Azərbaycanın enerji siyasətində əsas hədəflərdən biri

Prezident Cənab İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində çıxışı.
2026-cı il sentyabrın 26-da Bakıda Prezident cənab İlham Əliyevin himayəsi altında keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində “Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi” mövzusunda mühüm tədbir təşkil olunub. Prezident İlham Əliyevin iştirak etdiyi tədbirdə qlobal iqtisadi proseslər, Azərbaycanın investisiya imkanları, enerji və nəqliyyat layihələri, bərpaolunan enerji, rəqəmsal infrastruktur, ərzaq təhlükəsizliyi və ölkənin qarşıdakı illər üçün iqtisadi inkişaf perspektivləri geniş müzakirə edilib. Dövlət başçısı moderator Adebayo Oqunlesinin suallarını cavablandıraraq Azərbaycanın iqtisadi və investisiya siyasətinin əsas istiqamətlərini təqdim edib.
Prezident çıxışının əvvəlində Azərbaycanın son onilliklər ərzində əldə etdiyi iqtisadi nailiyyətlərin gələcək inkişaf üçün möhkəm baza yaratdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, sabit iqtisadiyyat və müstəqil maliyyə sistemi olmadan ölkənin gələcək inkişaf perspektivlərindən danışmaq çətin olardı. Azərbaycan üçün əsas məsələlərdən biri isə əldə edilmiş müsbət dinamikanı qorumaq və uzunmüddətli, dayanıqlı iqtisadi artımı təmin etməkdir.
Çıxışda Azərbaycanın beynəlxalq investorlar üçün etibarlı tərəfdaş kimi formalaşması xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri olub. Prezidentin bildirdiyinə görə, əlverişli investisiya mühiti nəticəsində son 20 ildə Azərbaycana 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb edilib və bunun təxminən yarısını birbaşa xarici investisiyalar təşkil edir. Bu göstərici Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasında xarici sərmayənin əhəmiyyətini nümayiş etdirən əsas faktorlardan biri kimi təqdim olunub.
Prezident İlham Əliyev eyni zamanda gələcək iqtisadi artımın yalnız neft-qaz sektoru ilə məhdudlaşmamalı olduğunu bildirib. Azərbaycanın iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində mövcud potensialından daha geniş istifadə etməsinin vacibliyi vurğulanıb. Bu baxımdan bərpaolunan enerji, logistika, nəqliyyat və tranzit imkanları, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal infrastruktur və insan kapitalı əsas istiqamətlər sırasında qeyd olunub.
Bərpaolunan enerji potensialı
Çıxışda Azərbaycanın bərpaolunan enerji sahəsində böyük imkanlara malik olduğu xüsusi vurğulanıb. Prezident İlham Əliyev bildirib ki, təkcə Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda təxminən 157 giqavatlıq enerji potensialı mövcuddur. Bununla yanaşı, ölkənin müxtəlif ərazilərində Günəş və külək elektrik stansiyalarının fəaliyyət göstərdiyi qeyd olunub.
Azərbaycanın enerji siyasətində əsas hədəflərdən biri elektrik enerjisi istehsalında təbii qazdan istifadənin tədricən minimuma endirilməsi və qənaət olunan qazın ixrac üçün yönəldilməsidir. Prezident qarşıdakı beş il ərzində Azərbaycanın müxtəlif ərazilərində bərpaolunan enerji mənbələrinin daha geniş tətbiq olunacağını bildirib.
Bu yanaşma Azərbaycanın enerji sektorunda ənənəvi resurslarla yanaşı, yaşıl enerjinin də strateji istiqamətə çevrildiyini göstərir. Beləliklə, enerji keçidi ölkənin yalnız ekoloji siyasəti deyil, həm də yeni investisiya imkanlarının formalaşması baxımından təqdim olunur.
Nəqliyyat, logistika və regional bağlantılar
Prezidentin çıxışında Azərbaycanın coğrafi mövqeyinin iqtisadi üstünlüyə çevrilməsi məsələsi də geniş yer tutub. Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında yerləşən mühüm nəqliyyat marşrutlarının üzərində yerləşdiyindən, ölkənin tranzit imkanlarının inkişaf etdirilməsi iqtisadi strategiyanın mühüm istiqamətlərindən biri kimi göstərilib.
İlham Əliyev bildirib ki, Azərbaycanın tranzit ölkəyə çevrilməsi üçün ilk növbədə müasir fiziki infrastrukturun yaradılması lazım idi. Bu məqsədlə dəmir yollarına, dəniz limanlarına, hava nəqliyyatına və avtomobil yollarına böyük investisiyalar yatırılıb. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın dəmir yollarının 60 faizi elektrikləşdirilib və bu istiqamətdə işlər davam etdirilir.
