Icma.az
close
up
RU
BRİKS rəqəmsal valyuta ilə dollara alternativ axtarır?

BRİKS rəqəmsal valyuta ilə dollara alternativ axtarır?

Icma.az bildirir, Xalq qazeti portalına istinadən.

"Reuters" mənbələrə istinadən xəbər verir ki, Hindistanın Mərkəzi Bankı sərhədyanı hesablaşmaları sadələşdirmək üçün BRİKS rəqəmsal valyutalarının inteqrasiyasını təklif edib. Agentliyin məlumatına görə, Hindistan Ehtiyat Bankı hökumətə mərkəzi bank rəqəmsal valyutalarının (CBDC) inteqrasiyası təşəbbüsünü qarşıdan gələn BRİKS sammitinin gündəliyinə daxil etməyi təklif edib. Mənbələr qeyd edirlər ki, bu ideyanın həyata keçirilməsi qrupun ABŞ dollarından asılılığını azalda bilər və bu, əvvəllər ABŞ dollarından yayınma riskləri barədə xəbərdarlıq edən Vaşinqtonda narahatlıq yarada bilər. Bəs bu ideya nə dərəcədə realdır?

Analitiklərin sözlərinə görə, Hindistan Mərkəzi Bankının BRİKS ölkələrinin mərkəzi bank rəqəmsal valyutalarının (CBDC) inteqrasiyası ilə bağlı təşəbbüsü qlobal maliyyə sistemində gedən dərin transformasiyaların növbəti əlaməti kimi dəyərləndirilə bilər. "Reuters"in yaydığı məlumata görə, bu təklifin BRİKS-in qarşıdakı sammitinin gündəliyinə salınması planlaşdırılır. Məsələ təkcə texnoloji yenilik deyil, daha geniş mənada dollar mərkəzli beynəlxalq maliyyə arxitekturasına alternativ axtarışların davamıdır.

Son illər geosiyasi gərginliklərin artması, sanksiyaların maliyyə alətinə çevrilməsi və qlobal ticarətdə risklərin yüksəlməsi bir sıra ölkələri mövcud sistemdən kənar mexanizmlər qurmağa sövq edir. BRİKS məhz bu kontekstdə iqtisadi platformadan tədricən strateji blok səviyyəsinə yüksəlir.

CBDC-lərin inteqrasiyası ideyasının əsas hədəfi transsərhəd ödənişləri sürətləndirmək və ucuzlaşdırmaqla yanaşı, BRİKS ölkələrinin dollar və SWIFT sistemindən asılılığını azaltmaqdır. Bu isə Vaşinqtonun narahatlığını doğuran əsas məqamdır. ABŞ daha əvvəl açıq şəkildə bəyan etmişdi ki, dolların yan keçilməsi qlobal maliyyə sabitliyi üçün risklər yarada bilər. Lakin BRİKS ölkələri bu arqumenti fərqli oxuyur: onların baxışında mövcud sistem birtərəfli təzyiq alətinə çevrilib.

Əslində, söhbət dolların dərhal əvəzlənməsindən getmir. Məsələ alternativ marşrutların yaradılması və ölkələrin manevr imkanlarının genişləndirilməsidir. Rəqəmsal valyutalar bu baxımdan texniki baxımdan daha çevik və nəzarət oluna bilən mexanizm təklif edir.

Maliyyə mütəxəssislərinin fikrincə, təşəbbüsün qarşısında duran əsas çətinliklərdən biri BRİKS ölkələrinin CBDC sahəsində fərqli mərhələlərdə olmasıdır. Çin rəqəmsal yuanı artıq real dövriyyəyə buraxıb və onu həm daxili, həm də məhdud beynəlxalq əməliyyatlarda sınaqdan keçirir. Hindistan və Braziliya pilot mərhələdədir, Rusiya isə sanksiyalar fonunda rəqəmsal rublu strateji layihə kimi irəli çəkir. Yeni üzvlər – İran, BƏƏ və Misir – alternativ ödəniş mexanizmlərinə xüsusilə maraqlıdır.

Bu müxtəliflik vahid sistemin yaradılmasını çətinləşdirir. Texnoloji standartlar, hüquqi çərçivələr, valyuta nəzarəti və məlumat təhlükəsizliyi məsələləri hələ tam uzlaşdırılmayıb. Buna görə də yaxın perspektivdə tam inteqrasiya olunmuş BRİKS rəqəmsal valyuta platforması real görünmür.

Bununla belə, təşəbbüsü sırf texniki layihə kimi qiymətləndirmək yanlış olardı. CBDC inteqrasiyası BRİKS-in qlobal maliyyədə siyasi subyekt kimi mövqeyini gücləndirmək cəhdidir. Xüsusən enerji və xammal ticarətində rəqəmsal valyutalardan istifadənin artması dolların mütləq üstünlüyünü tədricən zəiflədə bilər. Orta müddətdə ikitərəfli və ya regional mexanizmlərin – məsələn, Çin–BƏƏ və ya Çin–Rusiya arasında rəqəmsal hesablaşmaların – yaranması daha real ssenari hesab olunur. Bu, qlobal maliyyə sisteminin parçalanması deyil, paralel kanalların çoxalması deməkdir.

Beləliklə, BRİKS-in CBDC təşəbbüsü inqilabi deyil, lakin strateji əhəmiyyətlidir. Bu layihə qlobal maliyyə nizamını dərhal dəyişməyəcək, lakin çoxqütblü iqtisadi sistemə doğru atılan ardıcıl addımlardan biridir. Dolların hegemonluğu yaxın illərdə qalacaq, lakin alternativlərin artması onun toxunulmaz statusunu artıq müzakirə predmetinə çevirib. Məhz bu səbəbdən Hindistanın təklifi BRİKS sammitində qəbul edilib-edilməməsindən asılı olmayaraq, qlobal maliyyənin gələcəyinə dair əsas debatların mərkəzində qalacaq.

Səbuhi MƏMMƏDOV

XQ

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:138
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 20 Yanvar 2026 00:25 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see360

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see342

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see312

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see310

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see301

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see292

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see281

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see276

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see266

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see254

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see245

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see238

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see233

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see231

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see230

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see229

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see227

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see213

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri