Bir ağacın kölgəsi niyə artıq şəhər planlarında görünmür? KÖŞƏ

Şəhərdə yeni bina tikiləndə ilk diqqət çəkən məqam onun neçə mərtəbəli olması, fasadının necə görünməsi və ətrafında nə qədər avtomobil dayanacağının yerləşməsidir. Layihələrdə mənzillərin sahəsi, liftlərin sayı, giriş-çıxış yolları, hətta dekorativ elementlər belə nəzərə alınır. Ancaq bəzən bütün bu hesablamaların arasında çox sadə bir məsələ unudulur: insan həmin binanın qarşısında yay istisində harada dayanacaq, harada nəfəs alacaq, harada kölgə tapacaq?

Ağac şəhərdə sadəcə yaşıllıq elementi deyil. O, küçənin temperaturunu azaldır, havanı müəyyən qədər təmizləyir, tozu tutur, piyadalar üçün rahatlıq yaradır. Bir ağacın altında dayanmaq, bir neçə dəqiqəlik kölgədə dincəlmək bəzən şəhər sakinlərinin gündəlik həyatında kiçik, amma əhəmiyyətli rahatlıqdır. Buna baxmayaraq, tikinti və abadlıq işləri zamanı ağacların taleyi hər zaman eyni həssaslıqla qarşılanmır.

Bəzi küçələrdə əvvəllər ağacların yaratdığı təbii kölgə indi daş örtüklər, asfalt və beton səthlərlə əvəzlənib. Günəş şüalarını birbaşa qəbul edən bu səthlər isti havalarda ətrafın daha da qızmasına səbəb olur. Nəticədə yay aylarında bir neçə yüz metr yolu piyada getmək belə çətinləşir. Xüsusilə yaşlılar, uşaqlar və sağlamlıq imkanları məhdud şəxslər üçün kölgəsiz küçələr ciddi narahatlıq yaradır.

Maraqlıdır ki, şəhərdə ağacın əhəmiyyəti çox vaxt yalnız onun kəsilməsi gündəmə gələndə xatırlanır. Halbuki ağacın böyüməsi illər tələb edir. Bu gün kəsilən böyük bir ağacın yerinə sabah əkilən kiçik ting eyni kölgəni yaratmayacaq. Onun böyüməsi, kök salması və şəhər mühitinə uyğunlaşması üçün uzun zaman lazımdır. Buna görə də yaşıllığın qorunması yalnız yeni ağac əkməklə ölçülə bilməz. Əsas məsələ mövcud ağacları saxlamaq və onlara düzgün qulluq etməkdir.

Digər problem isə əkilən ağacların sonrakı taleyidir. Bəzən yeni salınmış yaşıllıq sahələrində tinglər əkilir, açılışlar keçirilir, fotolar paylaşılır. Lakin aylar sonra həmin ağacların bir qisminin quruduğu, suvarılmadığı və ya baxımsız qaldığı görünür. Ağac əkmək bir günlük tədbir deyil. Onu yaşatmaq üçün davamlı qulluq, suvarma və məsuliyyət lazımdır.

Şəhərsalma yalnız binaların və yolların yerləşdirilməsi ilə məhdudlaşmamalıdır. Küçələr insanların yaşadığı, gəzdiyi, işlədiyi və vaxt keçirdiyi məkanlardır. Piyada yolları, skamyalar, su içmək üçün məntəqələr və kölgəli istirahət guşələri də şəhərin keyfiyyətini müəyyən edir. İnsan üçün rahat şəhər yaratmaq istəyiriksə, layihələrdə avtomobillə yanaşı piyadanın da ehtiyacları nəzərə alınmalıdır.

Bəzən şəhərin müasirliyini yeni binaların hündürlüyü ilə ölçürük. Halbuki müasir şəhər insanın günün istənilən vaxtında rahat hərəkət edə bildiyi, yayda kölgə, istirahət etmək üçün yer tapa bildiyi şəhərdir. Bir ağacın kölgəsi heç bir möhtəşəm fasadın əvəz edə bilməyəcəyi rahatlıq yaradır.

Şəhərin gözəlliyi yalnız göyə ucalan binalarda deyil, küçədə gedən insanın başı üzərində qorunan ağaclarda da görünür.