Bakı Vaşinqton münasibətlərinin strateji çərçivəsi ŞƏRH

ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin Azərbaycan Respublikasına rəsmi səfəri və bu səfər çərçivəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən mürəkkəb və çoxşaxəli proseslər fonunda xüsusi siyasi və strateji əhəmiyyət kəsb edir. Bu bəyanat təkcə Azərbaycan–ABŞ ikitərəfli münasibətlərinin cari vəziyyətini əks etdirməklə kifayətlənmir, eyni zamanda Azərbaycanın regional və qlobal siyasətdə formalaşdırdığı mövqenin, milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət xəttinin və uzunmüddətli strateji baxışının bariz ifadəsi kimi çıxış edir.

Prezident İlham Əliyev bəyanatında vurğulamışdır ki, Azərbaycan ilə Amerika Birləşmiş Ştatları arasında münasibətlər tarixən qarşılıqlı maraqlara, dialoqa və əməkdaşlığa əsaslanmışdır. Müxtəlif dövrlərdə münasibətlərdə fərqli yanaşmalar müşahidə olunsa da, Azərbaycan hər zaman ABŞ ilə bərabərhüquqlu, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərin inkişaf etdirilməsində maraqlı olmuşdur. Dövlət başçısı bu kontekstdə qeyd etmişdir ki, yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər və siyasi dialoq tərəflər arasında etimadın möhkəmlənməsinə və əməkdaşlıq gündəliyinin genişlənməsinə mühüm töhfə verir.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında enerji təhlükəsizliyi məsələləri xüsusi strateji istiqamət kimi ön plana çıxmışdır. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, Azərbaycan uzun illərdir qlobal enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında məsuliyyətli və etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir. Xəzər dənizi hövzəsinin enerji ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılması, Cənub Qaz Dəhlizi kimi transmilli layihələrin uğurla icrası Azərbaycanın bu sahədəki rolunu daha da gücləndirmişdir. Prezident İlham Əliyev vurğulamışdır ki, ABŞ ilə enerji sahəsində əməkdaşlıq təkcə iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmır, eyni zamanda geosiyasi sabitliyə, enerji marşrutlarının şaxələndirilməsinə və tərəfdaş ölkələrin enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.

Bəyanatda yaşıl enerji və iqlim gündəliyi də mühüm yer tutmuşdur. Prezident İlham Əliyev bildirmişdir ki, Azərbaycan bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirir və bu sahədə qabaqcıl texnologiyalara malik ABŞ şirkətləri ilə əməkdaşlıq üçün ciddi potensial mövcuddur. Bu yanaşma Azərbaycanın qlobal iqlim çağırışlarına cavab verən məsuliyyətli dövlət mövqeyini nümayiş etdirir və ölkənin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının əsas prioritetlərini əks etdirir.

Regional təhlükəsizlik və sülh məsələləri Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi vurğulanmışdır. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda davamlı sülhün və sabitliyin təmin olunmasını öz xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri hesab edir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin bərpa edilməsindən sonra regionda yeni siyasi reallıqlar yaranmışdır və bu reallıqlar əməkdaşlığa, qarşılıqlı etimada və inkişaf yönümlü münasibətlərə geniş imkanlar açır. Prezident İlham Əliyev beynəlxalq tərəfdaşların, o cümlədən ABŞ-ın bu proseslərə obyektiv və konstruktiv yanaşmasının vacibliyini xüsusi olaraq qeyd etmişdir.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında beynəlxalq hüquq məsələlərinə dair prinsipial mövqe açıq şəkildə ifadə olunmuşdur. Dövlət başçısı vurğulamışdır ki, Azərbaycan beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, xüsusilə dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və daxili işlərə qarışmamaq prinsipinə sadiqdir. Bu prinsiplər Azərbaycanın bütün beynəlxalq tərəfdaşlarla, o cümlədən ABŞ ilə münasibətlərinin əsasını təşkil edir. Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, ikili standartlara əsaslanan yanaşmalar beynəlxalq münasibətlər sistemində etimad böhranı yaradır və bu baxımdan obyektivlik və ədalət prinsipləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İqtisadi əməkdaşlıq məsələləri bəyanatda geniş və əhatəli şəkildə təqdim olunmuşdur. Prezident İlham Əliyev bildirmişdir ki, Azərbaycan son illərdə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində ardıcıl və sistemli islahatlar həyata keçirir. Qeyri-neft sektorunun inkişafı, rəqəmsal iqtisadiyyat, innovasiya və yüksək texnologiyalar ölkənin iqtisadi strategiyasının əsas dayaqlarını təşkil edir. ABŞ şirkətləri üçün Azərbaycanda əlverişli investisiya mühitinin mövcud olduğu vurğulanmış, hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi və investorların hüquqlarının qorunması istiqamətində görülən işlər diqqətə çatdırılmışdır.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq məsələləri də Prezident İlham Əliyevin bəyanatında önəmli yer almışdır. Dövlət başçısı Azərbaycanın Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərində oynadığı strateji rolu vurğulamış, ölkənin regionda mühüm tranzit və logistika mərkəzinə çevrildiyini qeyd etmişdir. ABŞ ilə bu sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsi qlobal ticarət əlaqələrinin inkişafına və regionlararası inteqrasiyanın gücləndirilməsinə xidmət edə bilər.

Təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq Prezident İlham Əliyevin bəyanatında mühüm istiqamətlərdən biri kimi çıxış etmişdir. Dövlət başçısı bildirmişdir ki, Azərbaycan beynəlxalq terrorizmə, radikalizmə və transmilli təhdidlərə qarşı mübarizədə fəal mövqe tutur. Azərbaycanın beynəlxalq sülhməramlı əməliyyatlarda iştirakı və təhlükəsizlik sahəsində əldə etdiyi təcrübə ölkənin bu istiqamətdə etibarlı tərəfdaş olduğunu sübut edir. ABŞ ilə təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi regional və qlobal təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli hesab edilmişdir.

Humanitar, təhsil və mədəni əlaqələr də Prezident İlham Əliyevin bəyanatında ayrıca vurğulanmışdır. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma və etimadın formalaşması uzunmüddətli və dayanıqlı münasibətlərin əsasını təşkil edir. Təhsil proqramları, elmi tədqiqatlar, tələbə və akademik mübadilə layihələri Azərbaycan ilə ABŞ arasında humanitar əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynayır və bu əməkdaşlığın gələcəkdə daha da genişlənməsi üçün böyük potensial mövcuddur.

Yekun olaraq, Prezident İlham Əliyevin ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–ABŞ münasibətlərinin strateji mahiyyətini, Azərbaycanın müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu mövqeni və regional sabitliyə verdiyi töhfəni əhatəli şəkildə əks etdirir. Bu bəyanat Azərbaycanın müstəqil, prinsipial və balanslaşdırılmış xarici siyasət yürütməkdə qətiyyətli olduğunu bir daha nümayiş etdirir. ABŞ ilə qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın davam etdirilməsi isə iki ölkə arasında siyasi dialoqun dərinləşməsinə, iqtisadi və təhlükəsizlik sahələrində tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edəcəkdir.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini