Bal ayı niyə belə adlanır? MARAQLI FAKTLAR

Ekspertin sözlərinə görə, "şirin" və ya "bal" ayı obrazı bir çox xalqlarda demək olar ki, eyni vaxtda meydana gəlib və müxtəlif adət-ənənələrlə müşayiət olunub.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, bu gün alışdığımız bu termin, əslində göründüyündən daha dərin tarixi və mədəni təməllərə malikdir. Etnoqraf Sergey Taranets qeyd edir ki, bu ifadənin ən məşhur ədəbi köklərindən biri Volterin "Zadiq və ya Müqəddərat" əsərinə gedib çıxır. Burada "bal ayı" xoşbəxtliyin qısa sürən dövrünü ifadə edir və müəllif hisslərin tədricən zəifləməsini səmada ayın kiçilməsi ilə müqayisə edir. Hətta bu şirinliyin acı ilə əvəzləndiyi dövrü "yovşan ayı" kimi də adlandırır.

Şərq ənənəsində də oxşar motivlərə rast gəlinir. Məsələn, ərəb yazıçısı Əbu l-Fərəc əl-İsfahaninin qeydlərində bu müddət gəlinin hamilə qalana, bəyin isə uşaq səs-küyündən başı ağrıyana qədər olan "həzz ayı" kimi təsvir edilir. Slavyan mədəniyyətində isə bal xüsusi bərəkət və sevinc rəmzi idi. Toydan sonra yeni evlənənlərə bir ay kifayət edəcək qədər bal şərabı (medovuxa) dolu çəllək hədiyyə edilirdi. Bu ənənə həm simvolik, həm də reproduktiv sağlamlığı artırmaq məqsədi daşıyırdı və Volterin ədəbi obrazlarından tamamilə asılı olmayaraq, xalis xalq adəti kimi formalaşmışdı.

Müasir dövrdə populyar olan bal ayı səyahətləri isə daha çox Avropa mədəniyyətinin təsiridir. Qədim slavyan adətlərində gənclər səyahətə çıxmaq əvəzinə evdə qalar, toyun sonrakı günlərində isə valideynlərin iştirakı ilə müxtəlif karnaval xarakterli oyunlar keçirilərdi. Məsələn, valideynlərin əks cinsin paltarlarını geyinərək zarafatyana nikah səhnəcikləri qurması köhnə həyatdan yeni mərhələyə keçidi simvolizə edirdi. Bundan əlavə, gəlinin rəmzi olan "kıravay" çörəyinin paylanması və bəyin rəmzi sayılan bəzədilmiş "hiltse" budağı nəslin davamlılığına olan inamı əks etdirirdi. Beləliklə, bal ayı həm ədəbi incəliyi, həm də qədim xalq inanclarını özündə birləşdirən zəngin bir anlayışdır.