Icma.az
close
up
RU
Azərbaycan milli mətbuatı: tarixdən gələcəyə uzanan inkişaf yolu

Azərbaycan milli mətbuatı: tarixdən gələcəyə uzanan inkişaf yolu

Ses qazeti saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

1875-ci il iyulun 22-si Azərbaycan xalqının milli-mədəni inkişaf tarixində dönüş nöqtəsi kimi yadda qalan əlamətdar günlərdən biridir. Məhz həmin gün böyük maarifçi, publisist və ziyalı Həsən bəy Zərdabi tərəfindən Azərbaycan dilində ilk milli qəzet – "Əkinçi" nəşr olundu. Bu qəzet təkcə milli mətbuatımızın əsasını qoymadı, həm də xalqın maariflənməsi, milli özünüdərkin formalaşması, ana dilinin inkişafı və ictimai fikrin oyanışı istiqamətində yeni bir dövrün başlanğıcını qoydu. Cəmi 56 nömrəsi işıq üzü görməsinə baxmayaraq, "Əkinçi" milli jurnalistikanın ideoloji və peşəkar təməllərini yaratdı, Azərbaycan mətbuatını gələcəyə aparan möhkəm bir məktəb formalaşdırdı.
Həsən bəy Zərdabi yaxşı anlayırdı ki, xalqın tərəqqisinin ən mühüm şərtlərindən biri maariflənmə, doğru informasiya və sağlam ictimai fikirdir. Məhz buna görə də "Əkinçi" cəmiyyətin sosial problemlərini, elm və təhsilin əhəmiyyətini, kənd təsərrüfatının inkişafını, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasını və dövrün aktual məsələlərini sadə, anlaşıqlı dillə oxuculara çatdırırdı. Bu qəzet Azərbaycan xalqını düşünməyə, öyrənməyə, yeniliklərə açıq olmağa çağıran bir maarif tribunası idi.
"Əkinçi"nin yaratdığı ənənə sonrakı dövrlərdə "Ziya", "Kəşkül", "Həyat", "Füyuzat", "Molla Nəsrəddin", "İrşad", "Açıq söz" və digər mətbuat orqanları tərəfindən uğurla davam etdirildi. Bu nəşrlər xalqın milli kimliyinin möhkəmlənməsində, ana dilinin qorunub inkişaf etdirilməsində, milli istiqlal ideyalarının formalaşmasında və ictimai şüurun yüksəlməsində müstəsna rol oynadı. Azərbaycan mətbuatı zaman-zaman cəmiyyətin güzgüsü, xalqın vicdanı və milli düşüncənin əsas tribunası kimi çıxış edərək ölkənin ictimai-siyasi həyatında mühüm mövqe tutdu.
Azərbaycan milli mətbuatının dövlətçilik tarixində oynadığı mühüm rol Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən də yüksək qiymətləndirilmişdir. Ümummilli Lider qeyd edirdi: "Milli mətbuatımızın inkişaf mərhələləri Azərbaycan xalqının azadlıq, müstəqillik uğrunda mübarizə tarixinin tərkib hissəsidir. "Əkinçi"dən üzü bəri azadlıq, demokratiya, müstəqillik uğrunda mücadilə dərslərini biz milli mətbuatımızın səhifələrindən öyrənmişik." Bu dəyərli fikir bir daha göstərir ki, milli mətbuat təkcə informasiya mənbəyi deyil, həm də dövlətçilik düşüncəsinin, vətəndaş mövqeyinin və milli ideologiyanın formalaşdığı mühüm məktəbdir.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra milli media yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Xüsusilə 1993-cü ildən etibarən Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən ardıcıl siyasi və hüquqi islahatlar ölkədə söz və mətbuat azadlığının təmin olunmasına, demokratik media mühitinin formalaşmasına möhkəm zəmin yaratdı. 1998-ci ildə dövlət senzurasının ləğv edilməsi Azərbaycanın demokratik inkişaf tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri oldu. Bu qərar medianın müstəqil fəaliyyət imkanlarını genişləndirdi, jurnalistikanın peşəkarlıq səviyyəsinin yüksəlməsinə və informasiya mühitinin sağlamlaşmasına güclü təkan verdi.
Müasir dövrdə bu strateji kurs Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Dövlət başçısı dəfələrlə vurğulamışdır ki, cəmiyyətin operativ, obyektiv və dolğun informasiya ilə təmin olunması medianın əsas vəzifəsidir. Prezident İlham Əliyevin sözləri ilə desək: "Əlbəttə ki, mətbuatın fəaliyyəti hər bir insanı maraqlandırır. İnsanlar bütün məlumatı mətbuatdan alırlar. Ona görə hər bir ölkədə, o cümlədən Azərbaycanda mətbuat qərəzsiz olmalıdır, çevik, operativ fəaliyyət göstərməli, insanları məlumatlarla tam şəkildə təmin etməlidir." Bu yanaşma müasir Azərbaycan mediasının fəaliyyət prinsiplərini və qarşısında duran əsas vəzifələri aydın şəkildə müəyyən edir.
Hazırda Azərbaycan mediası təkcə xəbər istehsal edən platforma deyil, eyni zamanda milli maraqları qoruyan, dövlətçilik ideyalarını təbliğ edən, ictimai həmrəyliyi möhkəmləndirən və cəmiyyətin maariflənməsinə xidmət edən mühüm ictimai institut kimi fəaliyyət göstərir. Qloballaşma, informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı və rəqəmsal transformasiya medianın məsuliyyətini daha da artırmışdır. İnformasiya müharibələrinin geniş vüsət aldığı müasir şəraitdə peşəkar jurnalistikanın üzərinə düşən vəzifələr əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Bunun ən bariz nümunəsi 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə özünü göstərdi. Azərbaycan mediası informasiya cəbhəsində yüksək peşəkarlıq və vətənpərvərlik nümayiş etdirərək ölkəmizin haqq səsini dünya ictimaiyyətinə çatdırdı, erməni təbliğatının yaydığı saxta məlumatları faktlarla ifşa etdi və beynəlxalq informasiya məkanında həqiqətlərin yayılmasına mühüm töhfə verdi. Müharibədən sonrakı mərhələdə də Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinin, Böyük Qayıdış proqramının, regionda yaradılan müasir infrastrukturun və Azərbaycanın sülh təşəbbüslərinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasında milli media fəal iştirak edir.
Rəqəmsallaşma dövründə Azərbaycan mediasının inkişafı dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalır. "Media haqqında" Qanunun qəbul edilməsi, Medianın İnkişafı Agentliyinin fəaliyyətə başlaması, media subyektlərinə tətbiq olunan vergi güzəştləri, jurnalistlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, peşə hazırlığı proqramlarının genişləndirilməsi və müasir texnologiyaların tətbiqinə göstərilən dəstək dövlətin media sahəsinə sistemli yanaşmasının konkret ifadəsidir. Bu addımların əsas məqsədi iqtisadi cəhətdən dayanıqlı, rəqabətqabiliyyətli, peşəkar və milli maraqlara əsaslanan müasir media sisteminin formalaşdırılmasıdır.
Son illərdə Şuşanın beynəlxalq media əməkdaşlığının mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilməsi də xüsusi siyasi və mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtında keçirilən Şuşa Qlobal Media Forumu artıq beynəlxalq media ictimaiyyətinin böyük maraq göstərdiyi nüfuzlu platformalardan biri kimi tanınır. Forum çərçivəsində dezinformasiyaya qarşı mübarizə, süni intellekt dövründə jurnalistikanın perspektivləri, informasiya təhlükəsizliyi, media etikası, beynəlxalq əməkdaşlıq və sülhün təşviqində medianın rolu kimi qlobal əhəmiyyətli mövzular müzakirə olunur. Bu platforma Azərbaycanın beynəlxalq media dialoquna verdiyi töhfənin və informasiya diplomatiyasının mühüm göstəricisinə çevrilmişdir.
2026-cı ildə keçirilən IV Şuşa Qlobal Media Forumunun "Sülhün təşviqində medianın missiyası: həqiqətin bərpası və etimadın yenidən qurulması" mövzusuna həsr olunması müasir medianın cəmiyyətlərarası dialoq və qarşılıqlı etimadın formalaşmasındakı rolunu bir daha ön plana çıxardı. Forumdan verilən əsas mesaj ondan ibarət idi ki, həqiqətə söykənən peşəkar jurnalistika yalnız informasiyanın ötürülməsinə deyil, həm də beynəlxalq əməkdaşlığın, sülhün və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin Milli Mətbuat Günü münasibətilə jurnalistlərə ünvanladığı təbrik məktubunda da vurğulandığı kimi, Azərbaycan mediası milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, dövlətçilik ənənələrinin yaşadılması, ictimai həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi, demokratik özünüdərkin inkişafı və cəmiyyətin obyektiv məlumatlandırılması istiqamətində fəaliyyətini daha da gücləndirməlidir. Bu çağırış eyni zamanda gələcəyin Azərbaycan mediasının inkişaf strategiyasını müəyyən edən mühüm yol xəritəsidir.
Bu il Azərbaycanda Milli Mətbuatın yaranmasının 151-ci ildönümü qeyd olunur. Bir əsr yarımdan artıq müddətdə "Əkinçi"nin yandırdığı maarif və həqiqət çırağı sönməmiş, əksinə, hər dövrün çağırışlarına uyğun olaraq daha da güclənmişdir. Texnologiyalar dəyişir, informasiya platformaları yenilənir, rəqəmsal media yeni imkanlar yaradır. Lakin dəyişməyən əsas prinsip qalır: güclü dövlətin güclü, peşəkar və məsuliyyətli mediası olmalıdır. Milli maraqlara sadiq, obyektiv, operativ və yüksək peşəkarlıq prinsiplərinə əsaslanan Azərbaycan jurnalistikası bundan sonra da həqiqətin keşiyində dayanacaq, cəmiyyətin etimadını doğruldacaq və dövlətimizin inkişaf salnaməsini yazmağa davam edəcək. Bu şərəfli yolun başlanğıcı olan "Əkinçi"nin ideyaları isə gələcək nəsil jurnalistlər üçün daim örnək və ilham mənbəyi olaraq yaşayacaq.
İlahə Qurbanova
YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:105
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 20 İyul 2026 17:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see333

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see314

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see305

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see302

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see293

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see284

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see264

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see260

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see253

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see250

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see247

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see244

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see238

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see237

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see230

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see217

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see211

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see202

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see202

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri