Azərbaycan zərdüştiliyin beşiyi olubmu?

Özünü fars sananların, hətta tarixçi adı ilə çıxış edən bəzi xəbərsiz və ya qərəzli şəxslərin iddialarının əksinə olaraq, Azərbaycan zərdüştiliyin beşiyi olmayıb!
Böyük Britaniya və Fransa dövlətləri qərblilərin Asiyaya nüfuz və istismar etməsinin və hakimiyyət qurmasının qarşısını alan türklərin artan qüdrətinin qarşısını almaq məqsədilə Qacar ​​dövründən başlayaraq sistemli şəkildə indiki İran adlanan ölkə üçün saxtakarlıq və tarix düzəltməyə başladılar. Almaniya da bu dağıdıcı təlimə xidmət edənlər üçün təhlükəsiz bazaya çevrildi və paniranizm ideologiyasını daşıyanların əksəriyyətinin jurnal və bülleten redaksiyaları bu ölkədə yerləşirdi.
Türklər “Seyfülislam”(İslamın qılıncı) ləqəbini daşıdıqları üçün paniranizmin memarları dini baxımdan da müsəlman türk əksəriyyətini başqa bir dinin rənginə və görkəminə bürüyərək daha asanlıqla aldatmağa və paniranizmin dağıdıcı ideyasının qucağına atmağa məcbur idilər. Bu məqsədlə onlar Zərdüştün Urmiya gölünün ətrafından (paniranistlərin iddia etdiyi kimi “Çiçəst”dən) çıxması və Savalan zirvəsinin ən hündür nöqtələrindən birində yerləşən Mehrab daşının yanında peyğəmbərliyə seçilməsi hekayəsini irəli sürdülər və bunu bol təbliğatla avam kütlələrə qəbul etdirdilər.
Ancaq abidələrin, dərc olunmuş qaynaqların və özünü fars sananların, habelə zərdüştşünasların qəbul etdiyi mənbələrin tədqiqi Zərdüştün vətəninin Azərbaycan olması və türklərin zərdüştü olması iddialarının əksini göstərir.
Bir qədər tarixi mütaliəsi olan hər bir insaflı şəxsə türklərin əcdadlarının tənqriçi (təngrizm) olması sübut edilmişdir. Bu məsələlərin həqiqətini işıqlandırmaq üçün gəlin zərdüştilərlə bağlı etibarlı tarixi mənbələrə nəzər salaq.
Əbu Reyhan Əlbiruni “Asarül-baqiyə” kitabında (Əkbər Dananın tərcüməsi, 8-ci fəsil, səh. 293) Zərdüştün adını çəkir və ona istehza ilə Azərbaycandan çıxmış “Ağ tumanın oğlu” deyir!
Lakin Cəlil Dustxah “Avesta”nın 2-ci cildinin tərcüməsinin 659-cu səhifəsində yazır: Əhurəməzda Spitaman Zərdüştlə məsləhətləşdi və belə dedi “Əgər mən elə bir ölkə yaratdım ki, asayiş vermir, qoy bütün xalqlar İranvicə üz tutsunlar”.
Frants Qrenet “Zərdüştün zamanı və Vətəni” (Zarathustra's Time and Homeland) əsərində[1] son tədqiqatlarına əsasən Avesta coğrafiyasının 16 şəhərinin dəqiq yerini Əfqanıstan ərazisində müəyyən edib təsbit etmişdir.
Raqa və Bəlx də aralarında ən azı 1800 kilometr məsafə olan (Rey) şəhərinin “Raqa-Rağa” şəhəri olması barədə paniranistlərin gülünc iddia irəli sürdükləri şəhərlərdəndir.
Zərdüştün tərcümeyi-halı bəhsində təsdiq olunmuşdur ki: Zərdüşt İranvicdə, Dayiti çayı (Bəlx çayı) hövzəsində və Rağadakı Daraqe və ya Dərəcə çayının kənarında anadan olmuşdur və məhz bura Zərdüştün ata və anasının yaşayış yeri olmuşdur. Zərdüştün kim və haralı olması ilə bağlı bütün bu ziddiyyətlər onun 1500 ildən 3500 il əvvəl yaşaması barədə pər akəndə fikirlərin səsləndiyi bir vaxtda mövcuddur!
Bundan əlavə Zərdüştə aid olan Avesta kitabının dili epsilon (ən kiçik zərrəcik) qədər belə türk dili ilə oxşarlığı və ilgisi yoxdur.
Burada Bakı yaxınlığındakı Suraxanı qəsəbəsinin atəşgahı haqqında qeyd etmək yerinə düşər ki, mən həmin yerdə olaraq və turistlər, tədqiqatçılar kimi müxtəlif hücrələrə baş çəkərək gördüm ki, bərpa olunmuş bütün dualar, və geyimlər İpək Yolundan istifadə edən qədim hindli tacirlər sivilizasiyasına məxsusdur və türk dili və mədəniyyəti ilə heç bir eşitmə və görmə əlaqəsi yoxdur.
İndi zərdüştilərin bəzi adət-ənənələrini qeyd etməklə və onları türklərin milli adət-ənənələri ilə müqayisə etməklə asanlıqla başa düşəcəksiniz ki, əslində zərdüştlük dini tənqriçiliklə müqayisədə çox sonrakı dövrə aiddir, məntiqi qəbulolunmazlıqdan, təməl insan prinsiplərindən və ailə münasibətlərindən məhrumdur.
Özünüfarsdüşünən zərdüştçülərin sidiklə yuyunması:
Zərdüşti bir inanclının şəriət sualı: Cənazə daşıyanların özlərini yuyuna biləcəyi sidik nədir?
Zərdüşt möbədinin cavabı: Qoyun, öküz sidiyi və ölünün birinci dərəcəli qohumunun sidiyi. (Avestanın tərcüməsi, Cəlil Dustxah, bənd 12, səh. 747 və 748)
Həmin mənbənin 746 və 747-ci səhifələrində oxuyuruq:
«Ey cismani dünyanın yaradanı! Ey Əşəvən!
Əgər məzdapərəstlərin evində qəflətən bir it və ya insan ölərsə və həmin vaxt yağış, yaxud qar yağarsa, ya külək əsərsə, ya da qaranlıq düşərsə, sürülər və insanlar yollarını azarkən məzdapərəstlər nə etməlidirlər?
Onlar orada bir quylaq qazmalıdırlar; əgər torpaq sərtdirsə, yarım addım dərinliyində, əgər yumşaqdırsa, insanın belinin yarısı dərinliyində qazmalı və o qəbrin dibinə kül və ya peyin tökməli, üstünü kərpic, daş və ya kəssək parçaları ilə örtməlidirlər.
Onlar ölünü iki-üç gecə və ya bir ay orada saxlamalıdırlar ki, quşlar uçsun, bitkilər bitsin, sellər axıtsın və külək yer üzündəki suları qurudsun.
Quşlar uçanda, bitkilər cücərəndə, sellər axanda və külək yerdəki suları qurudanda məzdapərəstlər ev divarında yarıq açmalı və iki bacarıqlı, güclü kişi çağırmalıdırlar; onlar libaslarını əynindən çıxarmalı, ölünü götürüb həmişə itlərin və leş yeyən quşların olduğu, daş, saruc və torpaqdan tikilmiş binaya(daxma) aparmalıdırlar.
Bundan sonra meyitdaşıyanlar ölüdən üç addım aralıda oturmalı və o zaman möbəd məzdapərəstlərə tərəf deməlidir:
"Ey məzdapərəstlər!
Bura sidik gətirin ki, cəsədi daşıyanlar saçlarını və bədənlərini onunla yusunlar."
Bu zaman zərdüştü möminlər sual verirlər: meyitdaşıyanlar özlərini yumalı olduğu sidik hansıdır?
Cavab verir: Qoyun və ya öküz sidiyi, lakin kişi və ya qadın sidiyi icazəli deyil, məgər ki, kişi və ya qadın ölünün ən yaxın qohumları olsunlar.
Beləliklə, zərdüştilərin cəsədi təpənin üzərindəki daxmalara qoyulur və onların inancına görə torpağı insan cəsədinin murdar və nəhs varlığından təmiz saxlamaq üçün quşların və sürünənlərin yeminə çevrilir.
–Təsəvvür edin ki, dostunuzun atasının yas mərasiminə gedirsiniz, sonra isə gəlib öküz-qoyun sidiyi və ya dostunuzun (mərhumun övladının) sidiyi ilə özünüzü yuyub başsağlığı məclisinə girməli olursunuz! Bu isə artıq sivilizasiyanın zirvəsidir; vəssalam.
İndi hansı tarixçi və ya arxeoloq türklər arasında belə bir adətin mövcudluğunu iddia edə bilər?
Türklərin ruhuna əsla uyğun gəlməyən digər bir məqam isə zərdüştilərin və özünüfarsdüşünənlərin məhrəmlərlə evlənməsidir.
– Humay atasından hamilə idi. Doğuşdan sonra Humay eyni zamanda qardaşı sayılan öz övladını çaya atdı.
Mənbə: Qədim İranda qadın, Hidayətullah Ələvi, səh. 28
Panfarsizm Rüstəm Fərruxzadı qəhrəman kimi qələmə vermyə çalışır, lakin bu fars-zərdüştü qəhrəmanın qeyrəti doğrudan da heyranedicidir. Guya o, İran ərəblər tərəfindən fəth edilməmişdən əvvəl hücumçuların qarşısına çıxmış və 200 ərəb kişinin Sasani şahzadəsinə təcavüz etməsinə şərait yaratmışdır! Heç bir müsəlman ərəbin etmədiyi bir hərəkət.
– Rüstəm Fərruxzad paytaxta hücum etdi və əmr etdi ki, Azərmiduxtu tutub bayıra çıxarsınlar və onun əmri ilə 200 qara ərəb (həbəşi) şahzadəyə təcavüz etdi. Sonra onu kor etdi, əl-ayağını kəsdi və öldürdü.
Mənbə: Tarixnameyi-Təbəri, Məhəmməd ibn Cərir Təbəri, Bəl‘əmiyə nisbət verilən tərtibat, səh. 1020 və 1021
Bəşəriyyət cəmiyyətinin hörmətli xanımlarından üzr istəyərək, elmi müzakirələr və sənədləri qeyd etməyin zəruriliyi səbəbindən məcburam qeyd edim ki, zərdüştü qadın hətta indiki maşından da az dəyərə malik idi; maşının müstəqil hüquqi şəxsiyyəti var, lakin zərdüştü qadının yox idi.
Ümumiyyətlə, zərdüştlük dinində və farslar arasında qadın, aftafa və xalça kimi idi; məsələn, deyirdilər: filankəsin xalçası, filankəsin aftafası və s.
Qadının adını çəkməmək və ona müraciət etməmək zərdüştü adətidir. Zərdüştçülərə aid edilən hüquqi kitablarda heç bir qadın öz adı ilə çağırılmamış, “filankəsin həyat yoldaşı”, “filankəsin əyalı” və ya “filankəsin bacısı” kimi ifadələrlə yad edilmişdir.
Qadının müstəqil hüquqi şəxsiyyəti yox idi və onun adı bir kişinin yanında çəkilməli idi.
Mənbə: Rənc-e bəşəri(İnsan  əzab-əziyyətləri), Reza Muradi Qiyasabadi, Tehran nəşri, 1342 (h.ş.), səh. 100
“Zərdüşt dinində üç və doqquz yaşlı qızların məcburi evləndirilməsi və işçilərin(fəhlə) istismarı” barədə qeyd olunmalı, adətən gizli saxlanılan və 2500 illik mədəniyyət iddiası edən panfarsların ərəbləri ittiham etdiyi digər bir məqam. Nəzərə alın ki, yazıçının məqsədi uşaqlıq dövründə ümumiyyətlə ərəblər və ya müsəlmanlar tərəfindən uşaq evliliyi  və məcburi nikah kimi qəbih əmələ bəraət qazandırmaq deyil. Lakin zərdüştilərin əməl və düşüncələrini öyrənməklə başa düşürük ki, bu əməl zərdüştilərdən müsəlmanlara keçmişdir.
Necə ki, əvvəlki mənbənin 101 və 102-ci səhifələrində yenə də cənab Reza Muradi Qiyasabadidən oxuyuruq:
“Zərdüşt dinində üç və doqquz yaşlı qızların ərə verilməsi
Sasanilər dövrünün zərdüşt fiqhində qızın üç yaşında ərə verilməsi icazəli və mubah əməl olmuşdur. Möbəd Azərfrənbəğ Fərruxzadanın fətvalar toplusunun 12-ci fətvasına əsasən, üç yaşında ikən bir kişiyə ərə verilmiş və birgə həyat qurmuş qız yetkinlik yaşına (doqquz yaşa) çatdıqdan sonra onun üçün seçilmiş ərindən peşman ola və hazırkı ərinin razılığı ilə başqa bir kişiyə ərə gedə bilər. Bu da həmin məzlum üç yaşlı qadınlara edilən başqa bir zülmdür ki, bu gün bəziləri belə həqiqətlərin örtülü və gizli qalmasına, zülmə məruz qalan həmin qızcığazların çəkdiyi əzab səslərinin əsrlər keçdikdən sonra eşidilməməsinə çalışırlar.
