006 və 2012-ci illərdə də Bakıda keçirilib. Bu Zirvə görüşlərində qəbul edilmiş sənədlərdə üzv ölkələr arasında bir sıra sosial-iqtisadi və siyasi əlaqələrin əsas prinsipləri, regional münasibətlərin prioritetləri və istiqamətləri öz əksini tapıb.
Respublikamız ECO çərçivəsində çoxtərəfli əməkdaşlığa da önəm verir. Hazırda ECO-nun 10 üzvü var: Azərbaycan, Türkiyə, İran, Pakistan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Tacikisitan, Əfqanıstan və Türkmənistan. Bu dövlətlərin hər biri ilə Azərbaycanın sıx əlaqələri var. Respublikamızın reallaşdırdığı kommunikasiya layihələri, yaratdığı enerji dəhlizləri, habelə nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafına verdiyi böyük töhfələr ECO-ya üzv dövlətlər arasında iqtisadi əməkdaşlıq əlaqələrinin genişlənməsinə xidmət edir.  Azərbaycanın təşəbbüslərinin nəticəsi olaraq ECO daha da inkişaf edib, regiondakı mövqelərini möhkəmləndirib, təşkilat daxilində inteqrasiya prosesləri dərinləşib. Həm Şərq-Qərb, həm də Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri ECO-ya üzv dövlətlərin demək olar ki, əksəriyyətini əhatə edir. Bunun özü də üzv dövlətlər arasında iqtisadi əməkdaşlığın daha da artması üçün imkanlar yaradır.
Bir məsələni xüsusi vurğulamalıyıq ki,  Azərbaycanın ECO ilə əməkdaşlığı və bu təşkilat çərçivəsində çoxtərəfli əlaqələrə verdiyi töhfələr yalnız iqtisadi məsələlərlə yekunlaşmır. Ölkəmiz təşkilat daxilində mədəni, humanitar və digər müstəvilərdə də münasibətlərin inkişafı üçün fəallıq göstərir. Bu baxımdan Azərbaycanın təşəbbüsü ilə ilk dəfə keçirilən ECO Həftəsi bu təşkilatın daha səmərəli fəaliyyətinə xidmət edən əlamətdar hadisədir. ECO Həftəsi çərçivəsində Şuşada Biznes-Forumun, Ağdamda Gənclər Forumunun, Laçında isə Qadınlar Forumunun təşkil edilməsi ECO-nun fəaliyyətinin genişləndirilməsinə xidmət edən mühüm tədbirlər oldu. ECO-nun Azərbaycanda yerləşəcək Tədqiqat Mərkəzinin və Təmiz Enerji Mərkəzinin fəaliyyətə başlamasının təmin olunması istiqamətində işlər isə davam edir.
Ümumilikdə, Xankəndidə keçirilən ECO-nun 17-ci Zirvə görüşünün ortaya qoyduğu ən böyük həqiqətlərdən biri Azərbaycanın bu təşkilatın səmərəli fəaliyyəti istiqamətində nümayiş etdirdiyi fəallıq oldu. Bu da Azərbaycanın təşkilatda xüsusi çəkiyə malik üzv olduğunu göstərir. Ölkəmizin regiondakı aparıcı rolu isə sözsüz ki, qarşıdakı dövrdə ECO-nun fəaliyyətinin daha da güclənməsinə və üzv dövlətlərin əməkdaşlığının genişlənməsinə yol açan addımların atılması ilə əlamətdar olacaq.
Xanlar Fətiyev
Milli Məclisin deputatı