Icma.az
close
up
RU
Azərbaycanın yüksələn siyasi diplomatik nüfuzu

Azərbaycanın yüksələn siyasi diplomatik nüfuzu

525.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Kəramət QƏNBƏROV
Beynəlxalq hüquq üzrə ekspert

Afrika qitəsində son illərdə baş verən geosiyasi dəyişikliklər təkcə yeni güclərin ortaya çıxması ilə izah edilmir. Bu, eyni zamanda, əsrlərlə özünü "mədəniyyət daşıyıcısı" kimi təqdim edən Avropa dövlətlərinin, xüsusilə də Fransanın iflasa uğrayan siyasətlərinin də nəticəsidir. Afrikada bir-birinin ardınca baş verən çevrilişlər, Fransanın bayraqlarının yandırılması, onun hərbi bazalarının bağlanması və diplomatlarının qovulması sadəcə populist dalğa deyil - bu, yüzillik kolonial alçaldılmanın tarixi revanşı, siyasi özünüdərkdir. Və bu fonda, heç bir vaxt başqa xalqlara hökm etməyə cəhd etməmiş, əksinə, tərəfdaşlıq və bərabərlik prinsiplərinə əsaslanan siyasət yürüdən Azərbaycan kimi dövlətlərin nümunəsi daha da aydın görünür.

Fransanın iflasa uğramış Afrika siyasəti

Fransanın Afrika ilə əlaqələri uzun müddət "Françafrique" adı altında aparılıb - yəni siyasi və iqtisadi asılılığı formal olaraq müstəqillik əldə etmiş ölkələr üzərində saxlamaq üçün qurulmuş kölgə şəbəkəsi. Bu sistem çərçivəsində Fransa öz müstəmləkə keçmişi olan ölkələrdə seçkilərə müdaxilə edir, diktator rejimləri dəstəkləyir, yerli resursların istismarını davam etdirir və mədəni imperializmi saxlamağa çalışırdı. Məsələn, Mali, Çad, Seneqal, Burkina-Faso və Niger kimi ölkələrdə fransız şirkətləri uran, qızıl və neft hasilatını faktiki olaraq inhisara almışdı. Bu ölkələr isə öz təbii sərvətlərindən demək olar ki, heç nə əldə etmirdi.

Fransanın "Barkhane" əməliyyatı adı altında bölgəyə yerləşdirdiyi hərbi kontingent isə, təhlükəsizliyi bərpa etmək yerinə, daha çox antidemokratik rejimləri qoruyur, yerli əhali arasında narazılığı artırırdı. Bu səbəbdəndir ki, son illərdə ard-arda dövlət çevrilişləri baş vermiş, Fransanın təsiri altındakı hökumətlər süquta uğramış və yeni rəhbərliklər Fransanı açıq şəkildə "yeni müstəmləkəçi" adlandırmışdı. Fransanın bu ikili standartları və mədəni üstünlük iddiaları artıq keçərli deyil. Qitə ölkələri bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq axtarır, şərt qoymayan, hörmət əsasında əməkdaşlıq edən yeni oyunçularla işləmək istəyir. Fransa isə hələ də keçmiş kolonial ruhla danışır, yuxarıdan aşağı baxır və xalqların iradəsini görməzliyə vurur.

Azərbaycanın yüksələn diplomatik nüfuzu və bərabərlik modeli

Azərbaycan isə tamamilə fərqli model nümayiş etdirir. Nə müstəmləkə keçmişi, nə hegemonluq iddiası, nə də təzyiq siyasəti olmayan Bakı, Afrika ölkələri ilə əlaqələrini qarşılıqlı hörmət, bərabərlik və konkret fayda prinsipləri üzərində qurur. Bu, sadəcə diplomatik ritorika deyil - real fəaliyyətdə də özünü göstərir.

İlk olaraq, Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatına uğurla sədrlik edərək bu müddət ərzində Afrika dövlətlərinin səsini beynəlxalq platformalarda müdafiə etdi. Xüsusilə pandemiya dövründə, Afrika ölkələrinə həm maliyyə, həm də tibbi yardım göndərən nadir ölkələrdən biri olan Azərbaycan, bu jestlə populist deyil, dərin mənəvi və siyasi məsuliyyət nümayiş etdirdi.

Bundan əlavə, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə keçirilən Bakı beynəlxalq forumlarında və BMT tədbirlərində Afrika ölkələrinin təmsilçilərinə xüsusi yer ayrılır, onların narahatlıqları dinlənilir və çoxtərəfli əməkdaşlıq təşviq olunur. Azərbaycan enerji, aqrar texnologiya, təhsil və humanitar sahələrdə konkret təkliflərlə çıxış edir, heç bir ölkənin daxili işlərinə qarışmır, sərvət tələb etmir, borc tələsi qurmur. Ən əsası isə, Azərbaycan öz inkişaf modelini - müstəqilliyini qoruyan, müxtəlif mədəniyyətlərə hörmət edən, daxili sabitliyi təmin edən və iqtisadi yüksəlişi təşviq edən sistemini - sərt hegemonluq vasitəsilə deyil, nümunə vasitəsilə təqdim edir. Bu, Afrikadakı yeni nəsil liderlərin diqqətini cəlb edən əsas üstünlükdür.

Yeni oyunçular, yeni yanaşmalar

Afrika dəyişir və bu dəyişiklik qitənin öz əllərindədir. Artıq heç kim keçmişin məğlub ruhuna qayıtmaq istəmir. Xalqlar öz azadlıqlarının, sərvətlərinin və iradələrinin sahibləri olmaq istəyir. Fransa kimi postkolonial güclər isə ya bu reallığı qəbul edəcək, ya da tarix səhnəsindən silinəcək. Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan kimi dövlətlərin yüksələn nüfuzu isə alternativ modelin mümkün olduğunu göstərir. Bu model nə hegemonluq, nə də təzyiq üzərində qurulub - qarşılıqlı hörmət, bərabərlik və real inkişaf əsasında formalaşır. Geosiyasətin yeni çağında belə dövlətlər sabitliyin, əməkdaşlığın və inkişafın aparıcı simaları olmağa davam edəcək. Afrikanın gələcəyi isə artıq keçmiş imperiyaların yox, yeni tərəfdaşların və öz xalqının iradəsinə bağlıdır.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:148
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 29 İyul 2025 16:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see387

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see365

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see352

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see314

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see293

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see275

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see264

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see262

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see259

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see254

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see238

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see238

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see237

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see231

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see226

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see206

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see206

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see203

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri