Azərbaycanda dinlərin və mədəniyyətlərin vəhdəti TƏHLİL

Azərbaycan əhalisinin 8,4 fazini milli azlıqlar, azsaylı xalqlar və etnik qrupların nümayəndələri təşkil edir. Bu statistik göstərici ölkəmizdə 2009-cu ilin siyahıya alınmasında öz əksini tapır.

Məlumat üçün bildirək ki, Azərbaycanda ləzgilər, ruslar, talışlar, yəhudilər, kürdlər, tatlar, avarlar, saxurlar, rutullar, malakanlar, ingiloylar və sair çox sayda xalqların nümayəndələri yaşayırlar. Bundan əlavə, Birinci Qarabağ müharibəsinədək 120 min nəfərdən çox erməni əsilli vətəndaş da əhalimizin say tərkibinə daxil idi. Hansı ki, 1980-ci illərin sonlarında, 90-cı illərin əvvəllərində onların böyük hissəsi kənar qüvvələrin təxribatları nəticəsində Ermənistana, yaxud da digər üçüncü ölkələrə köç etdi. Bununla belə, təxminən 30 min nəfər erməni, vaxtilə Ermənistan ərazisində, xüsusilə də Qərbi Azərbaycanda yaşayan soydaşlarımızdan fərqli olaraq, heç bir təzyiq və təhdid altında qalmadan, indiyədək toxunulmaz bir şəkildə ölkəmizdə yaşamaqdadırlar. Doğrudur, onların bir çoxu, təxribatlardan çəkinərək, sonradan öz ad və soyadlarını dəyişməyə məcbur oldu. Lakin erməni olduğu çoxlarına bəlli olan vətəndaşlarımız da indiyədək heç bir ayrı-seçkiliyə məruz qalmadan öz yaşamlarına davam etməkdədirlər...

O da sirr deyil ki, tarixin müəyyən zamanlarında ermənilərin guya Azərbaycanda milli-etnik ayrı-seçkiliyə məruz qaldıqları, müəyyən şəxslərin öldürüldüyü haqda ortaya iddialar atıldı. Lakin artıq bir çox dəlillər sübut edir ki, bütün bunlar, xüsusilə də indini özündə belə, ara-sıra dövlətimizə və xalqımıza qarşı “qınaq hadisəsi” kimi gündəmə gətirilən “Sumqayıt hadisələri” KQB-nin təxribatı olub. Yəni xalqımıza qarşı həyata keçirilən bir çox hadisələrdə olduğu kimi, bu təxribatlarda da Kremlin “qanlı əlləri” öz işini görüb.

Bütün bunların əksinə olaraq, erməni separatçıları tərəfindən tarixi dədə-baba yurdlarından qovulan qərbi azərbaycanlıların, eləcə də Qarabağın işğalı zamanı dinc sakinlərin böyük qırğınla üzləşdiyi kimsəyə sirr deyil. Hətta bəzi yaşayış məskənlərində aşkar soyqırım aktlarının törədildiyi də danılmaz həqiqətlərdir. Buna misal olaraq təkcə Xocalı faciəsini göstərməyimiz yetərli olar...

Bütün bunlar bir daha onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan xalqı tarixən heç bir zaman dinc sakinlərə qarşı amansızlıq nümayiş etdirməyib. Dövlətimizin çoxəsrlik tarixində bircə fakt mövcud deyildir ki, Azərbaycan türkləri məzlumlara zülm edib, zalımın yanında yer alıb. Əksinə, xalqımız hər zaman əzilən xalqların yanında olan, lazım gəlkdikə milli kimliyindən, dinindən, irqindən asılı olmayaraq, haqsızlığa qarşı onlarla birgə savaşıb.

Yeri gəlmişkən, 2023-cü ilin statistikasına görə Azərbaycan əhalisinin 93.4 faizi müsəlman, 3.1 faizi xristian, qalan 3.5 faizi isə digər dinin mənsublarıdır. Kimsə deyə bilməz ki, tarixdə nə vaxtsa ölkəmizdə hansısa dinin daşıyıcısı olan insanlara qarşı ayrı-seçkilik siyasəti aparılıb. Əksinə, bəzi hallarda din pərdəsi altında separatçılıqla məşğul olan qruplar meydana çıxıb ki, bu zaman dövlətimiz qardaş qanı tökülmədən problemin həllinə nail olmağı bacarıb.

Təsadüfi deyil ki, hazırda dünyəvi dövlət olan Azərbaycan Respublikasında rəsmi qeydiyyatdan keçmiş 500-dən çox dini icma fəaliyyət göstərir. Bunlar arasında qeyri-müsəlmanların birləşdiyi icmaların sayı heç də az deyil. Yəni Azərbaycanda yaşayan vətəndaşların milli etnik tərkibi rəngarəng olduğu kimi, ölkədə çox saytda fərqli dinlərin daşıyıcısı olan millətlərin, etnik qrupların və azsaylı xalqların mövcüdluğu da danılmazdır. Bu səbəbdən də, Azərbaycanda multikultural dəyərlərin günbəgün inkişaf etməsi tamamilə anlaşılandır.

Bu gün onu da əminliklə deyə bilərik ki, əhalnin böyük əksəriyyətini təşkil edən Azərbaycan türkləri ölkə sərhədləri çərçivəsində yaşayan bütün etnik qruplar, azsaylı xalqlarla birlikdə vahid bir mədəniyyətin daşıyıcısı kimi çıxış edirlər. Fəxrlə qeyd olunmalıdır ki, hazırda ölkəmizdə yaşayan bütün xalqların hüquqları bərabər şəkildə qorunduğu kimi, onların hər biri öz mədəniyyətlərini, dinlərini sərbəst şəkildə yaya, gələcək nəsillərə ötürə bilirlər.

Yuxarıda da oxucuların diqqətinə çatdırdığımız kimi, hazırda ölkəmizdə bir çox fərqli mədəniyyətləri, fərqli dinləri təbliğ edən missioner cəmiyyətlər fəaliyyət göstərir ki, onların varlığı, xüsusilə də dövlətimizin, xalqımızın əleyhinə fəaliyyətləri bəzi hallarda bizləri narahat etsə də, yenə də onlara qarşı rəsmi səviyyədə hər hansı kənar müdaxilə mövcud deyildir. Bu da ondan irəli gəlir ki, Azərbaycanda insanların sərbəst seçim imkanları tanınır və hansısa vətəndaşı könüllü surətdə hər bir dinin, mədəniyyətin daşıyıcısına çevrilə bilər.

Bununla belə, əhalisinin 93.4 faizi müsəlman olan Azərbaycanda İslam dini daha sağlam bir şəkildə genişlənməkdə, yayılmaqda və ölkənin inkişafına böyük təkan verməkdədir. İnanırıq ki, yüz illər, min illər öncə olduğu kimi, bundan sonrakı dönəmlərdə də Azərbaycanda yaşayan bütün xalqların nümayəndələri sərbəst şəkildə öz dinlərini, mədəniyyətlərini qoruyub saxlayacaq və günbəgün inkişaf etdirəcəklər.

Bu gün ən sevindiricisi odur ki, fərqli dinlərin və fərqli mədəniyyətlərin insanları həlledici məqamda bir bayraq -Azərbaycan dövlətinin üçrəngli bayrağı altında birləşməyi bacarır və lazım gəldikdə düşmənə qarşı birgə mübarizə aparırlar. Biz bunun bariz nümunəsini 44 günlük Qarabağ savaşında gördük. İnanırıq ki, ölkəmizdə yaşayan bütün xalqlar, etnik qruplar yüz illər sonra da düşmənə qarşı savaşda həmrəy olacaq, lazım gəldikdə öz dövlətlərini canları, qanları bahasına qorumaqdan çəkinməyəcəklər.

“Hürriyyət”