Bundan əlavə, zərdüşt dinində qız ən geci doqquz yaşınadək (və üstünlük verilsə ki, ondan əvvəl) özü üçün seçilmiş ər ilə evlənməyə məcbur idi və əgər bu işdən uzun müddət yayınır və ərsiz həyatı üstün tuturdusa, öldürülməli idi. Möbəd Azərfrənbəğ Fərruxzadanın fətvalar toplusunun 13 və 14-cü fətvalarına əsasən, əgər bir qız doqquz yaşından əvvəl ərə getmişdisə, bu yaşa çatdıqdan sonra evlilik müqaviləsindən peşman ola bilər və ərinin razılığı ilə başqa şəxslə ərə gedə bilər; lakin əgər o, doqquz yaşında ərə getmişdisə və evliliyindən peşman olurdusa, onu sərt cəza gözləyirdi və öldürülməli idi.”
Daha ətraflı məlumat üçün baxın: Azərfrənbəğ Fərruxzadanın rəvayəti, tərcümə edən Həsən Rezai Bağbidi, Tehran, 1384, səh. 9-11 və Dəryai Turuc, Sasanilər şəhənşahlığı, tərcümə edən Murtaza Saqibfər, Tehran, 1383, səh. 173-175.
Zərdüştü işçilərin cinsi istismarı
Sasanilər dövrünün zərdüşt dinində qadını icarəyə vermək imkanından başqa, qadın işçilərin cinsi istismarı imkanı da mövcud idi. Bu qadınlar elə işçilər hökmündə idilər ki, iş yerində və ya işəgötürən hökmündə olan kişinin evində işləməli və həmçinin ona ortaq şəkildə cinsi xidmətlər göstərməli idilər. Hər bir kişi üçün bu qadınların sayı onun sərvətindən, sosial və peşəkar mövqeyindən asılı idi. Bu kişilərin xidmətinə girən qadınlar gündəlik işləri müqabilində əməkhaqqı almır və miras hüququna malik deyildilər, lakin kəbin olaraq müəyyən cüzi məbləğ alır, ərzaq və geyimləri təmin olunurdu. Bu qadınların övladları da kişidən miras almır və kişinin adı və nəsli onlara çatmırdı.
Kişi həmçinin bu qadınlardan birini öz razılığı ilə və ya razılığı olmadan oğullarından birinə vermək hüququna malik idi.
Ümumiyyətlə demək olar ki, emalatxanalarda və evlərdə işləyən qadın işçilər emalatxana sahibinin əmək-cinsi xidmətçiləri hökmündə idilər ki, onlar əməkhaqqı almadan və yalnız ərzaq, geyim və bir miqdar kəbinhaqqı müqabilində onun üçün işləməli, həmçinin onun və oğullarının cinsi ehtiyaclarını təmin etməli idilər.
Daha ətraflı məlumat üçün baxın: Rəzi, Haşim, Qədim İran ensiklopediyası, 1-ci cild, Tehran, 1381, səh. 385-386 və Bartolme, Kristian, Sasanilər hüququnda qadın, tərcümə edən Nəsrəddin Sahib-əlzamani, Tehran, 1337, səh. 13. Həmçinin  Şərqin müqəddəs kitabları, 5-ci cild, səh. 325 və 344.
Sözü uzatmamaq, pak bəşəri vicdanların ədalətli məhkəmə üsulları əsasında qərar verməsi və “Azərbaycan zərdüştiliyin mərkəzi, təbliğatçısı və Zərdüştün vətənidir” nəzəriyyəsini təbliğ edənlərin sərsəmliklərinə cavab vermək üçün tarixi həqiqətlərin bu bir neçə qısa və acı məqamı ilə kifayətlənirəm.
İnsan qalın, xoşbəxt və şad olun.
Həbib Sasanian (Yakamoz)
Qeyd: Bu mətnin əksər mənbələri və istinadları “İran tarixinin təhrifi” adlı Telegram kanalından götürülüb və orada mövcuddur. Tədqiqatçılar da mənbələrin PDF nüsxələrini pulsuz endirib istifadə edə bilərlər.
Özünü fars sananların, hətta tarixçi adı ilə çıxış edən bəzi xəbərsiz və ya qərəzli şəxslərin iddialarının əksinə olaraq, Azərbaycan zərdüştiliyin beşiyi olmayıb!
Böyük Britaniya və Fransa dövlətləri qərblilərin Asiyaya nüfuz və istismar etməsinin və hakimiyyət qurmasının qarşısını alan türklərin artan qüdrətinin qarşısını almaq məqsədilə Qacar ​​dövründən başlayaraq sistemli şəkildə indiki İran adlanan ölkə üçün saxtakarlıq və tarix düzəltməyə başladılar. Almaniya da bu dağıdıcı təlimə xidmət edənlər üçün təhlükəsiz bazaya çevrildi və paniranizm ideologiyasını daşıyanların əksəriyyətinin jurnal və bülleten redaksiyaları bu ölkədə yerləşirdi.
Türklər “Seyfülislam”(İslamın qılıncı) ləqəbini daşıdıqları üçün paniranizmin memarları dini baxımdan da müsəlman türk əksəriyyətini başqa bir dinin rənginə və görkəminə bürüyərək daha asanlıqla aldatmağa və paniranizmin dağıdıcı ideyasının qucağına atmağa məcbur idilər. Bu məqsədlə onlar Zərdüştün Urmiya gölünün ətrafından (paniranistlərin iddia etdiyi kimi “Çiçəst”dən) çıxması və Savalan zirvəsinin ən hündür nöqtələrindən birində yerləşən Mehrab daşının yanında peyğəmbərliyə seçilməsi hekayəsini irəli sürdülər və bunu bol təbliğatla avam kütlələrə qəbul etdirdilər.
Ancaq abidələrin, dərc olunmuş qaynaqların və özünü fars sananların, habelə zərdüştşünasların qəbul etdiyi mənbələrin tədqiqi Zərdüştün vətəninin Azərbaycan olması və türklərin zərdüştü olması iddialarının əksini göstərir.
Bir qədər tarixi mütaliəsi olan hər bir insaflı şəxsə türklərin əcdadlarının tənqriçi (təngrizm) olması sübut edilmişdir. Bu məsələlərin həqiqətini işıqlandırmaq üçün gəlin zərdüştilərlə bağlı etibarlı tarixi mənbələrə nəzər salaq.
Əbu Reyhan Əlbiruni “Asarül-baqiyə” kitabında (Əkbər Dananın tərcüməsi, 8-ci fəsil, səh. 293) Zərdüştün adını çəkir və ona istehza ilə Azərbaycandan çıxmış “Ağ tumanın oğlu” deyir!
Lakin Cəlil Dustxah “Avesta”nın 2-ci cildinin tərcüməsinin 659-cu səhifəsində yazır: Əhurəməzda Spitaman Zərdüştlə məsləhətləşdi və belə dedi “Əgər mən elə bir ölkə yaratdım ki, asayiş vermir, qoy bütün xalqlar İranvicə üz tutsunlar”.
Frants Qrenet “Zərdüştün zamanı və Vətəni” (Zarathustra's Time and Homeland) əsərində[1] son tədqiqatlarına əsasən Avesta coğrafiyasının 16 şəhərinin dəqiq yerini Əfqanıstan ərazisində müəyyən edib təsbit etmişdir.
Raqa və Bəlx də aralarında ən azı 1800 kilometr məsafə olan (Rey) şəhərinin “Raqa-Rağa” şəhəri olması barədə paniranistlərin gülünc iddia irəli sürdükləri şəhərlərdəndir.
Zərdüştün tərcümeyi-halı bəhsində təsdiq olunmuşdur ki: Zərdüşt İranvicdə, Dayiti çayı (Bəlx çayı) hövzəsində və Rağadakı Daraqe və ya Dərəcə çayının kənarında anadan olmuşdur və məhz bura Zərdüştün ata və anasının yaşayış yeri olmuşdur. Zərdüştün kim və haralı olması ilə bağlı bütün bu ziddiyyətlər onun 1500 ildən 3500 il əvvəl yaşaması barədə pər akəndə fikirlərin səsləndiyi bir vaxtda mövcuddur!
Bundan əlavə Zərdüştə aid olan Avesta kitabının dili epsilon (ən kiçik zərrəcik) qədər belə türk dili ilə oxşarlığı və ilgisi yoxdur.
Burada Bakı yaxınlığındakı Suraxanı qəsəbəsinin atəşgahı haqqında qeyd etmək yerinə düşər ki, mən həmin yerdə olaraq və turistlər, tədqiqatçılar kimi müxtəlif hücrələrə baş çəkərək gördüm ki, bərpa olunmuş bütün dualar, və geyimlər İpək Yolundan istifadə edən qədim hindli tacirlər sivilizasiyasına məxsusdur və türk dili və mədəniyyəti ilə heç bir eşitmə və görmə əlaqəsi yoxdur.
İndi zərdüştilərin bəzi adət-ənənələrini qeyd etməklə və onları türklərin milli adət-ənənələri ilə müqayisə etməklə asanlıqla başa düşəcəksiniz ki, əslində zərdüştlük dini tənqriçiliklə müqayisədə çox sonrakı dövrə aiddir, məntiqi qəbulolunmazlıqdan, təməl insan prinsiplərindən və ailə münasibətlərindən məhrumdur.
Özünüfarsdüşünən zərdüştçülərin sidiklə yuyunması:
Zərdüşti bir inanclının şəriət sualı: Cənazə daşıyanların özlərini yuyuna biləcəyi sidik nədir?
Zərdüşt möbədinin cavabı: Qoyun, öküz sidiyi və ölünün birinci dərəcəli qohumunun sidiyi. (Avestanın tərcüməsi, Cəlil Dustxah, bənd 12, səh. 747 və 748)
Həmin mənbənin 746 və 747-ci səhifələrində oxuyuruq:
«Ey cismani dünyanın yaradanı! Ey Əşəvən!
Əgər məzdapərəstlərin evində qəflətən bir it və ya insan ölərsə və həmin vaxt yağış, yaxud qar yağarsa, ya külək əsərsə, ya da qaranlıq düşərsə, sürülər və insanlar yollarını azarkən məzdapərəstlər nə etməlidirlər?
Onlar orada bir quylaq qazmalıdırlar; əgər torpaq sərtdirsə, yarım addım dərinliyində, əgər yumşaqdırsa, insanın belinin yarısı dərinliyində qazmalı və o qəbrin dibinə kül və ya peyin tökməli, üstünü kərpic, daş və ya kəssək parçaları ilə örtməlidirlər.
Onlar ölünü iki-üç gecə və ya bir ay orada saxlamalıdırlar ki, quşlar uçsun, bitkilər bitsin, sellər axıtsın və külək yer üzündəki suları qurudsun.
Quşlar uçanda, bitkilər cücərəndə, sellər axanda və külək yerdəki suları qurudanda məzdapərəstlər ev divarında yarıq açmalı və iki bacarıqlı, güclü kişi çağırmalıdırlar; onlar libaslarını əynindən çıxarmalı, ölünü götürüb həmişə itlərin və leş yeyən quşların olduğu, daş, saruc və torpaqdan tikilmiş binaya(daxma) aparmalıdırlar.
Bundan sonra meyitdaşıyanlar ölüdən üç addım aralıda oturmalı və o zaman möbəd məzdapərəstlərə tərəf deməlidir:
"Ey məzdapərəstlər!
Bura sidik gətirin ki, cəsədi daşıyanlar saçlarını və bədənlərini onunla yusunlar."
Bu zaman zərdüştü möminlər sual verirlər: meyitdaşıyanlar özlərini yumalı olduğu sidik hansıdır?
Cavab verir: Qoyun və ya öküz sidiyi, lakin kişi və ya qadın sidiyi icazəli deyil, məgər ki, kişi və ya qadın ölünün ən yaxın qohumları olsunlar.
Beləliklə, zərdüştilərin cəsədi təpənin üzərindəki daxmalara qoyulur və onların inancına görə torpağı insan cəsədinin murdar və nəhs varlığından təmiz saxlamaq üçün quşların və sürünənlərin yeminə çevrilir.
– Təsəvvür edin ki, dostunuzun atasının yas mərasiminə gedirsiniz, sonra isə gəlib öküz-qoyun sidiyi və ya dostunuzun (mərhumun övladının) sidiyi ilə özünüzü yuyub başsağlığı məclisinə girməli olursunuz! Bu isə artıq sivilizasiyanın zirvəsidir; vəssalam.
İndi hansı tarixçi və ya arxeoloq türklər arasında belə bir adətin mövcudluğunu iddia edə bilər?
Türklərin ruhuna əsla uyğun gəlməyən digər bir məqam isə zərdüştilərin və özünüfarsdüşünənlərin məhrəmlərlə evlənməsidir.
– Humay atasından hamilə idi. Doğuşdan sonra Humay eyni zamanda qardaşı sayılan öz övladını çaya atdı.
Mənbə: Qədim İranda qadın, Hidayətullah Ələvi, səh. 28
Panfarsizm Rüstəm Fərruxzadı qəhrəman kimi qələmə vermyə çalışır, lakin bu fars-zərdüştü qəhrəmanın qeyrəti doğrudan da heyranedicidir. Guya o, İran ərəblər tərəfindən fəth edilməmişdən əvvəl hücumçuların qarşısına çıxmış və 200 ərəb kişinin Sasani şahzadəsinə təcavüz etməsinə şərait yaratmışdır! Heç bir müsəlman ərəbin etmədiyi bir hərəkət.
– Rüstəm Fərruxzad paytaxta hücum etdi və əmr etdi ki, Azərmiduxtu tutub bayıra çıxarsınlar və onun əmri ilə 200 qara ərəb (həbəşi) şahzadəyə təcavüz etdi. Sonra onu kor etdi, əl-ayağını kəsdi və öldürdü.
Mənbə: Tarixnameyi-Təbəri, Məhəmməd ibn Cərir Təbəri, Bəl‘əmiyə nisbət verilən tərtibat, səh. 1020 və 1021
Bəşəriyyət cəmiyyətinin hörmətli xanımlarından üzr istəyərək, elmi müzakirələr və sənədləri qeyd etməyin zəruriliyi səbəbindən məcburam qeyd edim ki, zərdüştü qadın hətta indiki maşından da az dəyərə malik idi; maşının müstəqil hüquqi şəxsiyyəti var, lakin zərdüştü qadının yox idi.
Ümumiyyətlə, zərdüştlük dinində və farslar arasında qadın, aftafa və xalça kimi idi; məsələn, deyirdilər: filankəsin xalçası, filankəsin aftafası və s.
Qadının adını çəkməmək və ona müraciət etməmək zərdüştü adətidir. Zərdüştçülərə aid edilən hüquqi kitablarda heç bir qadın öz adı ilə çağırılmamış, “filankəsin həyat yoldaşı”, “filankəsin əyalı” və ya “filankəsin bacısı” kimi ifadələrlə yad edilmişdir.
Qadının müstəqil hüquqi şəxsiyyəti yox idi və onun adı bir kişinin yanında çəkilməli idi.
Mənbə: Rənc-e bəşəri(İnsan  əzab-əziyyətləri), Reza Muradi Qiyasabadi, Tehran nəşri, 1342 (h.ş.), səh. 100
“Zərdüşt dinində üç və doqquz yaşlı qızların məcburi evləndirilməsi və işçilərin(fəhlə) istismarı” barədə qeyd olunmalı, adətən gizli saxlanılan və 2500 illik mədəniyyət iddiası edən panfarsların ərəbləri ittiham etdiyi digər bir məqam. Nəzərə alın ki, yazıçının məqsədi uşaqlıq dövründə ümumiyyətlə ərəblər və ya müsəlmanlar tərəfindən uşaq evliliyi  və məcburi nikah kimi qəbih əmələ bəraət qazandırmaq deyil. Lakin zərdüştilərin əməl və düşüncələrini öyrənməklə başa düşürük ki, bu əməl zərdüştilərdən müsəlmanlara keçmişdir.
Necə ki, əvvəlki mənbənin 101 və 102-ci səhifələrində yenə də cənab Reza Muradi Qiyasabadidən oxuyuruq:
“Zərdüşt dinində üç və doqquz yaşlı qızların ərə verilməsi
Sasanilər dövrünün zərdüşt fiqhində qızın üç yaşında ərə verilməsi icazəli və mubah əməl olmuşdur. Möbəd Azərfrənbəğ Fərruxzadanın fətvalar toplusunun 12-ci fətvasına əsasən, üç yaşında ikən bir kişiyə ərə verilmiş və birgə həyat qurmuş qız yetkinlik yaşına (doqquz yaşa) çatdıqdan sonra onun üçün seçilmiş ərindən peşman ola və hazırkı ərinin razılığı ilə başqa bir kişiyə ərə gedə bilər. Bu da həmin məzlum üç yaşlı qadınlara edilən başqa bir zülmdür ki, bu gün bəziləri belə həqiqətlərin örtülü və gizli qalmasına, zülmə məruz qalan həmin qızcığazların çəkdiyi əzab səslərinin əsrlər keçdikdən sonra eşidilməməsinə çalışırlar.
Bundan əlavə, zərdüşt dinində qız ən geci doqquz yaşınadək (və üstünlük verilsə ki, ondan əvvəl) özü üçün seçilmiş ər ilə evlənməyə məcbur idi və əgər bu işdən uzun müddət yayınır və ərsiz həyatı üstün tuturdusa, öldürülməli idi. Möbəd Azərfrənbəğ Fərruxzadanın fətvalar toplusunun 13 və 14-cü fətvalarına əsasən, əgər bir qız doqquz yaşından əvvəl ərə getmişdisə, bu yaşa çatdıqdan sonra evlilik müqaviləsindən peşman ola bilər və ərinin razılığı ilə başqa şəxslə ərə gedə bilər; lakin əgər o, doqquz yaşında ərə getmişdisə və evliliyindən peşman olurdusa, onu sərt cəza gözləyirdi və öldürülməli idi.”
Daha ətraflı məlumat üçün baxın: Azərfrənbəğ Fərruxzadanın rəvayəti, tərcümə edən Həsən Rezai Bağbidi, Tehran, 1384, səh. 9-11 və Dəryai Turuc, Sasanilər şəhənşahlığı, tərcümə edən Murtaza Saqibfər, Tehran, 1383, səh. 173-175.
Zərdüştü işçilərin cinsi istismarı
Sasanilər dövrünün zərdüşt dinində qadını icarəyə vermək imkanından başqa, qadın işçilərin cinsi istismarı imkanı da mövcud idi. Bu qadınlar elə işçilər hökmündə idilər ki, iş yerində və ya işəgötürən hökmündə olan kişinin evində işləməli və həmçinin ona ortaq şəkildə cinsi xidmətlər göstərməli idilər. Hər bir kişi üçün bu qadınların sayı onun sərvətindən, sosial və peşəkar mövqeyindən asılı idi. Bu kişilərin xidmətinə girən qadınlar gündəlik işləri müqabilində əməkhaqqı almır və miras hüququna malik deyildilər, lakin kəbin olaraq müəyyən cüzi məbləğ alır, ərzaq və geyimləri təmin olunurdu. Bu qadınların övladları da kişidən miras almır və kişinin adı və nəsli onlara çatmırdı.
Kişi həmçinin bu qadınlardan birini öz razılığı ilə və ya razılığı olmadan oğullarından birinə vermək hüququna malik idi.
Ümumiyyətlə demək olar ki, emalatxanalarda və evlərdə işləyən qadın işçilər emalatxana sahibinin əmək-cinsi xidmətçiləri hökmündə idilər ki, onlar əməkhaqqı almadan və yalnız ərzaq, geyim və bir miqdar kəbinhaqqı müqabilində onun üçün işləməli, həmçinin onun və oğullarının cinsi ehtiyaclarını təmin etməli idilər.
Daha ətraflı məlumat üçün baxın: Rəzi, Haşim, Qədim İran ensiklopediyası, 1-ci cild, Tehran, 1381, səh. 385-386 və Bartolme, Kristian, Sasanilər hüququnda qadın, tərcümə edən Nəsrəddin Sahib-əlzamani, Tehran, 1337, səh. 13. Həmçinin  Şərqin müqəddəs kitabları, 5-ci cild, səh. 325 və 344.
Sözü uzatmamaq, pak bəşəri vicdanların ədalətli məhkəmə üsulları əsasında qərar verməsi və “Azərbaycan zərdüştiliyin mərkəzi, təbliğatçısı və Zərdüştün vətənidir” nəzəriyyəsini təbliğ edənlərin sərsəmliklərinə cavab vermək üçün tarixi həqiqətlərin bu bir neçə qısa və acı məqamı ilə kifayətlənirəm.
İnsan qalın, xoşbəxt və şad olun.
Qeyd: Bu mətnin əksər mənbələri və istinadları “İran tarixinin təhrifi” adlı Telegram kanalından götürülmüşdür və orada mövcuddur. Tədqiqatçılar da mənbələrin PDF nüsxələrini pulsuz endirib istifadə edə bilərlər.
Həbib Sasanian (Yakamoz)