Bakı Kiyev xəttində siyasi etimadın dərinləşməsi

Beynəlxalq münasibətlər sistemində ikitərəfli əlaqələrin dəyəri təkcə imzalanmış sənədlərlə deyil, liderlər arasında formalaşan siyasi etimadın səviyyəsi ilə ölçülür. Prezident Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri zamanı verilən mesajlar məhz bu baxımdan Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini göstərir. Bu səfər protokol xarakterli diplomatik hadisə deyil, strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi baxımından mühüm siyasi məzmun daşıyan hadisə kimi diqqət çəkir.

Son dörd ildə dövlət başçıları səviyyəsində yeddi görüşün keçirilməsi təsadüfi statistika deyil. Bu dinamika göstərir ki, Bakı ilə Kiyev arasında münasibətlər epizodik deyil, ardıcıl siyasi xətt üzərində qurulub. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, bu təmaslar yalnız beynəlxalq platformalarda təsadüfi görüşlərdən ibarət olmayıb, ikitərəfli gündəliyin inkişafına yönəlmiş sistemli dialoq xarakteri daşıyıb. Xüsusilə 2022-ci ildə Kiyevə səfərin xatırladılması münasibətlərin yalnız formal diplomatiya deyil, qarşılıqlı etimada əsaslanan siyasi tərəfdaşlıq olduğunu göstərir.

Bu münasibətlərin əsas dayağı isə şübhəsiz strateji sənədlərdir. 2008-ci ildə Kiyevdə, 2011-ci ildə Bakıda imzalanmış sənədlər bu əməkdaşlığın hüquqi-siyasi bazasını formalaşdırıb. Ərazi bütövlüyü, suverenlik və sərhədlərin toxunulmazlığı prinsiplərinin bu sənədlərdə əksini tapması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki müasir geosiyasi şəraitdə bu prinsiplər təkcə hüquqi norma deyil, həm də dövlətlərin təhlükəsizlik arxitekturasının əsas sütunlarıdır.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında bu prinsipial xəttin yenidən vurğulanması Azərbaycanın xarici siyasətində ardıcıllığın göstəricisidir. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərdə selektiv yanaşmanı deyil, beynəlxalq hüquqa söykənən mövqeni əsas götürür və Ukrayna ilə münasibətlərdə də bu yanaşma özünü açıq göstərir. Qarşılıqlı şəkildə suverenliyə dəstək verilməsi iki ölkə arasında siyasi etimadı daha da möhkəmləndirən amildir.

Diqqətçəkən məqamlardan biri də siyasi dialoqun institusional mexanizmlərlə dəstəklənməsidir. Xarici İşlər nazirliklərinin məsləhətləşmələrinin, Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyətinin aktivləşdirilməsi münasibətlərin yalnız liderlər səviyyəsində deyil, dövlət institutları səviyyəsində də dayanıqlı əsaslara malik olduğunu göstərir. Bu mexanizmlərin növbəti mərhələdə Ukraynada davam etdirilməsi barədə müzakirələr gələcəyə hesablanmış əməkdaşlıq modelindən xəbər verir.

Bu səfərin ən mühüm nəticələrindən biri odur ki, o, Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərinin sabit deyil, inkişaf edən model olduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Son illərdə intensiv siyasi dialoq, çoxtərəfli dəstək, iqtisadi layihələr və təhlükəsizlik istiqamətində açılan yeni perspektivlər göstərir ki, Bakı-Kiyev xətti regional əməkdaşlıq üçün nümunəvi modelə çevrilir.

Natiq Quluzadə

YAP Zəngilan rayon təşkilatının sədri