Prezident həmçinin vurğulayıb ki, dənizə birbaşa çıxışı olmayan ölkə üçün regional əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişlənməsi yalnız ölkə daxilində infrastrukturun qurulmasından deyil, həm də qonşu dövlətlərlə və daha geniş regionla qarşılıqlı əlaqələrdən asılıdır.
Bu kontekstdə Azərbaycan özünü yalnız enerji resurslarının ixracatçısı kimi deyil, həm də nəqliyyat və logistika qovşağı kimi təqdim edir. Qlobal təchizat zəncirlərinin yenidən formalaşdığı bir dövrdə bu istiqamət investorlar üçün yeni imkanların yaranmasına şərait yarada bilər.
Maliyyə sabitliyi və investisiya mühiti
Çıxışın mühüm hissələrindən biri Azərbaycanın makroiqtisadi və maliyyə göstəricilərinə həsr olunub. Prezident dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin 20 faiz səviyyəsində olduğunu, xarici borcun isə ÜDM-in 5,6 faizini təşkil etdiyini bildirib. Eyni zamanda Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının xarici borcdan dəfələrlə çox olduğu vurğulanıb.
Prezident investisiya mühitinin formalaşmasında proqnozlaşdırıla bilən iqtisadi və vergi sisteminin, siyasi və iqtisadi sabitliyin mühüm rol oynadığını qeyd edib. Xarici investorların uzunmüddətli qərarlar qəbul etməsi üçün sabitlik və müqavilə öhdəliklərinə sadiqlik əsas amillərdən biri kimi təqdim olunub.
Bu yanaşmanın nümunəsi kimi Azərbaycanın enerji sektorunda uzunmüddətli beynəlxalq tərəfdaşlıqları göstərilib. Prezident 1994-cü ildə imzalanmış Hasilatın Pay Bölgüsü Sazişlərinin investorlar üçün etimad mühitinin formalaşmasında rolunu vurğulayıb.
Neft-qaz sektorunun gələcək rolu
Çıxışda iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində görülən işlərə baxmayaraq, neft və qaz sektorunun hələ uzun müddət Azərbaycanın iqtisadiyyatında mühüm rol oynayacağı bildirilib.
Prezident forum çərçivəsində yeni enerji layihələri ilə bağlı sənədlərin imzalanacağını qeyd edib. Sonradan forum çərçivəsində SOCAR, XRG və “TotalEnergies” arasında “Abşeron” qaz-kondensat yatağının tammiqyaslı işlənməsi üzrə Yekun İnvestisiya Qərarı ilə bağlı sənədlər mübadilə edilib. Həmçinin SOCAR ilə “Comstock Resources” arasında strateji tərəfdaşlığa dair Çərçivə Sazişi imzalanıb.
Prezidentin təqdim etdiyi yanaşmaya əsasən, neft-qaz sektorundan əldə olunan gəlirlər iqtisadiyyatın digər sahələrinə investisiya şəklində yönəldilməlidir. Beləliklə, enerji sektoru bir tərəfdən ölkənin ixrac və gəlir imkanlarını qoruyarkən, digər tərəfdən qeyri-neft sektorunun inkişafının maliyyə bazasını təmin edən mühüm amil kimi nəzərdən keçirilir.
Qeyri-neft sektorunun inkişafı
İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın iqtisadiyyatında qeyri-neft sektorunun rolunun artdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, ÜDM-in 70 faizindən çoxu artıq qeyri-neft sektorunun payına düşür. Bununla yanaşı, ixrac strukturunda neft və qazın payının hələ də yüksək olduğu qeyd olunub.
Bu vəziyyət Azərbaycanın qarşısında duran əsas iqtisadi məsələlərdən birini də müəyyənləşdirir: qeyri-neft sektorunun yalnız daxili iqtisadiyyatda deyil, ixracda da daha böyük paya sahib olması. Bu məqsədlə sənaye, kənd təsərrüfatı, logistika, texnologiya, rəqəmsal iqtisadiyyat və digər sahələrdə investisiyaların artırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Kənd təsərrüfatı və ərzaq təhlükəsizliyi
Prezident gələcək investisiya imkanlarından danışarkən kənd təsərrüfatını da potensial istiqamətlərdən biri kimi qeyd edib. Qlobal miqyasda quraqlıq, yanacaq və təchizat zəncirləri ilə bağlı risklərin artması ərzaq təhlükəsizliyi məsələsini daha da aktuallaşdırır.
Azərbaycanın bu sahədə həm daxili tələbatın təmin olunması, həm də ixrac potensialının genişləndirilməsi baxımından imkanlara malik olduğu vurğulanıb. Bu baxımdan aqrar sahəyə investisiyalar yalnız iqtisadi gəlir məsələsi deyil, həm də uzunmüddətli ərzaq təhlükəsizliyi kontekstində əhəmiyyət daşıyır.
Rəqəmsal infrastruktur və insan kapitalı
Çıxışda gələcək investisiyaların yalnız fiziki infrastruktura deyil, texnologiya və insan kapitalına da yönəldilməsinin vacibliyi qeyd olunub. Prezident Azərbaycanın beynəlxalq şirkətlər üçün texnologiya və təcrübə mübadiləsinə açıq olduğunu bildirib.
O, neft-qaz sənayesində xarici şirkətlərin iştirakı nəticəsində yerli kadrların formalaşmasını nümunə göstərib. 1994-cü ildə Hasilatın Pay Bölgüsü Sazişi imzalanarkən enerji şirkətlərində çalışan əməkdaşların böyük əksəriyyətinin əcnəbilər olduğunu, sonrakı dövrdə isə yerli mütəxəssislərin sayının əhəmiyyətli dərəcədə artdığını qeyd edib. Bu nümunə xarici investisiyanın yalnız maliyyə kapitalı deyil, eyni zamanda bilik, texnologiya və peşəkar təcrübə gətirməsi baxımından diqqəti cəlb edir.
Prezident İlham Əliyevin forumdakı çıxışının əsas istiqamətlərindən biri Azərbaycanın beynəlxalq investorlara açıq olması barədə mesaj olub. O, investorların Azərbaycan haqqında məlumatları yalnız müxtəlif mənbələrdən deyil, ölkəyə səfər etməklə və burada real vəziyyəti müşahidə etməklə qiymətləndirmələrinin vacibliyini vurğulayıb.
Prezident investorların ölkədə ofislər açmasının, texnologiya və təcrübə gətirməsinin, uzunmüddətli əməkdaşlıq qurmasının əhəmiyyətini qeyd edib. Eyni zamanda dövlətin vəzifəsini investorlar üçün təhlükəsiz, sabit və proqnozlaşdırıla bilən biznes mühiti yaratmaq kimi təqdim edib.
Bu baxımdan II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu təkcə investisiya sazişlərinin müzakirə edildiyi platforma deyil, Azərbaycanın iqtisadi inkişaf modelinin beynəlxalq biznes ictimaiyyətinə təqdim olunduğu mühüm tədbir kimi çıxış edib. Forumun rəsmi məlumatına görə, əvvəlki forumun nəticəsində ümumi dəyəri 10 milyard ABŞ dollarından çox olan investisiya sazişləri imzalanmış, bunun 7 milyard dollardan çoxu qeyri-neft sektoruna aid olmuşdu.
Prezident İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində çıxışı Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişaf prioritetlərini bir neçə əsas istiqamətdə ortaya qoyub. Bu istiqamətlər arasında enerji sektorunun inkişaf etdirilməsi, bərpaolunan enerji potensialından istifadə, nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsi, qeyri-neft sektorunun şaxələndirilməsi, ərzaq təhlükəsizliyi, rəqəmsal infrastruktur və insan kapitalına investisiyaların artırılması xüsusi yer tutur.
Çıxışda Azərbaycanın iqtisadi inkişafının əsas dayaqları kimi siyasi və iqtisadi sabitlik, maliyyə imkanları, geniş infrastruktur, regional bağlantılar və beynəlxalq tərəfdaşlıq vurğulanıb. Eyni zamanda neft-qaz sektorunun hələ uzun müddət əhəmiyyətini qoruyacağı, lakin əldə olunan resursların iqtisadiyyatın digər sahələrinin inkişafına yönəldilməsinin vacibliyi qeyd olunub.
Beləliklə, forum çərçivəsində Prezidentin çıxışı Azərbaycanın özünü beynəlxalq investisiya məkanında enerji ilə yanaşı, logistika, yaşıl enerji, texnologiya, infrastruktur və digər sahələr üzrə imkanlar təqdim edən ölkə kimi mövqeləndirməsinin əsas elementlərini əks etdirib. Forum çərçivəsində konkret investisiya sənədlərinin imzalanması da bu istiqamətdə müzakirələrin praktiki əməkdaşlığa çevrilməsinə nümunə olub.
Gülnar İsayeva
YAP Yevlax rayon təşkilatının fəalı