Bürokratik yük, hesabatçılıq tələbləri müəllimlərin yaradıcılıq azadlığını məhdudlaşdırır AÇIQLAMA

Son bir neçə il ərzində aparılan müxtəlif sorğular və ictimai rəy ölçmələri göstərir ki, müəllimlik peşəsinə olan münasibət əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli dəyişib. Cəmiyyətin bir hissəsi bu peşəni artıq əvvəlki kimi hörmət və dəyər simvolu kimi görmür.

Bəs buna səbəb nədir?

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a fikirlərini bildirən təhsil eksperti Rasim Həsənzadə dedi ki, ölkəmizdə müəllimlik peşəsinə münasibətin zamanla dəyişməsi təsadüfi deyil və bu, bir neçə sosial, iqtisadi və mədəni amilin təsiri ilə formalaşıb:

"Belə ki əvvəllər müəllim peşəsinin nüfüzu daha çox idi, çünki cəmiyyətdə müəllim elm, bilik və mənəvi dəyərin daşıyıcısı kimi qəbul edilirdi. Müəllim sözü həm ailə, həm məktəb, həm də ictimai şüur səviyyəsində xüsusi statusa malik idi. Son illərdə isə bir sıra obyektiv və subyektiv səbəblər bu statusu zəiflədib. Ən vacib amillərdən biri müəllim əməyinin iqtisadi baxımdan yetərincə stimullaşdırılmamasıdır. Təhsil sistemi nə qədər vacib sahə olsa da, əməkhaqqı və sosial təminat baxımından müəllimlər hələ də istədikləri dəyəri hiss etmirlər. Nəticədə insanlar ixtisas seçərkən gələcəkdə yaxşı imkanlarının olmasına xüsusi diqqət yetirirlər. Gənclər üçün müəllimlik peşəsi çox zaman maddi sabitlik və karyera inkişafı baxımından cəlbedici görünmür.

Digər tərəfdən, təhsil sahəsində artan bürokratik yük, hesabatçılıq tələbləri və tədrisin “sənəd üzərində nəticə”yə çevrilməsi müəllimlərin yaradıcılıq azadlığını məhdudlaşdırır. Nəticədə müəllim öz peşəsində dəyərini hiss etmir və bu da həm motivasiyanı, həm də gənclərin bu sahəyə marağını azaldır. Bununla yanaşı, cəmiyyətin özündə də müəllim obrazı müəyyən qədər dəyişib, müəllim peşəsinin nüfuzu zəifləyib. Sosial mediada və cəmiyyətdə bəzən müəllimlər tənqid obyektinə çevrilir, amma eyni zamanda onların üzərinə böyük gözləntilər qoyulur. Müəllimlərdən həm yüksək nəticə, həm səbir, həm də innovativ yanaşma tələb olunur, lakin bu gözləntiləri dəstəkləyəcək sistemli şərait hər zaman təmin edilmədiyini bir çoxumuz bilirik".

O, əlavə etdi ki, bütün bunlara baxmayaraq müəllimlik hələ də cəmiyyətin ən vacib peşələrindən biridir və bu statusu bərpa etmək mümkündür. Rasim Həsənzadənin fikrincə, bunun üçün üç istiqamətdə addımları təklif etmək olar:

"Maddi və sosial dəyərləndirmə: Müəllimlərə yaxşı əməkhaqqı, sosial rifah və karyera yüksəlişi imkanları yaradılmalıdır. Peşə imicinin bərpası: Təhsil sistemində və cəmiyyətdə müəllimə hörmət mədəniyyəti gücləndirilməli, onların rolu daha çox önə çəkilməlidir, diqqət mərkəzində olmalıdır. Tədrisdə azadlıq və innovasiya: Müəllimlərə yaradıcılıq imkanları verilməli, onlar təkcə proqram icraçısı deyil, həm də təhsil prosesinin “memarı” kimi qəbul edilməlidirlər. Əgər bu istiqamətlərdə real dəyişikliklər baş verərsə, insanların müəllimlik peşəsinə münasibəti də dəyişəcək. Müəllim yenidən cəmiyyətin aparıcı dəyər daşıyıcısına çevriləcək, necə ki, əvvəllər olduğu kimi".

Nuriyyə NATİQQIZI