Icma.az
close
up
RU
Bəzi məktəblərdə I və IV siniflər birləşdirilir: Bəs onlara necə dərs keçirilir?

Bəzi məktəblərdə I və IV siniflər birləşdirilir: Bəs onlara necə dərs keçirilir?

Icma.az, Milli.az portalına istinadən məlumat yayır.

Redaksiyamıza bölgələrdən daxil olan məlumatlarda bildirilir ki, bəzi ümumi təhsil müəssisələrində komplektasiya tam olmadığı üçün siniflərin birləşdirilməsi halları müşahidə olunur. Məlumata görə, bəzi regionlarda ibtidai siniflər, məsələn, 1 və 2-ci, yaxud 1 və 4-cü siniflər eyni qrupda dərs keçirlər.

Bu isə haqlı suallar doğurur: müəllim eyni zamanda həm 1-ci, həm də 4-cü sinif şagirdlərinə dərsi necə təşkil edir? Müxtəlif yaş qruplarının və fərqli tədris səviyyələrinin birləşdirilmiş formada öyrədilməsi hansı pedaqoji mexanizmlərlə həyata keçirilir?

Məsələ ilə bağlı "Azərbaycan müəllimi"nin sorğusuna cavab olaraq Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyindən bildirilib ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 22 iyun tarixli 212 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Dövlət ümumi təhsil müəssisəsində siniflər üzrə şagird sıxlığı normaları"nın 4-cü bəndinə əsasən, ibtidai təhsil səviyyəsində bir sinifdə şagird sayı 10 nəfərdən az olduqda, həmin sinif eyni səviyyənin digər, şagird sayı 10 nəfərdən az olan sinfi ilə birləşdirilərək komplekt sinif təşkil edilir. Komplekt siniflərdə şagird sayı 18 nəfərdən çox olmamalıdır.

Sorğuya cavabda həmçinin qeyd olunub ki, bu proses zamanı sinif müəllimlərinə aidiyyəti üzrə metodiki dəstək göstərilir. İbtidai təhsil səviyyəsində şagirdlərin bilik və bacarıqlarının qiymətləndirilməsi məqsədilə hər il ölkə üzrə IV siniflərdə tədris dili və riyaziyyat fənləri üzrə monitorinqlər həyata keçirilir.

Bəs bir sinifdə müxtəlif yaş və tədris pilləsində olan şagirdlərin birləşdirilməsi pedaqoji baxımdan hansı əsaslara söykənir?

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru Fidan Sarıbəyli də bir müddət çoxsəviyyəli sinifdə dərs keçib. O bildirir ki, bu qərar bir tərəfdən resursların, yəni müəllim potensialının, sinif otaqlarının və tədris avadanlıqlarının səmərəli istifadəsinə, digər tərəfdən isə ucqar bölgələrdə yaşayan azsaylı şagirdlərin təhsildən kənarda qalmamasına xidmət edir.

Fidan Sarıbəylinin sözlərinə görə, pedaqoji baxımdan bu yanaşma "multigrade classroom" (çoxsəviyyəli sinif) modeli kimi tanınır və dünyanın bir çox ölkəsində tətbiq olunur. Belə siniflərdə fərqli yaş və bacarığa malik şagirdlərin eyni məkanda öyrənməsi sosial və emosional baxımdan olduqca faydalı hesab edilir. Bu siniflərdə şagirdlər bir-birindən öyrənmə, əməkdaşlıq, məsuliyyət, empatiya və dözümlülük kimi sosial bacarıqları təcrübə yolu ilə mənimsəyirlər.

"Aparılan beynəlxalq tədqiqatlar göstərir ki, çoxsəviyyəli siniflərdə təhsil alan şagirdlər akademik nəticələr baxımından təksəviyyəli siniflərdəki yaşıdlarından geri qalmır. Əksinə, sosial uyğunlaşma, özünəinam, əməkdaşlıq və müstəqil öyrənmə bacarıqları daha yüksək olur. Bu model bir çox ölkələrdə yalnız zərurətdən yaranmış deyil, eyni zamanda alternativ pedaqoji yanaşma kimi də qəbul edilir", - deyə Fidan Sarıbəyli vurğulayıb.

Tədris prosesi və metodoloji yanaşmalar

Onun sözlərinə görə, çoxsəviyyəli siniflərdə dərsin təşkili üçün xüsusi metodoloji və təlim mexanizmləri formalaşdırılıb. Belə siniflərdə müəllim eyni anda müxtəlif yaş qruplarına və fərqli kurikulum səviyyələrinə dərs keçdiyi üçün planlaşdırma inteqrativ və çevik struktur əsasında qurulur. Dərs zamanı müəllim əsasən qruplar üzrə iş təşkil edir: bir qrup yeni mövzu ilə tanış olarkən, digər qrup tapşırıqlar üzərində işləyir. Bu yanaşma müəllimin dərs yükünü balanslaşdırır, eyni zamanda şagirdlərdə müstəqil öyrənmə bacarığı formalaşdırır.

"Müəllimin hər bir qrupun fəaliyyətini eyni vaxtda izləməsi praktik olaraq mümkün olmadığından, sinifdə özünüidarəetmə mexanizmi yaradılmalıdır. Bunun üçün şagirdlərə dərs zamanı fəaliyyət ardıcıllığı və qaydalar aydın izah edilməli, qaydaların formalaşmasında onların iştirakı təmin olunmalıdır. Beləliklə, sinifdə nizam-intizam təbii şəkildə formalaşır, müəllim müdaxiləsi minimuma enir. Həmçinin çoxsəviyyəli siniflərdə aktiv öyrənmə, layihə əsaslı təlim, oyun və tədqiqat tapşırıqları kimi interaktiv metodlardan istifadə edilir", - deyə o əlavə edib.

"Ali təhsil müəssisələrinin proqramlarına çoxsəviyyəli siniflərin tədrisi ilə bağlı fənlərin daxil edilməsi zəruridir"

Fidan Sarıbəyli xüsusi olaraq qeyd edib ki, çoxsəviyyəli siniflərdə dərs deyən müəllimlər üçün xüsusi peşəkar inkişaf proqramlarının və metodik vəsaitlərin hazırlanması zəruridir. Tədris prosesinin çətinliklərini azaltmaq məqsədilə bu siniflər üçün dərs planları, qiymətləndirmə nümunələri və resurslar hazırlanmalıdır:

"Bundan başqa, pedaqoji kadr hazırlayan ali təhsil müəssisələrinin proqramlarına çoxsəviyyəli siniflərin tədrisi ilə bağlı fənlərin daxil edilməsi zəruridir".

Fidan Sarıbəyli bildirib ki, beynəlxalq tədqiqatlar çoxsəviyyəli siniflərdə təhsil alan şagirdlərin akademik nailiyyətlərinin təksəviyyəli siniflərdəki həmyaşıdlarının nəticələri ilə statistik cəhətdən əhəmiyyətli fərq göstərmədiyini sübut edir. Yəni bu model tədris keyfiyyətinə mənfi təsir göstərmir, əksinə, sosial-emosional inkişaf baxımından üstün nəticələr verir.

Onun sözləribə görə, fərqli yaş və səviyyədəki şagirdlərin bir sinifdə birlikdə təhsil alması əməkdaşlıq, qarşılıqlı hörmət, məsuliyyət, empatiya və liderlik bacarıqlarının formalaşmasına şərait yaradır. Bu isə şəxsiyyətin bütöv inkişafını dəstəkləyir: "Beləliklə, çoxsəviyyəli siniflərdə təlimin keyfiyyəti daha çox prosesyönümlü və inkişafyönümlü xarakter daşıyır. Əsas məqsəd fərqli səviyyələrdə öyrənən uşaqların bir-birindən öyrənməsi və kollektiv şəkildə irəliləməsidir".

Beynəlxalq təcrübə

Beynəlxalq təcrübədən sitat gətirən həmsöhbətimiz əlavə edib ki, 1990-cı illərdə ABŞ-da müəllim çatışmazlığı və şagird sayının qeyri-bərabər bölgüsü səbəbindən tətbiq olunan bu yanaşma "multigrade classrooms" adını alıb. Hazırda bu model təkcə ABŞ-da deyil, Peru, Hindistan, Şri-Lanka, Vyetnam, Kolumbiya, İngiltərə, Norveç, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya və Fransada da geniş tətbiq olunur. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə çoxsəviyyəli siniflər adətən müəllim çatışmazlığı, az şagird sayı və məhdud resurslar səbəbindən yaranırsa, inkişaf etmiş ölkələrdə bu model səmərəli və sosial baxımdan üstün tədris forması kimi qiymətləndirilir.

"Bu prosesdə müəllim yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirməlidir"

Təhsil İnstitutunun metodisti Səidə Dünyamalıyeva bildirib ki, bu tip siniflərdə dərslər eyni otaqda təşkil olunsa da, hər sinif üçün ayrı jurnal ayrılır. Onun sözlərinə görə, bir qrupa dərs izah edilərkən, digər qrupa müstəqil tapşırıq verilir.

"Bu prosesdə müəllim yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirməlidir. Təlim nəticələrinin ierarxiyasını nəzərə alaraq planlamanı düzgün qurmaq vacibdir. Elə şərait yaradılmalıdır ki, hər iki sinif üçün nəzərdə tutulan təlim nəticələri reallaşsın, öyrənmə mühiti tam təmin edilsin", - deyə Səidə Dünyamalıyeva vurğulayıb.

Metodist əlavə edib ki, siniflərin komplektləşdirilməsi prosesi Azərbaycan Respublikasının "Təhsil haqqında" Qanunu, Ümumtəhsil məktəbinin Nümunəvi Nizamnaməsi və Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarları əsasında həyata keçirilir.

"Əsas məqsəd hər bir şagirdin təlim hüququnu qorumaq, optimal tədris şəraiti yaratmaq və keyfiyyətli təhsili təmin etməkdir. Sinif komplektləşməsi zamanı dərs elə qurulmalıdır ki, hər bir şagirdin potensialı üzə çıxsın, təlimdə bərabərlik və keyfiyyət prinsipləri qorunsun", - deyə o əlavə edib.

Milli.Az

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:824
embedMənbə:https://news.milli.az
archiveBu xəbər 06 Oktyabr 2025 16:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri