Azərbaycan Mərkəzi Asiya birliyi: Avrasiyanın gələcək inkişaf xəttini müəyyən edən yeni siyasi fəlsəfə, yeni iqtisadi model və yeni güc mərkəzi ŞƏRH

Bakı, 17 noyabr, AZƏRTAC

Son illərdə Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında inteqrasiya sürətlə genişlənərək Avrasiya məkanında yeni geosiyasi konstruksiyanı formalaşdırır. 2023–2025-ci illər ərzində Prezident İlham Əliyevin verdiyi prioritetlər fonunda Azərbaycan Cənubi Qafqaz, Xəzər hövzəsi və Mərkəzi Asiya arasında unikal körpü dövlətinə çevrilib.

Daşkənddə keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 7-ci Məşvərət Görüşü isə Azərbaycan–Mərkəzi Asiya münasibətlərində yeni mərhələ yaratdı və Azərbaycanı faktiki olaraq Mərkəzi Asiya əməkdaşlıq formatının tamhüquqlu siyasi subyekti kimi təsbit etdi.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında hüquqşünas, siyasi təhlilçi Polad Mehdiyev deyib.

O qeyd edib ki, Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələrinin yaxınlaşmasının kökündə çoxəsrlik tarixi, mədəni və mənəvi bağlar dayanır. Bu bağlar etnik və mədəni oxşarlığı, ortaq türk kimliyini və ortaq inkişaf fəlsəfəsini əhatə edir. Son illərdə bu mənəvi yaxınlıq siyasi platformaya çevrilərək Azərbaycan–Mərkəzi Asiya birliyinin formalaşmasını sürətləndirib.

“Azərbaycanın sammitlərə ardıcıl dəvəti, dövlət başçıları səviyyəsində sıx dialoqlar, qarşılıqlı səfərlərin intensivliyi, strateji tərəfdaşlıq müqavilələri və birgə layihələr ölkəmizin regionun genişlənmiş siyasi məkanının ayrılmaz hissəsi olduğunu göstərir. Bu, Mərkəzi Asiyanın artıq beş ölkədən ibarət olmadığını, Azərbaycanın da bu birliyin tərkib hissəsi sayıldığını təsdiqləyir. Yeni mərhələ Azərbaycanın regiondakı nüfuzunun genişləndiyini, Cənubi Qafqazla yanaşı Mərkəzi Asiyada da bir siyasi mərkəzə çevrildiyini göstərir”, - deyə siyasi şərhçi vurğulayıb.

P.Mehdiyev deyib ki, artıq ölkəmiz bu regionun əsas qərarvermə masasında oturur, Avrasiyanın həm Şərq–Qərb, həm Şimal–Cənub istiqamətlərini birləşdirən körpü rolunu oynayır. Bu birlik Azərbaycanı regional oyunçudan daha böyük Avrasiya miqyasında real güc mərkəzinə çevirir.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan–Mərkəzi Asiya yaxınlaşması həm də Türk dünyasının siyasi nüvəsinin gücləndiyini göstərir: ”Türk Dövlətləri Təşkilatı artıq yalnız mədəni əməkdaşlıq forması deyil, siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat və rəqəmsal sahələrdə real mexanizmlər yaradan güclü bir platformaya çevrilib. Azərbaycanın bu təşkilatda aktif rolu və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə sıx əməkdaşlığı nəticəsində Avrasiyanın mərkəzində böyük türk gücü formalaşır. Bu güc Orta Dəhliz kimi qlobal nəqliyyat layihələrinə rəhbərlik edir, yeni enerji marşrutlarının əsasını qoyur, Rəqəmsal İpək Yolunu formalaşdırır. Bu proseslərdə Azərbaycanın lider rolu həm siyasi, həm strateji sabitlik, həm də regional inkişaf baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Türk dünyasının beynəlxalq siyasətdə vahid güc kimi görünməsi son illərdə məhz Azərbaycanın fəal diplomatiyası və Prezident İlham Əliyevin siyasi xətti nəticəsində mümkün olub.

Bu proses Azərbaycanın Cənubi Qafqazdakı strategiyası ilə ziddiyyət təşkil etmir. Əksinə, Azərbaycan paralel şəkildə iki regionda — həm Cənubi Qafqazda, həm də Mərkəzi Asiyada — lider mövqeyi tutur və bu mövqelər bir-birini tamamlayır. Bu, çox az dövlətə nəsib olan unikal strateji mövqedir. Cənubi Qafqazda Azərbaycan sülhü formalaşdıran, təhlükəsizlik mühitini müəyyən edən, nəqliyyat və iqtisadi inkişafın əsas istiqamətlərinə rəhbərlik edən dövlətdir. Mərkəzi Asiya ilə yaxınlıq isə Azərbaycanı Avrasiyanın nəqliyyat, enerji və diplomatik mərkəzinə çevirir. Orta Dəhliz, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, Ələt limanı, Zəngəzur dəhlizi kimi nəhəng layihələr Azərbaycanın dünya logistik xəritəsindəki rolunu daha da gücləndirir”.

Polad Mehdiyev bildirib ki, formalaşmış birlik Azərbaycanın siyasi çəkisini artırır, Azərbaycanın müstəqil və çoxşaxəli xarici siyasət yürütmək imkanlarını genişləndirir: “Dünya ilə Mərkəzi Asiya arasında ən mühüm körpü funksiyasını Azərbaycan həyata keçirir. Artıq regional proseslər Azərbaycanın iştirakı olmadan həll edilmir və bu, ölkəmizin strateji əhəmiyyətini daha da artırır. Bu gün Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə vahid geosiyasi məkanda çıxış edir və bu birlik sadəcə dostluğa deyil, qarşılıqlı gücə və strateji məqsədlərə əsaslanır. Tarixi və mədəni bağlar müasir dövrdə siyasi birlik və geosiyasi əməkdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Prezident İlham Əliyevin ardıcıl, uzaqgörən siyasəti nəticəsində Azərbaycan yeni Avrasiya güc mərkəzinin əsas dayaqlarından birinə çevrilib. Türk dünyası daha təşkilatlanmış bir siyasi qüvvəyə malik olub və Cənubi Qafqazdan Mərkəzi Asiyaya qədər geniş bir geosiyasi məkan Azərbaycanın fəal iştirakı ilə formalaşır”.

Siyasi şərhçi bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin konseptual siyasi xətti bu inteqrasiyanın əsas hərəkətverici qüvvəsidir. Onun təşəbbüsləri nəticəsində Azərbaycan həm Avrasiya qitəsinin şərq-qərb, həm də şimal-cənub istiqamətlərində aparıcı strateji mərkəzə çevrilərək regionun yeni geosiyasi memarlığını formalaşdırır: ”Azərbaycan–Mərkəzi Asiya birliyi bu gün təkcə diplomatik əməkdaşlıq deyil. Bu birlik Avrasiyanın gələcək inkişaf xəttini müəyyən edən yeni siyasi fəlsəfə, yeni iqtisadi model və yeni güc mərkəzidir”.